Doktorske disertacije

Uvod: Pojavom nove infekcije uzrokovane SARS- CoV- 2 virusom nije se znalo kakav imunološki odgovor će navedeni virus izazvati i da li će postojati razlike prema spolu, dobi, zanimanju i slično. Postavljala su se pitanja da li će eventualno stvorena antitijela biti dugotrajna i zaštitna. Dileme su postojale i oko toga da li će prisustvo komorbiditeta uticati na težinu kliničke slike, jačinu imunološkog odgovora, ishod infekcije, trajanje zaštite od ponovne infekcije. Uvođenjem vakcinacije protiv COVID-19 oboljenja javila su se ista pitanja oko imunološkog odgovora, kao i pitanja da li će vakcinacija pružiti bolju zaštitu od prirodne infekcije SARS- CoV- 2 virusom. Shodno postojećim pitanjima i dilemama postavljeni su slijedeći ciljevi istraživanja: utvrditi profil humoralnog imunog odgovora kod ispitanika inficiranih SARS- CoV- 2 (1); utvrditi odnos vrijednosti titra antitijela neposredno prije vakcinacije i dužine proteklog vremena do ponovne infekcije virusom SARS- CoV- 2 (2); utvrditi odnos vrijednosti titra antitijela i dužine proteklog vremena do ponovne infekcije SARS-CoV-2 virusom u ispitanika sa komorbiditetom (3); i procijeniti zaštitni titar anti- RBD antitijela kod nevakcinisanih na osnovu vrijednosti titra antitijela i vremena ponovne infekcije (4). Ispitanici i metode: Istraživanje je provedeno kao longitudinalna- kohortna studija od 01.05.2020. do 31.07.2023. godine u Kantonalnoj bolnici „dr Irfan Ljubljankić“ u Bihaću, Unsko- Sanski kanton. Uzorak ispitanika (N= 127, 80 zdravstvenih radnika) su činile prirodno inficirane odrasle osobe SARS- CoV-2 virusom oba spola. Svakom ispitaniku je praćena dinamika kretanja antitijela kroz pet mjerenja u dvanaest mjeseci odvojeno za IgM- i IgGantitijela na aparatu AFIAS 6, AFIAS COVID-19 Ab testovima. Za analize seruma određenih grupa ispitanika korišten je „VIDAS SARS- CoV-2 IgG II test“ za otkrivanje specifičnih anti- RBD antitijela, ELFA metodom. Analizirane su razlike u dinamici titra antitijela s obzirom na dob, spol, komorbiditet, korištenje zaštitne opreme, zanimanje, težinu kliničke slike i vakcinalni status. Statistička analiza je provedena na više nivoa koristeći IBM SPSS, Statistics for Windows, verzija 21.0, Armonk, NY, USA. Rezultati: Pozitivan IgG na prvom mjerenju utvrđen je kod 93,6% ispitanika, 42% ispitanika je bilo u dobi 40-49 godina, zdravstvenih radnika 63%, ispitanika ženskog spola 66%. Blagu kliničku sliku je imalo njih 78%. Ispitanici u dobi preko 50 godina imaju tendenciju razvoja težeg oblika kliničke slike (p=0.013). Reinfekcija se javila kod 34,4 % ispitanika i to signifikantno češće kod ispitanika ženskog spola (p=0.028). Utvrđeno je postojanje statistički značajne razlike u nivoima IgG antinukleokapsidnih antitijela prema dobnim podskupinama F(4, 99)=3.343, p=0.013, djelimični η2=.119. Vrijednosti IgM antinukleokapsidnih antitijela su statistički niže kod ispitanika koji su nosili zaštitne naočale i vizir (p=0.003, odnosno p=0.031), a statistički više kod nemedicinskih radnika (p=0.021). Signifikantno je veća vrijednost anti- RBD antitijela nakon vakcinacije u odnosu na period neposredno prije vakcinacije (Z=-7.951, p=0,000), kao i na petom mjerenju između vakcinisanih i nevakcinisanih ispitanika (U=67.50, p=0,000). Nije utvrđena korelacija između vrijednosti antitijela i protoka vremena do reinfekcije. Nije utvrđen uticaj komorbiditeta na vrijednost antitijela. Zaključak: Preko 90% ispitanika je razvilo humoralni imuni odgovor stvaranjem antinukleokapsidnih i anti- RBD antitijela na SARS-CoV2. Vrijednost titra antitijela neposredno prije vakcinacije nije uticala na protok vremena do ponovne infekcije virusom SARS- CoV-2 kod vakcinisanih. Postojanje komorbiditeta nije uticalo na vrijednost antitijela i protok vremena do reinfekcije virusom SARS- CoV- 2. Određena vrijednost titra anti- RBD antitijela u nevakcinisanih je uticala na dužinu proteklog vremena do ponovne infekcije virusom SARS- CoV-2 Ključne riječi: SARS-CoV-2, COVID-19, antinukleokapsidna antitijela, anti RBD antitijela, Reinfekcija

Uvod: Karcinom grlića materice predstavlja ozbiljan javnozdravstveni problem, koji posljednjih godina pokazuje porast učestalosti zajedno sa cervikalnim intraepitalnim lezijama posebno među mlađom populacijom. Najvažniji faktori rizika u razvoju preinvazivnih promjena i karcinoma grlića materice je infekcija sa humanim papiloma virusom (HPV). U posljednje vrijeme novi dokazi sugeriraju da vaginalni mikrobiom odnosno postojanje mikrobne disbioze ima važnu ulogu u razvoju karcinoma grlića materice. Ciljevi istraživanja: Utvrditi učestalost Enterococcus faecalis-a u cervikalnom brisu, utvrditi razliku pH vrijednosti vaginalne sredine kao i utvrditi prisustvo laktobacila kod ispitanica sa urednim PAPA testom i sa cervikalnom intraepitelnom lezijom (ASCUS, LSIL i HSIL) u nalazu PAPA testa; Utvrditi povezanost HPV i E.faecalis-a kod ispitanica sa cervikalnom intraepitelnom lezijom (ASCUS, LSIH i HSIL) u nalazu PAPA testa. Ispitanice i metode istraživanja: Istraživanje je provedeno kao prospektivna studija u Ginekološkom centru centru ''Mahira Jahić'' i Domu zdravlja Tešanj u periodu od 1. februara 2023. do 1. marta 2024. godine. Prije uključivanja u studiju svaka ispitanica je upoznata sa karakterom istraživanja na što je dala svoj usmeni pristanak. Istraživanje je odobreno od strane Etičkog komiteta. U studiju je bilo uključeno 200 ispitanica starosne dobi od 25 do 50 godina. Ispitanice su podijeljene u dvije skupine: ispitanice sa urednim nalazom PAPA testa (kontrolna skupina) i ispitanice sa cervikalnom intraepitelnom lezijom (ASCUS, LSIL i HSIL ) u nalazu PAPA testa. U istraživanju su primijenjene sljedeće metode: intervju, klinički ginekološki pregled, kolposkopski pregled, citološki pregled, mikrobiološki pregled, HPV tipizacija (kod ispitanica sa patološkim nalazom PAPA testa), određivanje pH vrijednosti vagine, analiza prisustva Lactobacilla u citološkom nalazu. Dobiveni rezultati su obrađeni korištenjem metoda deskriptivne statistike, studentovog t testa, X2 testa i Pearsonovog testa korelacije. Razlika za vrijednost p˂0,05 smatrala se statistički značajnim, a razlike p˂0,01 statistički visoko značajnim. Rezultati istraživanja: Istraživanje je obuhvatilo 200 ispitanica starosne dobi od 25 do 50 godina. Prosječna životna dob ispitanica je iznosila 38,1±1,7 dok je u kontrolnoj grupi bila veća 39,6±1,9 godina. 79% ispitanica je bilo u braku i to 36% iz grupe ispitanica i 42,5% iz kontrolne grupe. Razvedenih žena je bilo 25 (12,5%) i to 21 (10,5%) iz ispitivane i 4 (2%) iz kontrolne skupine. Najveći broj ispitanica je bio sa završenom srednjom stručnom spremom 157 (78%), dok su 42 (21%) ispitanice bile sa završenom visokom stručnom spremom. Od ukupnog broja ispitanica cigarete su konzumirale 62 (31%) ispitanice i to 38 (19%) iz ispitivane i 24 (12%) iz kontrolne skupine. Najveći broj ispitanica 173 (86,5%) nije koristilo kontracepciju od toga 86 (43%) iz ispitivane i 87 (43,5%) iz kontrolne skupine, te nije utvrđena statistički signifikantna razlika u korištenju kontracepcije po grupama (p>0,05). Uočena je statistički signifikantna razlika u broju prethodnih infekcija kod ispitanica među grupama, gdje je značajno veći broj infekcija utvrđen u ispitivanoj grupi (p<0.05). Uočena je statistički signifikantna razlika u nalazu kolposkopije među grupama gdje su promjene epitela bile značajno češće u ispitivanoj grupi (p<0,05). U daljem tekstu ispitivan je mikrobiološki nalaz kod ispitanica među grupama, kao i nalaz laktobacila, leukocita i pH vrijednost vaginalne sredine, Enetrococcus faecalis je bio zastupljen kod 51 (25,5%) ispitanica i to kod 47 (23,5%) ispitanica iz ispitivane skupine i kod 4 (2%) ispitanice u kontrolnoj skupini, te utvrđena statistički signifikantna razlika u učestalosti E. Faecalisa među grupama odnosno E. Facealis je značajno češće zastupljen kod ispitanica sa cervikalnom intraepitelnom lezijom (ASCUS, LSIL iHSIL) u nalazu PAPA testa u odnosu na ispitanice sa urednim PAPA testom. Utvrđena je staistički signifikantna razlika (p<0,05) u prisustvu Escerichia coli među grupama i to u korist ispitivane grupe gdje je dokazano prisustvo E.coli kod 28 ispitanica, dok je ista izolovana kod samo 6 ispitanica u kontrolnoj skupini.HPV je bio pozitivan kod 65 (65%) ispitanica iz ispitivaneskupine a najčešće izolovani tip bio je HPV16 i to kod 40 (40 %) ispitanica s tim da je kod 14 (14%) ispitanica izolovan kao monoizolat a kod 26 (26%) ispitanica izolovan u udruženoj formi. Na osnovu Pearsonovog koeficijenta korelacije utvrđena je jaka pozitivna korelacija u odnosu prisustva E.coli sa vrstama cervikalne intraepitelne lezije, te slaba negativna korelacija u odnosu prisustva E.coli sa tipovima HPV-a. Takođe je utvrđena jaka pozitivna korelacija u odnosu prisustva E.faecalisa s vrstama cervikalne intraepitelne lezije i umjereno pozitivna korelacija u odnosu prisustva E.faecalisa sa tipovima HPV-a. Analiza udruženosti E. Faecialisa sa pojedinim HPV tipovima kod HPV pozitivnih žena, nađena je udruženost sa E. Faecialisa sa HPV-om tip 15 u 14 slučajeva, sa HPV16 i 18 u 10 slučajeva, dok je 6 ispitanica sa nalazom E.faecalisa u cervikalnom brisu imalo pozitivan HPV status na HPV tip 16, 18, 31, 33, 35 a 4 ispitanice su imale HPV tip 31, 33, 35. Samo 7 HPV negativnih žena imale su u cervikalnom brisu E. Faecialis. Ispitivanjem vrijednosti pH vaginalne sredine, prisustva laktobacila i vrijednosti leukocita su pokazale da je pH vrijednost vaginalne sredineznačajno povišena kod žena sa cervikalnom intraepitelnom lezijom u nalazu PAPA testa u odnosu na kontrolnu skupinu, dok je nivo laktobacila bio značajno niži kod pacijentica iz ispitivane grupe, a vrijednost ispitanica iz ispitivane skupine sa cervikalnom intraepitelnom lezijom u nalazu PAPA testa (ASCUS, LSIL i HSIL) u odnosu na ispitanice iz kontrolne skupine sa urednim nalazom PAPA testa. Na osnovu Pearsonovog koeficijenta korelacije utvrđena je umjereno negativna korelacija u odnosu E. Faecalisa i prisustva laktobacila i visine leukocita što znači da je utvrđeno prisustvo E. Faecalisa najčešće povezano sa sniženim brojem lactobacila i povećanim vrijednostima leukocita. Ispitivanjem kliničkih osobina vaginalne sluznice i vaginalnog sekreta utvrđeno je značajno češće prisustvo crvene boje sluznice vaginalnih zidova i žućkastog vaginalnog sekreta kod pacijentica iz ispitivane grupe u odnosu napacijentice iz kontrolne skupine. Zaklučak: Dokazano je da E. Faecalis kao uzročnik aerobnog vaginitisa predstavlja faktor rizika u razvoju cervikalne intraepitelne lezije kod žena pozitivnih na visokorizični HPV, te on uzrokuje povećanje pH vrijednosti vagine iznad 5, smanjuje prisustvo laktobacila a time i odbrambenih snaga, te stvara uslove za perzistentnu HPV infekciju i razvoj cervikalne intraepitelne lezije. Ključne riječi: Cervikalna intraepitelna lezija, , Humani papilloma virus, Enterococcus faecalis, Aerobni vaginitis.

Uvod: BI-RADS 3 kategorija nalaza trebala bi imati ≤ 2% vjerovatnosti malignosti ali veću u odnosu na 0%, što je karakteristika benignog nalaza. Cilj: Istraživanje je imalo za cilj utvrditi učestalost BI-RADS 3 kategorije nalaza; učestalost malignih lezija i njihovu prosječnu veličinu u momentu otkrivanja u mamografskim MMG i ultrazvučnim UZ BI-RADS 3 nalazima; utvrditi povezanost između zastupljenosti MMG i UZ BI-RADS 3 kategorije nalaza i iskustva radiologa, odnosno faktora rizika za nastanak karcinoma dojke navedenih na MMG upitniku, uzimajući u obzir i ACR c i d gustoću zasjenjenosti dojki; prisutnost tačno definisanih deskriptora u MMG i UZ BI-RADS 3 nalazima i poštivanje preporuka o kratkoročnom praćenju od strane pacijentica; učestalost aspiracija tankom iglom (eng. Fine needle aspiration cytology – FNAC) i biopsija širokom iglom pod kontrolom ultrazvuka (eng. Core needle biopsy – CORE). Ispitanici i metode: U retrospektivnoj studiji bila je uključena 771 pacijentica životne dobi od četrdeset do sedamdeset pet godina, kojima je u Centru za dojku Univerzitetsko- kliničkog centra Tuzla konsekutivno urađen MMG i UZ pregled dojki u periodu od marta 2017. godine do novembra 2020. i kojima je, u skladu sa ACR BI-RADS klasifikacijom, nalaz zaključen kao BI-RADS 3 kategorija. Na Klinici za radiologiju i nuklearnu medicinu UKC Tuzla u definisanom periodu urađeno je 9.431 MMG i 13.760 UZ pregleda. Sve pacijentice su, s obzirom na status menstrualnog ciklusa, podijeljene u dvije kategorije: premenopauzalne i postmenopauzalne pacijentice. Iz studije su isključene sve simptomatske pacijentice, pacijentice čiji MMG snimci nisu korektno načinjeni kao i one kojima je urađen operativni zahvat na dojci zbog karcinoma dojke. Svim pacijenticama urađena je mamografija na analognom mamografu Siemens-Mammomat 3000 NOVA, koji je nadograđen u digitalni. Urađene su standardne mamografske projekcije: mediolateralna kosa i kraniokaudalna projekcija, a dobivene slike pohranjene su u digitalnoj arhivi Pictures Activation and Communication Sistem – PACS ustanove. UZ pregledi urađeni su na UZ aparatu marke Toshiba, Xario 100 sa linearnom sondom jačine 12 MHz. U istraživanju je analizirana zastupljenost BI-RADS 3 kategorije nalaza u MMG i UZ nalazima u odnosu na ukupan broj pacijentica. Za svaki MMG i UZ nalaz analizirana je zastupljenost tačno definisanih ACR BI-RADS 3 deskriptora. Ispitivana je zastupljenost malignih lezija kao i njihova veličina u momentu otkrivanja u MMG, odnosno UZ nalazima zaključenim u BI-RADS 3 kategoriju. Također, ispitivana je zastupljenost FNAC, odnosno CORE iglene biopsije nakon MMG, odnosno UZ BI-RADS 3 nalaza i njihova povezanost sa preferencijom pacijentice, radiologa, odnosno karakterističnim MMG, odnosno UZ nalazom. Analizirano je prisustvo faktora rizika u nastanku karcinoma dojke, učestalost MMG i UZ BI- RADS 3 kategorije nalaza ovisno od iskustva radiologa, te da li pacijentice poštuju preporuke o kratkoročnom praćenju date na MMG, odnosno UZ BI-RADS 3 nalazu. Rezultati: Od 9.431 MMG i 13.760 UZ urađenih pregleda u BI-RADS 3 kategoriju nalaza zaključeno je 27% nalaza, odnosno 2.546 MMG i 3.715 UZ nalaza. U skupini pacijentica kojima je MMG nalaz zaključen u BI-RADS 3 kategoriju nalaza, njih 17,12% (436) je ispoštovalo preporuke o kratkoročnom praćenju, odnosno 9,02% (335) pacijentica sa UZ BI- RADS 3 nalazima. Uzimajući u obzir i MMG i UZ BI-RADS 3 nalaze, 12,31% (771) pacijentica je ispoštovala preporuke o kratkoročnom praćenju. Tokom perioda praćenja kod 10 od 771 pacijentice dokazano je prisustvo karcinoma, što čini 1,29% karcinoma u odnosu na ukupan broj pacijentica. Prosječna starost pacijentica, kod kojih je otkriveno postojanje karcinoma, bila je 53,7 ± 7,32, od kojih je 8 (80%) postmenopauzalnih i 2 (20%) premenopauzalnih. Prosječna veličina karcinoma iznosila je 15,7 mm i ni u jedne pacijentice nisu pronađeni sekundarni depoziti u aksilarnim limfnim čvorovima. Karcinomi otkriveni MMG praćenjem imali su prosječnu veličinu od 17,8 mm, sa rasponom od 8 do 25 mm, a u grupi pacijentica koje su UZ praćene karcinomi su otkriveni sa prosječnom veličinom od 13,6 mm, raspon od 8 do 22 mm i ni kod jedne pacijentice nije dokazano postojanje sekundarnih depozita u aksilarnim limfnim čvorovima. ACR BI-RADS 3 tačno definisani MMG i UZ BI-RADS 3 deskriptori u pacijentica u provedenoj studiji prisutni su u MMG nalazima kod 361 (82,78%) i kod 275 (82,09%) pacijentica u UZ nalazima, tj. u odnosu na cijeli uzorak prisutni su kod 636 (82,49%) pacijentica. U provedenoj studiji najčešće prisutan deskriptor u MMG nalazima je okrugla ili ovalna sjena bez kalcifikata sa učestalošću od 68,58%, odnosno kod 299 pacijentica, nakon čega slijedi fokalna asimetrija bez kalcifikata ili distorzije arhitektonike dojke sa učestalošću od 25,92%, odnosno kod 113 pacijentica i najmanje zastupljen deskriptor su grupisani punktiformni kalcifikati sa zastupljenošću od 8,26%, odnosno prisutan kod 36 pacijentica. Najčešće prisutan deskriptor u provedenoj studiji u UZ BI-RADS 3 nalazima je hipoehogena area, jasno ograničena, ovalna, horizontalno položena, bez stražnjih akustičnih fenomena ili s minimalnim posteriornim pojačanjem eho signala, koja se pojavljuje kod 241 (71,9%) pacijentice, zatim slijede sjene refrakcije bez pridružene aree deskriptor, koji se pojavljuje kod 47 (14%) pacijentica, komplikovana cista s nivoom kao deskriptor se pojavljuje kod 40 (11,9%) pacijentica, mikrolobulirana ili ovalna area, sastavljena od nakupljenih mikrocista, prisutna je kod 32 (9,6%) pacijentice. Distorzija arhitektonike, kao posljedica postoperativnog ožiljka, se pojavljuje kod 31 (9,3%) pacijentice i najmanje zastupljen deskriptor je hiperehogena area s centralnom hipo do anehogenom komponentom i okolnim edemom u skladu s, ali ne i histološki potvrđenom masnom nekrozom koji se pojavljuje kod 17 (5,1%) pacijentica. Od ukupno 771 pacijentice uključene u studiju, njih 200 (25,94%) je podvrgnuto FNA biopsiji, i to 134 (67%) nakon urađenog UZ pregleda i 66 (33%) nakon urađenog MMG pregleda. CORE biopsiji podvrgnuto je 76 (9,86%) pacijentica, i to 45 (59%) nakon urađenog UZ pregleda i 31 (41%) nakon urađenog MMG pregleda. Radiolog sa najdužim iskustvom u opisivanju MMG nalaza najmanje koristi ACR BI-RADS 3 kategoriju nalaza, sa učestalošću MMG BI-RADS 3 nalaza od 17,7%, nakon čega slijedi radiolog sa iskustvom od deset godina sa učestalošću od 25,5%. Radiolog sa najkraćim iskustvom u opisivanju MMG nalaza u našoj studiji je i najčešće koristio BI-RADS 3 kategoriju nalaza sa zastupljenošću od 56,9%. U UZ BI-RADS 3 nalazima statistički ne postoji razlika u upotrebi BI-RADS 3 kategorije nalaza između radiologa sa najdužim iskustvom i radiologa sa iskustvom od deset godina. Radiolog sa iskustvom u opisivanju UZ BI-RADS 3 nalaza kraćem od deset godina, koristi BI-RADS 3 kategoriju nalaza sa 41,5%. Ako uzmemo u obzir određene faktore rizika i to nastupanje menopauze nakon četrdeset devete godine života, korištenje hormonske kontracepcije / terapije, prethodne operacije na dojci / dojkama, pozitivnu porodičnu anamnezu, nulipare i gustinu zasjenjenosti dojki, uzimajući u obzir ACR c i ACR d kategoriju zasjenjenosti dojki, u provedenoj studiji najviše je pacijentica kojima je menopauza nastupila nakon četrdeset devete godine života, čime indirektno zaključujemo da se radi o pacijenticama starijim od četrdeset devet godina. U skupini pacijentica kojima je MMG nalaz zaključen u BI-RADS 3 kategoriju nalaza, njih 17,12 % (436) je ispoštovalo preporuke o kratkoročnom praćenju, odnosno 9,02 % (335) pacijentica sa UZ BI- RADS 3 nalazima. Uzimajući u obzir i MMG i UZ BI-RADS 3 nalaze, tek 12,31 % (771) pacijentica je ispoštovalo preporuke o kratkoročnom praćenju. Zaključak: Provedena studija potvrdila je činjenicu da je vjerovatnost za karcinom dojke za BI-RADS 3 lezije manji ili jednak 2% i da se karcinomi dojke otkrivaju sa prosječnom veličinom od 2 cm bez prisutnih sekundarnih depozita u momentu otkrivanja. Radiolozi sa dužim iskustvom u korištenju ACR BI-RADS kategorizacije nalaza rjeđe i dosljednije koriste MMG i UZ BI-RADS 3 kategoriju nalaza u odnosu na radiologe sa kraćim iskustvom. Ključne riječi: BI-RADS 3 kategorija nalaza, MMG, UZ, FNAC i CORE biopsija, zastupljenost malignih lezija.

Uvod: Razvijeni su različiti predikcioni modeli koji pomažu u identifikaciji pacijenata s prijelomom kuka s većom ili manjom vjerovatnoćom preživljavanja. Proveli smo studiju da bismo utvrdili mogućnost APACHE II u procjeni mogućnosti preživljavanja i razvoja postoperativnih komplikacija pacijenata s prijelomom kuka kod starih osoba, iznad 65 godina te ga usporedili s postojećim skorovima koji se koriste u predikciji preživljavanja i morbiditeta. Metode: Prospektivna, kohortna studija izvršena u bolnici tercijarnog nivoa uključila je 410 konsekutivnih pacijenata iznad 65 godina, s prijelomima kuka tretiranim u Klinici za ortopediju s traumatologijom UKC-a Tuzla. U toku preoperativne pripreme, opće zdravstveno stanje klasificiralo se prema ASA skoru. Analizirani su Charlsonov indeks komorbiditeta (CCI), Nottinghem Hip Fracture Score (NHFS), POSUSUM-P i APACHE II score, a komplikacije smo mjerili Clavien Dindo klasifikacijom. Rezultati: Senzitivnost i specifičnost kod P-POSSUM skora iznosila je 78,3 i 73.0 te je bolja od APACHE II čija je senzitivnost i specifičnost 56.6 i 89.7. Površina ispod ROC krivulje kod P-POSSUM bila je 0.809, a APACHE II 0.803. P-POSSUM i APPACHE II statistički su značajno bolji od ASA i Nottingham skorova i CCI. Nema statistički značajne razlike između APPACHE II i P-POSSUM skora. Stopa postoperativnih komplikacija 34,4% od čega su polovina teške komplikacije. Zaključak: Ova studija pokazala je da se POSSUM-P i APACHE II mogu koristi u predikciji mortaliteta i morbiditeta kod starih osoba s prijelomom kuka. Tri najčešće komplikacije s kojima smo se susretali su delirijum, pneumonija i kongestivna srčana slabost. Ova i slične studije pojašnjavanju mogućnosti pojedinih skorova, odnosno varijabli koje one uključuju i pomagat će u kreiranju mašinskih modela učenja (engl. machine learning models) koji će, vjerovatno, biti osnovna alatka u predikciji u skoroj budućnosti.

Uvod: Zaštita miokarda uključuje različite metode koje imaju za cilj prevenciju ili smanjenje ishemijsko-reperfuzionog oštećenja miokarda tokom operacije, radi očuvanja postoperativne funkcije miokarda. Cilj: Ova studija procjenjuje kardioprotektivni učinak antero/retrogradnog načina primjene del Nido kardioplegijskog rastvora u pacijenata operisanih zbog stenoze aortnog zaliska. Metode: Ova studija uključuje 100 odraslih pacijenata koji su podvrgnuti primarnoj, izolovanoj, elektivnoj operaciji zbog stenoze sotnog zaliska. Podijeljeni su u dvije grupe od po 50 učesnika: eksperimentalna grupa je primila del Nido kardioplegiju antero/retrogradnim putem, a kontrolna grupa anterogradnim putem. Rezultati: Rezultati prikazani u eksperimentalnoj grupi, statistički značajna razlika u vrijednostima parametara natrija, kalcija i kalija utvršena je poređenjem vrijednosti intraoperativno i postoperativno. U kontrolnoj grupi uočena je statistički značajna razlika (p<0,001) u vrijednostima parametara za natrij, kalij, kalcij i LVEF intraoperativno i postoperativno. Vjerovatnoća upotrebe dobutamina u kontrolnoj grupi je 8,5 puta veća (95% CI: 2,02-75,85) kod učesnika intraoperativno nego postoperativno, dok je intraoperativno 5 puta veća u odnosu na eksperimentalnu grupu (95% CI: 2,38.14,16). Vjerovatnoća upotrebe norepinefrina u eksperimentalnoj grupi je 4,5 puta veća (95% CI: 1,48-18,28), dok je u kontrolnoj grupi 3,8 puta veća (95% CI: 1,37-13,02) kod učesnika intraoperativno nego postoperativno. Učestalost poremećaja srčanog ritma u kontrolnoj grupi je 10 puta veća (95% CI: 1,42-433,97) kod učesnika u postoperativnom period. Zaključak: Ova studija pokazuje da del Nido kardioplegijska otopina aplicirana antero/retrogradnim putem u pacijenata koji su podvrgnuti izolovanoj operaciji stenoze aortnog zaliska pruža veći stepen zaštite miokarda u poređenju na samo antrogradni način aplikacije kardioplegijske otopine. Ključne riječi: del Nido kardioplegije, stenoza aortnog zaliska, zamjena aortnog zaliska.

Sreća se definiše kao spoj pozitivnih emocija oduševljenja i ugode s pozitivnim akcijama zaokupljenosti i angažiranosti. Anksioznost podrazumjeva mučno osjećanje iščekivanja nečeg što je neprijatno, a depresivnost sniženo osnovno raspoloženje, redukciju energije i smanjenje aktivnosti. Ova komparativna studija upoređuje efekte supstanci često primjenjivanih u kozmetologiji: butulinum toksina (BTX) i filera, na nivoe zadovoljstva (sreće), anksioznosti i depresivnosti. Grupu ispitanika tretiranih BTX je činilo 30 osoba, od čega 27 (90%) ženskog pola, dobi 40,1 71 +/- 9,65 godina kojima je aplicirano prosječno 38,7 +/- 11.1 internacionalnih jedinica (IJ) BTX. Grupu ispitanika tretiranih filerima činilo je 30 ispitanika ženskog pola, dobi 36,6 +/-9 godina kojima je aplicirano prosječno 2,33 +/- 1,1 ml filera. Ispitnici su testirani sa psihološkim testom The Oxford Happiness Questionnaire (“Koliko ste srećni), Beck-ovom skalom anksioznosti i Beck-ovom skalom depresivnosti prije aplikacije suptance (posjeta I), nakon maksimalnog ispoljavanja estetskog efekta supstanci (posjeta II), te nakon iščezavanja estetskog efekta supstanci (posjeta III). U obje grupe je uočen signifikantan porast nivoa subjektivnog doživljaja sreće tokom posjete II u odnosu na I (p<0.05), dok je u toku posjete III uočen pad nivoa u odnosu na posjetu II (u grupi tretiranoj sa BTX nesignifikantan; p>0.05), no i signifikantno veći nivo u obje grupe u odnosu na posjetu I (p<0.05). U obje grupe je uočen signifikantan pad nivoa depresivnosti tokom posjete II u odnosu na I (p < 0.05), signifikantan porast nakon posjete III u odnosu na II (p<0.05), no uz signifikantno niže nivoe u odnosu na posjetu I (p<0.05). U obje grupe uočen je signifikantan pad nivoa anksioznosti tokom posjete II u odnosu na I (p<0.05), porast nivoa nakon posjete III u odnosu na II (u grupi tretiranoj sa BTX je signifikantan; p<0.05), ali i signifikantno niže nivoe u odnosu na posjetu I (p< 0.05). Uočena je signifikantna povezanost pada nivoa depresivnosti (r=-0.394; p<0.05) i anksioznosti (r = -0.387; p = 0.03) sa većom dozom BTX, te signifikantna povezanost pada anksioznosti i veće doze filera tokom maksimalnog estetskog ispoljavanja ovih sustanci (r = - 0.399; p<0.05). Istraživanje pokazuje da obje supstance (BTX i fileri) imaju blagotvoran efekat na psihičko zdravlje povećajući osjećaj zadovoljstva i smanjujući nivoe anksioznosti i depresivnosti, što se na značajnom nivou održava i nakon prestanka estetskog efekta supstanci. Otuda estetski tretmani koji uključuju aplikaciju ovih supstanci mogu biti dragocjene metode u poboljšanju 72 kvalitete života i kao dopuna osnovnom tretmanu nekih psihičkih poremećaja praćenih povišenim nivoima anksioznosti i depresivnosti.