Doktorske disertacije

Pozadina: Procijeniti terapiju suplementacije hormonom trijodtironina (T3) kod pacijenata sa septičkim šokom sa sindromom eutireoidne bolesti (ESS). Metode: Devedeset pet pacijenata sa septičkim šokom sa ESS-om podijeljeno je prema vrijednostima tiroidnih hormona u grupu sa niskim T3 i niskim T3T4. Daljnja randomizacija provedena je na sljedeći način: formirane su dvije grupe - prva je bila grupa s niskim razinama T3, podijeljena na one koji su primali T3 i one koji su primali placebo. Druga grupa, s niskim razinama T3 i T4, također je bila podijeljena na one koji su primali T3 i one koji su primali placebo. T3 je oralno administriran tijekom prvih četiri dana boravka u Jedinici intenzivnog liječenja (JIL). Analiza je uključivala demografske podatke, laboratorijske podatke, hemodinamiku, 28-dnevno preživljavanje, dužinu boravka u JIL i sveukupni mortalitet. Laboratorijski podaci analizirani su na dan prijema (T0), prvog (T1), trećeg (T2) i sedmog dana (T3) sa hemodinamskom analizom tokom prva četiri dana boravka na intenzivnoj nezi i vazoaktivnim djelovanjem lijeka izraženim kroz vazoaktivni zavisni indeks (VDI) i šok indeks (SI). Rezultati: U populaciji bolesnika sa niskim T3, 18 (75%) pacijenata koji su primali T3 umrlo je na intenzivnoj njezi u poređenju sa 8 (33.3%) pacijenata koji su primali placebo (p=0.004). U populaciji sa niskim T3T4, 6 (25%) pacijenata koji su primali T3 umrlo je na intenzivnoj njezi u poređenju sa 12 (52.1%) pacijenata koji su primali placebo (p*=0.039). Incidencija anemije (p*=0.032) i hipoalbuminemije (p*=0.044) bila je niža u grupi niskog T3T4 koji su primali T3 u poređenju sa pacijentima koji su primali placebo. U istoj grupi zabilježene su statistički značajno veće vrijednosti srednjeg arterijskog tlaka (T1, p*=0.015; T2, p*=0.005; T3, p*=0.042) tokom svih promatranih razdoblja i manja srčana frekvencija (T1, p*=0.018; T2, p*=0.035) na dan prijema i prvi dan boravka u JIL-u. Zaključak: Dodatak T3 hormona u grupi sa niskim T3T4 bio je povezan sa boljim preživljavanjem od 28 dana, manjim hemodinamskim pogoršanjem i manjom incidencom anemije i hipoalbuminemije u poređenju sa grupom sa niskim T3. Ključne riječi: septični šok, sindrom eutireoidne bolesti, trijodtironin suplementacija

Uvod: Istražiti povezanost metaboličkog sindroma (MetS) i plućne embolije (PE) i odrediti prognostičku vrijednost troponina, D-dimera, protrombotičkih i proinflamatornih markera kod pacijenata sa plućnom embolijom u metaboličkom sindromu. Pacijenti i metode: Sprovedena je kohortna studija, koja je obuhvatila 305 pacijenata saplućnom embolijom, podeljenih u dvije grupe: prvu grupu sa metaboličkim sindromom (n=165) i kontrolnu grupu bez metaboličkog sindroma (n=140). Podaci su prikupljani od maja 2019. do maja 2023. godine. Kod svih pacijenata analizirani su: antropometrijski parametri, laboratorijski parametri (troponin, D-dimer, CRP, fibrinogen, mokraćna kiselina, glukoza, ukupni holesterol, HDL holesterol, LDL holesterol, trigliceridi), arterijski krvni pritisak, antifosfolipidna antitijela, HOMA-IR indeks, CT angiografija plućne arterije, stopa neželjenih kliničkih događaja kod plućne embolije (potreba za inotropnom potporom kateholaminom, fibrinoliza, kardiopulmonalna reanimacija) i stopa intrahospitalnog mortaliteta. Rezultati: Pacijenti sa metaboličkim sindromom u plućnoj emboliji imali su povišen troponin, D-dimer, CRP, mokraćnu kiselinu, fibrinogen, HOMA-IR i teže kliničke komplikacije sa većom stopom mortaliteta unutar 10 dana od prijema u bolnicu. Pronađeni su značajni prediktori PE kod pacijenata sa metaboličkim sindromom. Pacijenti sa plućnom embolijom u MetS-u imali su 4,38 puta veće šanse za smrt u odnosu na bolesnike sa plućnom embolijom bez metaboličkog sindroma. Zaključak: Troponin, D-dimer, protrombotički i proinflamatorni markeri imaju dobru prognostičku vrijednost za kratkoročne ishode plućne embolije kod pacijenata sa metaboličkim sindromom. Ključne riječi: plućna embolija, metabolički sindrom, troponin, D-dimer, proinflamatorni markeri, protrombotički markeri

Uvod: Hormonski profil se tokom menopauzalne tranzicija mijenja. Hormonske i metaboličke promjene koje prate ovarijalnu insuficijenciju dovode do nakupljanja faktora rizika za nastanak kardiovaskularnih bolesti (KVB) kao što su gojaznost, hronična upala i dr. Tokom menopauzalne tranzicije moguće je smanjenje globulina koji veže spolne hormone (SHBG). Iako mehanizam nije u potpunosti rasvijetljen smanjenje ovog globulina se povezuje sa povećanjem rizika za nastanak metaboličkog sindroma i KVB, a studije su pokazale da negativno korelira sa visceralnom gojaznošću i upalom niskog stepena. Ciljevi istraživanja su bili: utvrditi promjene u koncentraciji SHBG tokom menopauzalne tranzicije; utvrditi međusobnu povezanost SHBG sa slobodnim testosteronom i estradiolom kroz menopauzalnu tranziciju; utvrditi efekat BMI i WHR na koncentraciju cirkulirajućeg SHBG, slobodnog testosterona i estradiola kroz menopauzalnu tranziciju; utvrditi odnos između ukupnog holesterola, LDL-a, HDL-a, VLDL-a, triglicerida, apolipoproteina A i apolipoproteina B i SHBG u menopauzalnoj tranziciji kao faktora rizika kardiovaskularnih oboljenja; utvrditi vrijednosti C-reaktivnog proteina tokom menopauzalne tranzicije, te utvrditi uticaj WHR na vrijednosti C reaktivnog proteina. Radne hipoteze istraživanja su definirane kao: koncentracija SHBG se mijenja tokom menopauzalne tranzicije; koncentracija SHBG utiče na koncentraciju slobodnog testosterona i estradiola kroz menopauzalnu tranziciju; body mass index i odnos obima „struk-kukovi“ negativno koreliraju sa koncentracijom SHBG i slobodnim testosteronom a pozitivno sa estradiolom u menopauzalnoj tranziciji; koncentracija SHBG, slobodnog testosterona i estradiola povezana je sa povišenim koncentracijama ukupnog holesterola, LDL-a, VLDL-a, triglicerida i apo B i sniženim koncentracijama HDL-a i apo A tokom menopauzalne tranzicije; žene imaju povišene vrijednosti C-reaktivnog proteina tokom menopauzalne tranzicije; vrijednosti C- reaktivnog proteina pozitivno koreliraju sa WHR i koncentracijama LDL-a a negativno sa koncentracijama HDL-a tokom menopauzalne tranzicije, te njima oponentne nulte hipotezę. Ispitanici i metode: Studija je dizajnirana kao prospektivna, komparativna studija u kojoj je bilo uključeno 150 ispitanica. Ispitanice su bile podijeljene u tri grupe i to: I grupa- 50 ispitanica u premenopauzi, II grupa- 50 u perimenopauzi i III grupa- 50 u postmenopauzi. Istraživanje je provedeno na Klinici za ginekologiju i akušerstvo, Klinici za radiologiju i nuklearnu medicinu i Poliklinici za laboratorijsku dijagnostiku JZU Univerzitetsko kliničkog centra u Tuzli. Obrada ispitanica sastojala se iz tri faze: intervju, uzimanje uzorka krvi i određivanje antropometrijskih parametara. Od antropometrijskih parametara mjerio se indeks tjelesne mase, obim struka, obim kukova i odnos struk/kukovi. Svim ispitanicima su upotrebom standardnih metoda urađene slijedeće laboratorijske pretrage: trigliceridi, ukupni holesterol, LDL-holesterol, HDL-holesterol, CRP, apoA, apoB na aparatu Alinity c proizvođača Abbott Laboratories. Vrijednosti VLDL- holesterola dobijene su kroz formule. Sex hormone binding globulin (SHBG), estradiol i slobodni testosteron određivani su hemiluminiscentnim imunohemijskim testovima, CMIA metodom (engl. chemiluminescent microparticle immunoassay) na aparatu imunohemijski analizator Alinity i-serije, proizvođača Abbott diagnostics. Rezultati: Medijana koncentracije SHBG u grupi premenopauza iznosila je 79,23 (55,90- 103,60) nmol/L, u grupi perimenopauza 77,50 (50,77-101,02) nmol/L, dok u grupi postmenopauza 59,60 (37,80-80,0) nmol/L. Koncentracije SHBG u grupi postmenopauza bila je značajno niža u odnosu na koncentraciju SHBG grupe premenopauza (p=0,002) i grupe perimenopauza (p=0,015), dok između grupe premenopauza i perimenopauza nije utvrđena značajna razlika (p=0,578). U sve tri ispitivane grupe utvrđene su značajne negativne korelacije između SHBG i BMI, te između SHBG i WHR (p˂0,05). Nije utvrđena značajna korelacija između SHBG, testosterona i estrogena u ispitivanim grupama. Kod ispitanica grupe premenopauza SHBG je značajno negativno korelirao sa trigliceridima (Rho= -0,465; p˂0,01), sa ukupnim holesterolom (Rho= -0,285; p˂0,05), VLDL-holesterolom (Rho= -0,468; p˂0,01), te sa APO B/APO A (Rho= -0,340; p˂0,05), te pozitivno korelirao sa HDL-holesterolom (Rho=0,370; p˂0,05). U skupini perimenopauza utvrđena je značajana negativna korelacija između SHBG i APO B/APO A (Rho= -0,294; p˂0,05). U skupini postmenopauza SHBG je značajno negativno korelirao s trigliceridima (Rho= -0,278; p˂0,05), te s VLDL-holesterolom (Rho= -0,277; p˂0,05), dok je značajno pozitivno korelirao s HDL-holesterolom (Rho=0,499; p˂0,01). Medijana koncentracije CRP u grupi premenopauza iznosila je 1,0 (0,0-1,8) mg/dL, u grupi perimenopauza 1,0 (0,37-2,20) mg/dL, dok u grupi postmenopauza 1,0 (0,60-4,10) mg/dL. Utvrđena je značajna razlika u koncentraciji CRP samo između grupa postmenopauza i ˂premenopauza (p=0,009). U grupi premenopauzalnih ispitanica utvrđena je značajna pozitivna korelacija između CRP i BMI (Rho=0,510; p˂0,01). U grupi perimenopauzalnih ispitanica utvrđena je značajna pozitivna korelacija između CRP i BMI (Rho=0,304; p˂0,05), te između CRP i WHR (Rho=0,313; p˂0,05). U grupi postmenopauzalnih ispitanica utvrđena je značajna pozitivna korelacija između CRP i BMI (Rho=0,418; p˂0,01), te između CRP i WHR (Rho=0,293; p˂0,05). Zaključci: Koncentracije SHBG ispitanica u postmenopauzi bile su značajno niže u odnosu na koncentraciju druge dvije grupe. Kod ispitanica u premenopauzi SHBG je značajno negativno korelirao sa trigliceridima, sa ukupnim holesterolom, VLDL-holesterolom, te sa APO B/APO A, a pozitivno korelirao sa HDL-holesterolom. U ispitanica koje su u perimenopauzi jedino je utvrđena značajna negativna korelacija između SHBG i APO B/APO A. U ispitanica u postmenopauzi SHBG je značajno negativno korelirao s trigliceridima te s VLDL-holesterolom, dok je značajano pozitivno korelirao s HDL-holesterolom. Ovakav rezultat navodi na zaključak da manjak ovog globulina bi se mogao smatrati potencijalnim rizikom za nastanak kardiovaskularnih oboljenja. Više koncentracije CRP u postmenopauzalnom periodu u odnosu na premenopauzalni, sugeriraju na činjenicu da u odmaklim periodima menopauzalne tranzicije postoji veća skolnost za pojavu inflamacije niskog stepena, što u konačnici povećava šanse za kardiovaskularne incidente. Utvrđene značajne pozitivne korelacije između CRP i BMI u svim ispitivanim grupama potvrđuju saznanja da gojaznost uz sve svoje negativne efekte dodatno i kroz favoriziranje inflamatornih događaja povećava rizik za kardiovaskualarne bolesti. Ključne riječi: menopauzalna tranzicija, globulin koji veže spolne hormone, spolni hormoni, kardiovaskularni rizik, inflamacija.

Koronarna bolest (KB) je kompleksna bolest koja reducira ili potpuno ukida protok krvi kroz jednu ili više arterija koje opskrbljuju srčani mišić, što dovodi do različitih kliničkih manifestacija, uključujući anginu pektoris i akutni koronarni sindrom (eng. acute coronary syndrome – ACS). Koronarna angiografija predstavlja zlatni standard u dijagnostici koronarne KB. Transfemoralni (TF) arterijski pristup je i dalje najčešće korišteni pristup pri izvođenju koronarne angiografije i perkutanih koronarnih intervencija (eng. percutaneous coronary intervention - PCI) u većini centara u svijetu, pa tako i u Bosni i Hercegovini. U posljednje vrijeme transradijalni (TR) arterijski pristup dobiva sve više pristalica među interventnim kardiolozima koji navode da taj pristup ima određene prednosti u odnosu na TF arterijski pristup. Cilj našeg istraživanja bio je: uporediti dužinu trajanja koronarne angiografije, količinu apliciranog kontrastnog sredstva u toku koronarne angiografije, količinu zračenja isporučenog u toku koronarne angiografije, učestalost periproceduralnih i postproceduralnih komplikacija, vrijeme trajanja hospitalizacije nakon koronarne angiografije, periproceduralni i postproceduralni komfor kod pacijenata te cijenu koštanja i količinu utrošenog materijala koronarne angiografije kod pacijenata urađenih TR i TF arterijskim pristupom. Istraživanje je realizovano Klinici za invazivnu kardiologiju JZU UKC Tuzla na uzorku od 240 ispitanika, prosječne hronološke dobi 62,60 } 9,22 godina u rasponu 24 – 85 godina. Ukupan uzorak od 240 ispitanika podijeljen je na dvije grupe i to na način da prvu grupu čini 121 ispitanik urađen TR arterijskim pristupom, a drugu grupu čini 119 ispitanika urađenih TF arterijskim pristupom. Sve procedure su rađene od strane jednog operatera. Tokom svakog izvođenja koronarne angiografije mjerilo se vrijeme trajanja procedure (u minutama), količina apliciranog kontrastnog sredstva (u militrima) i količina isporučenog zračenja za vrijeme procedure (u mGy). Kod svih ispitanika pratile su se periproceduralne i postproceduralne komplikacije u koje spadaju: nemogućnost osiguravanja art. pristupa (punkcije/plasiranja art. uvodnice), vagusna reakcija u toku ili nakon procedure, alergijska reakcija u toku procedure, disekcija i/ili ruptura pristupne arterije, disekcija aorte i/ili njenih velikih grana grana, disekcija i/ili ruptura koronarne arterije, zračna embolija, miokardni infarkt u toku procedure (bilo kojeg uzroka), pojava aritmija u toku procedure (VT/VF, atrijalne aritmije, bradikardija, poremećaji sprovođenja), veći hematom/krvarenje na mjestu punkcije, okluzija/tromboza pristupne arterije (gubitak pulsa nakon procedure), pseudoaneurizma na punkcionom mjestu, AV fistula na punkcionom mjestu, moždani udar i TIA, kontrastom inducirana nefropatija (eng. contrast induced nephropathy - CIN) te smrt pacijenta. Kod svih ispitanika pratio se periproceduralni i posproceduralni komfor vezan za proceduru. Periproceduralni komfor se određivao pomoću VAS (eng. visual analog scale) gdje je pacijent pomoću vizulelne skale određivao komfor tokom izvođenja koronarne angiografije gdje je 0 označavala da pacijent nema nikakvog bola tokom izvođenja procedure a 10 je označavao najveći bol koji pacijent može da zamisli. Postproceduralni komfor pacijenta se određivao pomoću namjenski dizajniranog upitnika gdje se stepenovala nelagodnost ili bolnost različitih postproceduralnih aspekata u koje su spadali: kompresija mjesta punkcije nakon uklanjanja arterijske uvodnice, “gubitak osjećaja” u ekstremitetu koji je punktiran, osjećaj prisustva “stranog tijela” na mjestu punkcije, dužina imobilizacije nakon procedure, bolnost na mjestu punkcije, bolnost u kičmi nakon procedure, krvarenje/hematom na mjestu punkcije. Svaki od pomenutih aspekata u postproceduralnom komforu pacijenta se bodovao na skali od 1 do 5 prema iskazima pacijenta. Kod svih ispitanika evidentiralo se trajanje hospitalizacije nakon procedure te cijena koštanja procedure odnosno količina utrošenog materijala tokom procedure. Rezultati našeg istraživanja pokazuju da je dijagnostička koronarna angiografija urađena TR arterijskim pristupom jednako sigurna za pacijenta kao dijagnostička koronarna angiografija urađena TF arterijskim pristupom. Kod oba arterijska pristupa nema značajne razlike u količini potrošenog kontrastnog sredstva pri snimanju dijagnostičke koronarne angiografije. Cijena koštanja procedure, što se u našem slučaju odnosi samo na periproceduralni aspekt, je nesignifikantno veća kod TR arterijskog pristupa. Nema značajne razlike u trajanju hospitalizacije kod pacijenata ovisno o korištenom arterijskom pristupu ali ova stavka je očigledno uvjetovana ustaljenom praksom našoj Klinici. Međutim, trajanje procedure i izloženost zračenju su veći kod korištenja TR pristupa. Komfor pacijenta je bio značajno bolji prikorištenju TR arterijskog pristupa. Ključne riječi: koronarna bolest, koronarna angiografija, arterijski pristup, količina zračenja, komplikacije koronarne angiografije

Dostupne studije se bave uglavnom prednjim segmentom oka, istražujući uglavnom efekte imunosupresivne terapije poslije transplantacije organa ili presađivanja bubrega, a malo je studija koje su se bavile uticajem presađivanja bubrega na stražnji segment oka. Naša je studija i prva takva u Bosni i Hercegovini. Pretraživanjem nama dostupne literature i objavljenih radova nismo pronašli adekvatne preporuke za oftalmološki skrining bolesnika sa presađenim bubregom.nCilj našeg istraživanja je bio ustanoviti analizom OCT snimaka morfološke i funkcionalne promjene žute mrlje i optičkog nerva bolesnika sa presađenim bubregom. Bolesnici su bili podjeljeni na grupe, prema dužini trajanja grafta i podgrupe prema izračunatom približnom klirensu kreatinina. Ispitali smo 59 bolesnika i 117 očiju. Dijagnosticirano je značajno veći broj u odnosu na opštu populaciju, ukupno 23 edema glave optičkog nerva, od čega je 9 bolesnika imalo bilateralni edem. Bilo je 9 bilateralnih edema žute mrlje/makule (18 očiju), 3 unilateralna edema žute mrlje, 2 centralne serozne horioretinopatije, 3 atrofične žute mrlje i 1 ablacija retine sa odignutom i žutom mrljom, što je sve u mnogo većem broju u odnosu na opštu populaciju. Sumarno parametarski je ustanovljen porast prosječnih veličina centralne foveolarnedebljine i debljine sloja retinalnih nervnih vlakana kako je trajanje grafta duže i kako je klirens kreatinina manji, dok su vrijednosti ekskavacije glave optičkog nerva bile niže naspram trajanja grafta, a više kako je klirens kreatinina bio niži. Preporučujemo redovne šestomjesečne oftalmološke preglede adultnih primaoca bubrega i jednogodišnje OCT snimanje u svrhu potrebe adekvatnog dijagnosticiranja i praćenja ovih bolesnika.

Primarni cilj ovog istraživanja bio je utvrditi prevalencu Helicobacter pylori (H. pylori) infekcije ispitivanih pacijenata, odrediti stopu rezistencije H. pylori na klaritromicin i fluorokinolone u pacijenata sa dispeptičkim tegobama u Tuzlanskom kantonu i dobivene podatke za naše pacijente uporediti sa važećom stopom rezistencije u svijetu i sa državama u našem okruženju. Cilj nam je bio također odrediti i genetski profil rezsitencije na fluorokinolone i klaritromicin te utvrditi razlike prevalence H. pylori infekcije zavisno od patološkog supstrata nađenog tokom EGDS-a. Pacijenti i metode: Prospektivno kliničko ispitivanje provedeno je između januara 2018. do decembra 2021. godine na Odjeljenju za gastroenterologiju i hepatologiju Klinike za interne bolesti, Kabinetu za endoskopiju Klinike za interne bolesti, Zavodu za mikrobiologiju i Zavodu za patologiju Univerzitetskog kliničkog centra u Tuzli. U studiju je bilo uključeno 360 pacijenata sa dispepsijom kod kojih je planirana EGDS, a kriterije uključenja u studiju je zadovoljilo 99 pacijenata. Kod svih pacijenata uključenih u studiju je urađena EGDS, uzete su biopsije za brzi ureaza test (RUT) i histološki nalaz, zajedno sa uzorcima krvi za IgG serologiju. Svi uzorci pacijenata pozitivnih na RUT kod kojih je tako potvrđena H. pylori infekcija testirani su na osjetljivost na klaritromicin i kinolone pomoću GenoType HelicoDr, PCR metode koja detektuje tačkaste mutacije u 23S rRNA i gyrA genu. Rezultati: Ezodagogastroduodenoskopijom(EGDS) je utvrđena hiperemijska gastropatija u 68,7 % pacijenata (68/99), histološkom analizom potvrđeno je prisustvo hroničnog gastritisa u 92% (90/99) ispitivanih pacijenata. Od 99 pacijenata sa dispepsijom, 67 (67,7%) svih dispeptičkih pacijenata bilo je serološki pozitivno na H. pylori, 46 pacijenata (46,4%) je bilo pozitivno na RUT, a 19 (19,2%) je imalo pozitivan histološki nalaz. Utvrđena je veća specifičnost RUT testa u odnosu na serološki test: sepcifičnost RUT testa je bila 58,8 % a serološkog testa 40%. RUT (brzi ureaza test) je mnogo prihvatljiviji i tačniji (senzitivnost 95.6%; specifičnost 55.6%; PPV 64.2%; NPV 93.8%). Rezistencija na antibiotike ispitana je kod ukupno 46/99 (46,4%) pacijenata. Rezistencija na klaritromicin je otkrivena u 28,26% (13/46), rezistencija na kinolone bila je prisutna u 36,96% (17/46) testiranih biopsija, a rezistencija na oba antibiotika otkrivena je u 8,69% (4/46) testiranih biopsija. Najčešća mutacija detektovana u studiji kod klaritromicin rezistentnih pacijenata je bila mutacija na kodonu A2147G, u 84.6% (11/13) pacijenata. najviše mutacija gyrA gena je utvrđeno na kodonu 91, kod 52.9% (9/17) pacijenata. Mutacija gyr87MUT (N87K) je detektovana kod 47.1% (8/17) kinolon-rezistentnih pacijenata. Dupla mutacija u kodonu 91 je nađena kod 23.5% (4/17) pacijenata. Kada uporedimo naše rezultate sa susjednim zemljama, onda vidimo nešto veću rezistenciju na klaritromicin kod pacijenata u BiH (36,96%) nego u Srbiji (24%) i Hrvatskoj (21,2%). Slično je i sa rezistencijom na kinolone: u ovoj studiji je mnogo veća rezistencija (36,96%) nego npr. u Srbiji (8,3%) ili prosječma rezistencija na kinolone u Evropi (15,8%). Zaključak: Prevalenca H. pylori infekcije i rezistencija na antibiotike (klaritromicin i kinolone) bila je nepoznanica u Bosni i Hercegovini. Zbog visoke stope rezistencije na klaritromicin i kinolone, preporučujemo primjenu bizmutove četverostruke terapije ili konkomitantne terapije koja nije bazirana na bizmutu za eradikaciju H. pylori u Tuzlanskom kantonu, Bosna i Hercegovina. Također je bitno reći da Rescue terapija bazirana na levofloxacinu nije dobar izbor u našoj regiji. Ovo istraživanje može poslužiti kao baza za neka buduća istraživanja koja će biti proširena u smislu broja pacijenata, antibiotika i vrste dijagnostičkih testova.

Uvod: Kardiovaskularne bolesti su vodeći uzrok smrtnosti u svijetu, a jedan od važnih faktora rizika za nastanak koronarne bolesti je dislipidemija, a LDL-C se smatra markerom ateroskleroze. Čak i u slučaju postizanja ciljnih vrijednosti LDL-C, ostaje rezidulani rizik koji se ne procjenjuje rutinski. Cilj: Utvrditi prognostičku vrijednost parametara non-HDL-C, non-HDL-C/HDL-C i non- HDL-C/TC na pojavu MACE kod pacijenata nakon akutnog infarkta miokarda tretiranih sa PCI i implantacijom stenta. Metode: U studiju je uključeno 215 pacijenata koji su tokom 2018. i 2019. godine hospitalizirani u Kantonalnoj bolnici Zenica radi prvog akutnog infarkta miokarda (STEMI ili NSTEMI) i koji su tretirani sa PCI i implantacijom stenta (DES ili BMS). Pacijenti su podijeljeni u četiri grupe prema vrsti infarkta i tipu implantiranog stenta: STEMI BMS. STEMI DES, NSTEMI BMS i NSTEMI DES. Prikupljeni su demografski podaci, podaci o komorbiditetima (hipertenzija, dijabetes), faktorima rizika za koronarnu bolest, te su lipidni parametri (holesterol, LDL-C, HDL-C, TG) i izračunati su non-HDL-C, non-HDL-C/TC, non- HDL-C/HDL-C. Pacijenti su praćeni 2 godine na pojavu MACE. Rezultati: Najbrojnija grupa je bila STEMI DES (n=78). U svim grupama kao i u ukupnom uzorku je bilo značajno više muškaraca, a žene su bile starije u svim grupama. U svm grupama je bilo više hipertoničara, više je bila zastupljena pozitivna porodična anamneza na KVO, a pušenje je bilo više zastupljeno u svim grupama osim NSTEMI DES grupi. 24% svih pacijenata je imalo MACE u toku 2 godine od indeksnog događaja, procentualno najviše MACE je bilo u grupi NSTEMI DES (27%).Statističkom analizom je nađena značajna pozitivna korelacija između non-HDL-C i pojave MACE u grupi STEMI DES (p=0,007), dok u ostalim grupama nije bilo značajne korelacije. Nije bilo značajne korelacije između parametara non-HDL- C/HDL-C i non-HDL-C/TC i pojave MACE u svim grupama. Zaključak: Parametar non-HDL-C bi mogao biti korišten za procjenu rezidulanog rizika i dugoročnog rizika od pojave MACE kod pacijenata nakon prvog STEMI tretiranog sa PCI i implantacijom DES. Ključne riječi: akutni infarkt miokarda, non-HDL-C, LDL-C, veliki neželjeni kardiovaskularni događaji, perkutana koronarna intervencija

Uvod: Pandemija teškog akutnog respiratornog sindroma koronavirusa-2 (SARS-CoV-2) prvi put je prijavljena u Wuhanu u Kini u decembru 2019. godine. Vrlo brzo se proširila po cijelom svijetu uzrokujući brojne zdravstvene i socioekonomske probleme. SARS-CoV-2 je beta koronavirus, koji uzrokuje bolest koja je nazvana koronavirusna bolest 2019 (COVID-19). Dosadašnja klinička iskustva pokazuju da je COVID-19 vrlo heterogen, klinička slika može varirati od asimptomatske, blage, srednje teške, teške i kritične. Rezultati novijih istraživanja pokazuju određene faktore rizika uključujući demografske, kliničke, hematološke i biohemijske parametre koji bi kliničarima mogli biti od koristi za predviđanje težine bolesti i smrtnosti pacijenata oboljelih od COVID-19. Pacijenti i metode: U istraživanje je uključeno 657 odraslih hospitaliziranih, nevakcinisanih pacijenata sa srednje teškom i teškom kliničkom slikom COVID-19 koji su liječeni u Univerzitetskom kliničkom centru Tuzla u Bosni i Hercegovini. SARS-CoV-2 potvrđen je testovima RT-PCR u brisevima nazofarinksa. Pacijentima su analizirani epidemiološki, klinički i biohemijski parametri. Analizirane su mjere ishoda bolesti kao što su smrtni ishod, mehanička ventilacija i dužina hospitalizacije. Analizirani su podaci za predviđanje progresije od blage do teške kliničke slike bolesti i za predviđanje konačnog ishoda. Rezultati: Prosječna životna dob je bila 62.34 ± 12.41 godina, muški spol je bio zastupljeniji (55.86 %). Pacijenti životne dobi >65 godina imali su češće tešku kliničku sliku bolesti i smrtni ishod. U pacijenata sa teškom kliničkom slikom bolesti utvrđene su više vrijednosti leukocita, CRP-a, LDH, feritina, neutrofila, D-dimera, AST-a, ALT-a, troponina, kreatinina i niže vrijednosti limfocita i saturacije kiseonikom. Pacijenti sa smrtnim ishodom (170; 25.88%) imali su više vrijednosti LDH i nižu saturaciju kiseonikom. Multivarijantna regresiona analiza je pokazala da su životna dob preko 65 (Coef. 0,0549066, std.err. 0,0195748, z 2,80, p=0,005), povišene vrijednosti LDH (Coef. 0,0016372, std.err. 0,0005559, z 2.95, p=0.003), pad saturacije kiseonikom (Coef. 0.4631224, std.err. 0.231571, z 2.00, p=0.046) AUC 0.7594, prediktori smrtnog ishoda naših pacijenata. Zaključak: Starija životna dob, povišene vrijednosti LDH i pad saturacije kiseonikom su najvažniji prognostički parametri za razvoj teške kliničke slike bolesti i smrtnog ishoda kod hospitaliziranih pacijenata s COVID-19. Ključne riječi: COVID-19, SARS-CoV-2, LDH, saturacija kiseonikom, starija životna dob

Akutni koronarni sindrom (ACS) je jedan od najvažnijih uzroka teških komplikacija i smrtnosti širom svijeta. ACS uključuje nestabilnu anginu pektoris, NSTEMI i STEMI. Nakon NSTEMI ili STEMI, javljaju se glavni nepovoljni kardiovaskularni događaji (MACE) kao što su reinfarkt, srčani smrtni ishod i potreba za revaskularizacijom ciljnih žila (TVR). Kako bi se poboljšala procjena rizika kod tih pacijenata, razni upalni i hematološki markeri su testirani kao prediktivni faktori za MACE nakon NSTEMI i STEMI. Upalni odgovor i prothrombotsko stanje su uključeni u razvoj ACS-a. Markeri upale i trombotske aktivnosti mogu odražavati ozbiljnost ACS-a i mogu predvidjeti razvoj MACE-a nakon određenih vrsta liječenja ACS-a, kao što su PCI ili terapija lijekovima. Povećana aktivnost trombocita dovodi do povećane trombotske aktivnosti i povećava rizik od MACE-a kod pacijenata s ACS-om. Ova studija je imala za cilj utvrditi da li smanjenje širine raspodjele trombocita (PDW), omjer velikih stanica trombocita (P-LCR) i prosječna zapremina trombocita (MPV) ima prognostičku vrijednost za MACE kod akutnog infarkta miokarda bez elevacije ST segmenta (NSTEMI) tretiranog klopidogrelom. PDW, P-LCR i MPV su određeni pri prijemu u bolnicu i 24 sata nakon tretmana klopidogrelom kod 170 pacijenata s NSTEMI. MACE su procijenjene tijekom jednogodišnjeg praćenja. Nakon infarkta miokarda bez elevacije ST segmenta, od 170 pacijenata, 87 (51,2%) je imalo MACE, dok 83 (48,8%) nije imalo MACE tokom praćenja. Od 87 pacijenata s MACE, 54 su podvrgnuti PCI (bypass operacija koronarnih arterija n = 17 i implantacija stenta sa lijekom n = 37), a 25 su preminuli. Prosječno vrijeme pojave MACE je bilo 68 dana (95% CI = 60- 76 dana), a prosječno vrijeme smrtnog ishoda je bilo 102 dana (95% CI = 95-108 dana). Kliničke karakteristike pacijenata s (n = 87) i bez MACE-a (n = 83), kao što su dob, indeks tjelesne mase, hiperlipidemija, hipertenzija, dijabetes melitus i pušenje, se nisu značajno razlikovale. Vrijednosti MPV-a (9,16 ± 1,45 naspram 9,54 ± 1,55; p <0,001), PDW (12,15 ± 2,09 naspram 12,78 ± 2,41; p <0,001) i PLC-R (29,61 ± 7,26 naspram 30,76 ± 7,54; p <0,001) izmjerenih 24 sata nakon tretmana klopidogrelom značajno su bile smanjene u odnosu na one pri prijemu. Broj bijelih krvnih zrnaca (10,34 ± 3,89 x109/L naspram 9,45 ± 3,70 x109/L; p <0,001), neutrofila (72,36 ± 12,34% naspram 68,58 ± 13,38%; p <0,001), eozinofila (1,55 ± 2,30% naspram 1,13 ± 2,03%; p <0,001), monocita (8,61 ± 3,10% naspram 7,61 ± 3,14%; p <0,001), MCH (30,60 ± 2,44 naspram 30,41 ± 2,30; p = 0,04) i PCT (0,03 ± 0,02 naspram 0,0 ± 0,02; p <0,01) su značajno povećani 24 sata nakon tretmana. Vrijednosti ostalih hematoloških parametara nisu se značajno promijenile. Od 170 pacijenata, 89 (54%) je imalo smanjenje MPV ≤0,19 fL, a 81 (47%) je imalo smanjenje MPV >0,19 fL. Pedeset šest pacijenata (32,9%) je imalo smanjenje PDW ≥9,9%, a 114 (67,1%) je imalo smanjenje PDW <9,9%. Četrdeset i tri pacijenta (25,3%) je imalo smanjenje P-LCR ≥9,9%, a 127 (74,7%) je imalo smanjenje P-LCR <9,9%. Kliničke karakteristike pacijenata nisu značajno utjecale na razinu smanjenja trombocitnih indeksa. Upotrebom Cox-ovog regresijskog testa, smanjenje PDW-a je pokazalo značajnu povezanost s pojavom MACE-a (OR 0,82, 95% CI 0,66-0,99, p = 0,049) i ukupnom stopom preživljavanja (OR 0,95, 95% CI = 0,91-0,99, p = 0,016). Pacijenti s smanjenjem PDW <9,9% imali su veću učestalost MACE-a (OR 0,42, 95% CI 0,24-0,72, p = 0,002) i nižu stopu preživljavanja (OR 0,32, CI95% = 0,12-0,90, p = 0,03) u odnosu na pacijente koji su imali smanjenje PDW ≥9,9%. U analizi Kaplan- Meier testom koristeći log-rank test, pacijenti koji su imali smanjenje PDW <9,9% imali su povećan rizik od MACE-a (p = 0,002) i smrtnog ishoda (p = 0,002). Međutim, smanjenje MPV-a ili PLC-R-a nije imalo prognostičku vrijednost. Smanjenje PDW <9,9% izmjereno 24 sata nakon tretmana klopidogrelom kod pacijenata s NSTEMI ima dobru prognostičku vrijednost za određivanje kratkoročnih rizika od MACE-a, što može pružiti bolju procjenu rizika kod tih pacijenata.