Odbrane radova

Uvod: Ciljevi ovog istraživanja su: 1. Analizirati uticaj demografskih podataka pacijenata, anamneze i radiografskih parametara OA skočnog zgloba/stražnjeg stopala na preoperativno funkcionalno stanje, fizičku aktivnost i kvalitet života kod pacijenata koji su zakazani za artrodezu skočnog zgloba/stražnjeg stopala; 2. Uporediti ishod različitih tipova artrodeza skočnog zgloba/stražnjeg stopala prema njihovom sigurnosnom profilu (ozbiljni neželjeni događaji ili „serious adverse event“ i revizione operacije); 3. Uporediti ishod različitih tipova artrodeza skočnog zgloba/stražnjeg stopala prema PROMs (Patient Reported Outcome Measures), koje uključuju funkcionalni status stopala i skočnog zgloba, fizičku aktivnost i opći kvalitet života. Metode: Pregledani su bolnički kartoni 275 pacijenata koji su primljeni na elektivnu operaciju skočnog zgloba/stražnjeg stopala u periodu od januara 2009. do decembra 2020. godine. Kriterijumi isključenja su bili: povreda ili oboljenje drugog organskog sistema, koje bi onemogućavalo adekvatnu procjenu kvaliteta života ili funkcije skočnog zgloba, pacijenti sa protetičkim implantatima, pacijenti mlađi od 18 godina, i pacijenti koji nisu bili voljni da učestvuju u studiji. U daljnjoj selekciji, 153 pacijenta, dobi 18 godina ili više, sa TT (tibiotalarni zglob), ST (subtalarni glob), TN (talonavikularni zglob) i/ili CC (kalkaneokuboidni zglob) osteoartritisom (OA) i naknadnom fuzijom uključeno je u ovu studiju. Svi uključeni pacijenti imali su jasne kliničke i radiološke dokaze o visokom stepenu OA skočnog zgloba ili stražnjeg stopala. Dotadašnji pokušaji konzervativnog liječenja bili su iscrpljeni i doveli su do nezadovoljavajućih rezultata. Od 153 pacijenta, njih 9 je imalo bilateralni op zahvat. Svako stopalo se smatralo zasebnim entitetom, stoga je 162 slučaja (stopala) uključeno u studiju. Korištena su tri upitnika, koji predstavljaju Patient Reported Outcome Measures (PROMs), a čine ih FAOS (Foot and Ankle Outcome Score) ili subjektivna procjena funkcije skočnog zgloba, European Quality of Life in Five Dimensions (EQ -5D) i Tegner Activity Scale (TAS). Upitnici su distribuirani i popunjeni prije operacija pri prijemu u bolnicu i na posljednjem kontrolnom pregledu poslije operativnog zahvata. Rezultati: Multivarijantni linearni regresijski modeli otkrili su značajnu negativnu korelaciju (p < 0,05) između starije dobi, ženskog spola, viših Kellgren-Lawrence TT vrijednosti, višeg OA Chopartovog zgloba i dužeg trajanja simptoma prema određenim preoperativnim PROM-ovima. Starija dob je negativno korelirala s preoperativnim FAOS kumulativnim, ADL i sportskom skalom. Duže trajanje simptoma je negativno koreliralo s FAOS ADL, EQ-5D-3L-TTO i EQ-5D VAS. Također je postojala negativna korelacija između višeg OA Chopartovog zgloba i EQ-5D VAS. Više Kellgren-Lawrence TT vrijednosti su negativno korelirale s FAOS Pain i Sport, dok je ženski spol imao negativnu korelaciju s FAOS Pain i Tegner Activity Scale. Nadalje, multivarijantni linearni regresijski modeli otkrili su negativnu korelaciju između starije dobi i kumulativnog postoperativnog FAOS-a, FAOS simptoma i FAOS kvalitete života. Niži preoperativni FAOS rezultati boli također su bili snažan negativni prediktor kumulativnog FAOS-a, FAOS ADL-a i FAOS sporta. Kraće trajanje simptoma imalo je negativan učinak na postoperativni FAOS kvalitet života. Zaključak: Pacijenti koji pate od terminalnog stadija osteoartritisa stražnjeg stopala i skočnog zgloba pate od teškog oštećenja funkcije zgloba, kvalitete života i nivoa aktivnosti. Oštećenje funkcije zgloba je najteže kod pacijenata sa osteoartritisom TT i ST zgloba, dok su kvalitet života i nivo aktivnosti podjednako oštećeni u svih pet grupa. Štaviše, starija dob, ženski spol, viši Kellgren-Lawrence TT OA rezultati, viši Chopart OA rezultati i duže trajanje simptoma negativno su povezani sa preoperativnim PROM-ovima. Izolirane TT ili ST fuzije izvedene otvoreno ili artroskopski bile su sigurne i značajno su poboljšale funkciju i kvalitet života te smanjile bol povezan sa zglobovima, ali nisu povećale nivo aktivnosti pacijenata. Nisu uočene razlike između hirurških pristupa u ishodima koje su prijavili pacijenti. Pacijenti sa ST fuzijom imali su bolji subjektivni ishod, dok su starija dob i niža preoperativna FAOS bol bili povezani s lošijim postoperativnim subjektivnim ishodom.

Akutni apendicitis predstavlja najčešći uzrok hitnih hirurških intervencija u pedijatrijskoj populaciji, pri čemu je pravovremena diferencijacija komplikovanog od nekomplikovanog oblika bolesti ključni faktor za precizno planiranje hitnosti operativnog zahvata i adekvatno usmjeravanje sestrinske njege. Predmet ovog istraživanja bio je evaluirati prediktivnu vrijednost specifičnih laboratorijskih markera u stratifikaciji težine upalnog procesa, s posebnim fokusom na ulogu medicinske sestre u procesu trijaže. Retrospektivna studija provedena je u Univerzitetskom kliničkom centru Tuzla, obuhvativši uzorak od 114 pacijenata, uzrasta od 1 do 17 godina, kod kojih je sproveden operativni zahvat i dijagnoza potvrdjena patohistološkom analizom. Statistička analiza epidemioloških podataka potvrdila je veću incidencu obolijevanja kod dječaka (67,54%) s izraženim pikom učestalosti u 12. godini života. Klinička prezentacija bila je dominantno obilježena abdominalnom boli (99,12%) i povraćanjem (68,42%), dok su povišena tjelesna temperatura i dijareja bili prisutni kod manjeg broja pacijenata, bez statistički značajne razlike u odnosu na spol pacijenta. Ključni nalazi istraživanja ukazuju na visoku senzitivnost neutrofilno-limfocitnog omjera (NLR) i C-reaktivnog proteina (CRP) kao indikatora težine upale. Rezultati su pokazali značajniju statisticku znacajnost NLR (p = 0,0001) u odnosu na CRP (p = 0,015) u korelaciji sa komplikovanim morfološkim tipovima akutnog apendicitisa, dok ukupni broj leukocita (WBC) nije pokazao signifikantnu razliku između ispitivanih grupa (p = 0,422). Medicinska sestra, kao prvi kontakt u trijažnom sistemu, ima krucijalnu ulogu u ranoj identifikaciji ovih parametara i specifičnih kombinacija simptoma, što direktno doprinosi ubrzanju dijagnostičkog puta i optimizaciji preoperativne pripreme pacijenta. Rezultati studije potvrđuju da integracija NLR-a u standardne trijažne protokole značajno unapređuje preciznost inicijalne procjene pedijatrijskog pacijenta. Ključne riječi: akutni apendicitis, pedijatrija, trijaža, neutrofilno-limfocitni omjer, C-reaktivni protein, sestrinski proces.

Rad se bavi evaluacijom bubrežne funkcije kod potencijalnih živih darivatelja bubrega, s fokusom na preciznu procjenu glomerularne filtracije (GFR). Posebna pažnja posvećena je različitim endogenim i egzogenim metodama mjerenja GFR-a, uključujući kreatinin, formule za procjenu, zlatni standard, klirens kreatinina i cistatin C. Rad analizira izazove u mjerenju i procjeni GFR-a te njihov uticaj na sigurnost darivatelja. Kroz istraživanje definirani su predmet i ciljevi, kao i istraživačke hipoteze koje se odnose na pouzdanost i primjenjivost različitih metoda procjene bubrežne funkcije. U materijalu i metodama, opisani su ispitanici i korištene metode procjene GFR-a, uključujući i statističke analize podataka. Rezultati istraživanja pružaju uvid u učinkovitost i preciznost različitih metoda, dok diskusija razmatra njihovu kliničku primjenjivost i moguće implikacije na sigurnost živih darivatelja. Zaključci sumiraju ključne nalaze i preporuke za buduća istraživanja, naglašavajući važnost kombinacije metoda za preciznu evaluaciju bubrežne funkcije. Ključne riječi: bubrežna funkcija, glomerularna filtracija, GFR, živi darivatelj bubrega, procjena, klirens kreatinina, cistatin C, sigurnost darivatelja.

Akutni apendicitis predstavlja jedno od najčešćih hitnih stanja u abdominalnoj hirurgiji i najčešći uzrok urgentne apendektomije. Uprkos napretku u dijagnostičkim metodama, postavljanje tačne dijagnoze i dalje može predstavljati izazov, naročito kod pacijenata sa atipičnom kliničkom slikom. Posljedica dijagnostičke nesigurnosti može biti negativna apendektomija, koja se definiše kao hirurško uklanjanje patohistološki normalnog apendiksa. Historijski podaci ukazuju da je stopa negativne apendektomije iznosila 15–25%, dok savremene slikovne metode, posebno kompjuterizovana tomografija (CT), značajno doprinose njenom smanjenju. Cilj ovog istraživanja bio je ispitati značaj preoperativne kompjuterizovane tomografije u smanjenju incidence negativne apendektomije kod pacijenata sa sumnjom na akutni apendicitis, te analizirati uticaj dobi i spola na učestalost negativnih apendektomija i dijagnostičku preciznost CT-a. Istraživanje je provedeno kao retrospektivna studija na uzorku od 150 pacijenata oba spola, starijih od 15 godina, koji su operisani na Klinici za hirurgiju UKC Tuzla u periodu od januara 2023. do januara 2025. godine. Ispitanici su podijeljeni u dvije grupe: eksperimentalnu grupu (pacijenti kojima je preoperativno urađen CT) i kontrolnu grupu (pacijenti bez preoperativnog CT-a). Analizirani su demografski podaci, klinički simptomi, laboratorijski parametri (leukociti i CRP), vrsta operativnog zahvata (laparoskopski ili otvoreni), operativni i patohistološki nalazi, postoperativne komplikacije i dužina hospitalizacije. Statistička obrada podataka izvršena je u programu IBM SPSS 27.0. Od ukupno 150 pacijenata, 60,7% bili su muškarci, a 39,3% žene. Preoperativni CT urađen je kod 44,7% pacijenata, dok kod 55,3% nije urađen. Negativna apendektomija zabilježena je kod 10% ispitanika, dok je kod 90% patohistološki potvrđen akutni apendicitis. Većina zahvata izvedena je laparoskopski (52%), dok je 48% operisano otvorenom metodom. Postoperativne komplikacije, uključujući površinske i duboke infekcije operativne rane, bile su relativno rijetke. Rezultati istraživanja ukazuju da primjena preoperativne kompjuterizovane tomografije doprinosi većoj dijagnostičkoj tačnosti i smanjenju stope negativne apendektomije. Posebna korist CT dijagnostike ogleda se kod pacijenata sa atipičnom kliničkom slikom i u diferencijaciji drugih uzroka abdominalne boli. Ovim se smanjuje broj nepotrebnih operativnih zahvata, postoperativnih komplikacija i ukupni troškovi liječenja. Zaključno, preoperativna kompjuterizovana tomografija predstavlja značajan dijagnostički alat u evaluaciji sumnje na akutni apendicitis i ima važnu ulogu u smanjenju incidence negativne apendektomije. Rutinska ili liberalnija primjena CT-a kod odabranih pacijenata može unaprijediti kvalitet zdravstvene zaštite, sigurnost pacijenata i racionalizaciju troškova liječenja.

Mikrobiološki ispravna voda za piće predstavlja osnovno pravo svakog čovjeka i esencijalna je za očuvanje javnog zdravlja, prevenciju vodenih epidemija i širenje infektivnih bolesti. Posebnu pažnju u procjeni kvaliteta vode zauzima prisustvo bakterije Escherichia coli (E. coli), koja se smatra pouzdanim indikatorom fekalne kontaminacije i potencijalnog prisustva drugih patogenih mikroorganizama. Cilj ovog istraživanja bio je da se ispita mikrobiološka ispravnost vode različitog porijekla, sposobnost izolata E. coli da formiraju biofilm u različitim uslovima, kao i efikasnost odabranih dezinfekcionih sredstava u eradikaciji formiranog biofilma. U periodu od 1. septembra 2024. do 1. maja 2025. godine u Javnoj ustanovi VIRS „Dr Vaso Butizan“ Banja Luka analizirano je ukupno 406 uzoraka bunarske, izvorske i vode iz vodovodnog sistema. Mikrobiološki neispravnim ocijenjeno je 32,27 % uzoraka, pri čemu je najveći udio neispravnih uzoraka zabilježen u bunarskim vodama, zatim u izvorskim, dok je najmanji broj kontaminiranih uzoraka poticao iz vodovodnog sistema. Prisustvo E. coli, u neispravnim uzorcima, sa prosječnim brojem od 47,01 ± 79,83 CFU/100 mL, čime je potvrđena značajna fekalna kontaminacija naročito kod individualnih izvorišta. Aerobne mezofilne bakterije su detektovane u prosječnom broju od 743,95 ± 1120,08 CFU/mL na 22 °C i 550,66 ± 1012,61 CFU/mL na 37 °C. Rezultati su pokazali da nisu postojale statistički značajne razlike u odnosu na porijeklo vode. Učestalost neispravnih uzoraka u odnosu na porijeklo vode pokazuje da su vode iz bunara i izvora najčešće bile kontaminirane aerobnim mezofilnim bakterijama na 22 °C, ali bez statističke značajnosti. Kod AMB na 37 °C, kontaminacija je bila nešto izraženija u vodi iz izvora ali, takođe, bez značajne razlike među grupama. U sledećem dijelu istraživanja ispitivana je sposobnost formiranja biofilma kod 50 izolata E. coli u različitim hranljivim podlogama - triptikaza-sojinog bujona (TSB), moždano-srčanog-infuzionog bujona (MSIB) i peptonska voda (PV), pri različitim temperaturama inkubacije (25 °C i 37 °C) i u statičkim i dinamičkim uslovima. Rezultati su pokazali da sastav podloge ima ključni uticaj na produkciju biofilma, dok temperatura inkubacije nije imala statistički značajan uticaj. Najizraženije formiranje biofilma zabilježeno je u nutritivno bogatim podlogama, posebno u moždano-srčanom-infuzionom bujonu, dok se peptonska voda pokazala kao neodgovarajuća sredina za efektivno formiranje biofilma. Dinamički uslovi inkubacije u pojedinim slučajevima su dodatno modifikovali intenzitet produkcije biofilma, ukazujući na kompleksnu interakciju fizičkih i nutritivnih faktora. Zatim je ispitivana efikasnost biocida vodonik peroksida i natrijum hipohlorita u uklanjanju formiranog biofilma E. coli. Natrijum hipohlorit, čak i u nižim koncentracijama, pokazao je izrazitu antibiofilm aktivnost, dovodeći do gotovo potpune eradikacije biomase biofilma, nezavisno od temperature i uslova inkubacije. Vodonik peroksid je takođe značajno smanjio količinu biofilma, ali nije doveo do njegove potpune eliminacije, pri čemu razlika između primijenjenih koncentracija nije bila statistički značajna. Efikasnost vodonik peroksida bila je djelimično uslovljena fizičkim uslovima inkubacije i temperaturom, što ukazuje na ograničenu penetraciju ovog dezinficijensa kroz polisaharidni matriks biofilma. Dodatna ispitivanja pokretljivosti u polučvrstim podlogama pokazalo je značajne razlike u zavisnosti od vrste hranljive podloge. Sojevi su bili pokretljiviji u TSB sa prosječnim prečnikom zone pokretljivosti od 65,68 mm, u poređenju sa MSIB sa prosječnim prečnikom od 21,34 mm. Hidrofobnost je bila niska kod svih ispitivanih sojeva, sa prosječnom vrijednošću od 11,68 %. Ovi nalazi ukazuju da tokom adherencije i formiranja biofilma, E. coli koristi različite faktore virulencije koji na kompleksan način omogućavaju formiranje biofilma. Na osnovu dobijenih rezultata može se zaključiti da bunarske i izvorske vode predstavljaju značajan rizik po javno zdravlje zbog veće učestalosti mikrobiološke kontaminacije. Sposobnost E. coli da formira biofilm dodatno otežava kontrolu i eradikaciju bakterija u vodenim sistemima. Natrijum hipohlorit se pokazao kao efikasnije sredstvo za uklanjanje biofilma u odnosu na vodonik peroksid, što ima praktičan značaj za unapređenje strategija dezinfekcije vode i smanjenje rizika od sekundarne kontaminacije u sistemima vodosnabdijevanja.