Odbrane radova

Uvod: COVID-19 je heterogena bolest sa mnogo različitih kliničkih manifestacija. Brojna istraživanja ukazaju su na povezanost nedostatka vitamina D sa težim kliničkim tokom COVID-19 pneumonije. Briksia zbir je numerički parametar procjene težine radiografskih promjena COVID-19 pneumonije. Uloga radioloških tehničara je presudna za tehnički zadovoljavajući radiogram. Ciljevi: Analizirati nepravilnosti prilikom izrade radiograma pluća oboljelih od COVID-19 pneumonije; Odrediti težinu COVID-19 pneumonije, procijenjenu Briksia zbirom, na tehnički ispravno urađenom radiogramu pluća; Utvrditi učestalost deficita vitamina D; Analizirati korelaciju između koncentracije vitamina D i težine pneumonije u odnosu na kliničke podatke pacijenta, te trajanje terapije do radiološke rezolucije aktivnih promjena pneumonije, te potrebu za hospitalizacijom i smrtnost. Ispitanici i metode: U opservacijsko-retrospektivnu studiju, od  01.01.2020. do 31.12.2022. godine uključeno je 1200 ispitanika sa COVID-19 pneumonijom, podijeljenih u 2 grupe (ispitivana – snižene vrijednosti vitamina D) i kontrolna (uredne vrijednoti vitamina D). Ispitavani su i međusbno poređeni tehnička ispravnost radiograma pluća, epidemiološki podaci ispitamika i klinički parametri COVID-19 pneumonije. Rezultati: Pol, dob, koncentracija vitamina D, klinička težina COVID-19 pneumonije i ishod liječenja su bili značajno povezani. COVID-19 pneumonija je bila značajno češća u muškaraca. ~9% urađenih radiograma pluća je bilo neadekvatno, najčešće zbog rotacije pacijenta. Snižena vrijednosti vitamina D u COVID-19 pneumoniji je iznosila 44,25%. Briksia zbir i koncentracija vitamina D su negativno korelirali. Lakšapneumonija je bila najčešća, a zatim umjereno teška, te teška pneumonija. Mlađi ispitanici su imali višu koncentraciju vitamina D. Ispitanici sa lakšom COVID-19 pneumonijom su bili značajno mlađi nego ispitanici sa umjereno teškom ili teškom pneumonijom. Što je koncentracije vitamina D bila viša, utoliko je saturacija kiseonikom bila viša, a terapija kraća. Ispitanici sa teškom COVID-19 pneumonijom su bili tretirani hospitalno. Oni su imali značajno nižu koncentraciju vitamina D nego ambulanti bolesnici. Mortalitet je zabilježen u hospitalno tretiranih ispitanika (18,18%), a ovi ispitanici su imali značajno nižu serumsku koncentraciju vitamina D u odnosu na ispitanike bez letalnog ishoda. Zaključci: Uloga radioloških tehničara i njihova edukacija su presudni za tehnički zadovoljavajući radiogram pluća. Praćenje i korekcija vitamina D bi mogli imati ulogu u prevenciji i ublažavanju težine COVID-19 pneumonije, ali zbog limitacija studije potrebna su dodatna klinička ispitivanja. Ključne riječi: COVID-19 pneumonija, značaj radioloških tehničara, Briksia zbir, serumska koncentracija vitamina D

Genetski modificirani organizmi (GMO) i njihova primjena u prehrambenoj industriji izazivaju podijeljena mišljenja među potrošačima i stručnom zajednicom. Ovaj rad istražuje percepciju javnosti o GMO hrani, s posebnim naglaskom na razlike u stavovima između opće populacije i studenata zdravstvenog fakulteta. Istraživanje je provedeno metodom anketnog ispitivanja kako bi se ispitala razina informiranosti, percepcija rizika i spremnost na konzumaciju GMO hrane. Dobiveni rezultati ukazuju na to da obrazovanje i pristup naučnim izvorima informacija igraju ključnu ulogu u formiranju stavova o GMO hrani. Iako studenti zdravstvenog fakulteta pokazuju veći nivo informiranosti u odnosu na širu populaciju, kod obje skupine prisutna je određena doza opreza i nesigurnosti u vezi s potencijalnim posljedicama GMO hrane. Većina ispitanika podržava jasno označavanje GMO proizvoda i naglašava potrebu za dodatnom edukacijom kako bi se omogućilo donošenje informiranih odluka. Rezultati istraživanja ističu važnost objektivne i dostupne komunikacije o GMO hrani te potrebu za balansiranim pristupom koji uzima u obzir kako znanstvene činjenice, tako i stavove potrošača. Ključne riječi: GMO, percepcija javnosti, genetski modificirana hrana, obrazovanje, prehrambena sigurnost

Direktna Digitalna Radiografija (DDR) je napredna verzija digitalne radiografije koja automatski proizvodi digitalni radiografski prikaz/sliku na kompjuteru. Širokom spektru digitalnih detektora nisu potrebni precizni faktori izloženosti kako bi se dobio dijagnostički prihvatljiv snimak. Slike sa nedovoljnom izloženosti lako se prepoznaju po izraženom pozadinskom šumu. S druge strane, slike sa prevelikom izloženosti, koje dovode do zasićenja detektora, teško se prepoznaju jer softverska korekcija može nadoknaditi prekoračenje samo 5 do 10 puta. Da bi se izbjegli ponovni pregledi, radiološki tehničari mogu nesvjesno koristiti veće doze izloženosti. Ovo znači da se dijagnostički prihvatljiva slika može dobiti sa značajno većim nivoima ulazne doze, ali po cijenu potencijalno većeg ozračivanja pacijenta. Stoga je ključno imati pouzdan indeks ekspozicije (EI). U savremenoj digitalnoj radiografiji, to je indikator koji daje povratnu informaciju o količini zračenja koja je došla do detektora. Međutim, cijeli koncept gubi smisao ako indeks ekspozicije (EI) nije tačna mjera doze primljene od strane pacijenta. EI se koristi za mjerenje odgovora detektora na zračenje u relevantnim područjima slike, a zatim se ti podaci obrađuju u digitalnom rentgenskom sistemu. Ovo istraživanje je provedeno da bi se utvrdilo da li indeks ekspozicije (EI) ovisi o vrsti radiološke procedure i dobiju li se preporučene vrijednosti, te da li dob i spol pacijenta imaju uticaj na EI vrijednosti. Ključnе rijеči: indeks ekspozicije (EI), kompjuterizovana radiografija (CR), radiološke procedure, zaštita pacijenata, kvalitet slike.

Cilj ovog istraživanja bio je ispitati promjene laboratorijskih parametara (FT3, FT4, TSH i TRAb) kod oboljelih od Morbus Graves–Basedow nakon postizanja remisije bolesti različitim terapijskim pristupima — medikamentoznom terapijom, radiojodnom terapijom i totalnom tireoidektomijom. Studija je sprovedena retrospektivnim pristupom u periodu 2021–2025. godine na Odjeljenju nuklearne medicine UKC-a Tuzla, obuhvativši 60 pacijenata s potvrđenom dijagnozom bolesti. Rezultati su pokazali da Graves–Basedow bolest značajno češće pogađa žene (81,7%) te da se najčešće javlja u srednjem životnom dobu. Nakon liječenja, vrijednosti FT3 i FT4 su se normalizovale, TSH je pokazao porast, dok su TRAb titri bili smanjeni, što odražava stabilizaciju hormonskog i imunološkog statusa. Statistički značajne promjene laboratorijskih parametara uočene su kod pacijenata liječenih radiojodnom terapijom (porast TSH, p=0,0136) i totalnom tireoidektomijom (smanjenje FT3, p=0,0044; TRAb, p=0,0003), dok su promjene nakon medikamentozne terapije bile blaže i bez značajne razlike. Korelacione analize potvrdile su negativan odnos između TSH i perifernih hormona (FT3, FT4), te snažnu povezanost između FT3 i FT4, dok TRAb pokazuje slabiju povezanost s hormonskim parametrima. Na osnovu dobijenih rezultata može se zaključiti da invazivniji terapijski pristupi (radiojodna terapija i tireoidektomija) postižu stabilniju remisiju i izraženije biohemijske promjene, dok medikamentozna terapija zahtijeva duže praćenje i postupniji oporavak. Ključne riječi: Graves–Basedow bolest, hipertireoza, štitna žlijezda, TSH, FT3, FT4, TRAb, radiojodna terapija, tireoidektomija, remisija.

Hipotireoza je jedno od najčešćih endokrinoloških oboljenja koje je posljedica smanjenog lučenja trijodtironina ( T3 ) i tiroksina ( T4 ), a povećanog tireostimulijarućeg hormona (TSH). Prethodna istraživanja su pokazala da negativna psihološka stanja, poput anskioznosti i depresije, mogu predstavljati rizične faktore za oboljevanje od hipotireoze mijenjajući koncentraciju tiroidnih hormona i TSH. Cilj ovog rada je bio utvrđivanje zastupljenosti depresije i anksioznosti kod osoba sa hipotireozom. Nadalje, nastojala se ispitati i uloga anksioznosti i depresije u predviđanju koncentracije tiroidnih hormona i TSH. Istraživanje je sprovedeno na uzorku od 81 ispitanika, gdje je kod 41 ispitanika hipotireoza tek otkrivena (netretirana grupa), a preostalih 40 ispitanika je bilo na supstitucionoj terapiji hipotireoze (tretirana grupa). Podaci su prikupljeni na osnovu rezultata laboratorisjkih nalaza hormona štitne žlijezde i tireostimulirajućeg hormona i subskala anksioznosti i depresije iz DASS-21 upitnika. Rezultati ovog istraživanja ukazuju na povezanost između funkcionalnog statusa štitne žlijezde i prisustva anksiozno – depresivnih simptoma, pri čemu se pokazalo da je anksioznost zastupljenija od depresije. Pacijenti koji su već bili na susptitucionoj terapiji hipotireoze su pokazali nižu frekvencu i intenzitet depresivnih i anksioznih simptoma u poređenju sa neliječenim osobama, što ukazuje na važnost adekvatnog liječenja hipotireoze kako za fiziološku tako i za psihološku stabilnost pacijenta. Nadalje, anksioznost i depresija su ostvarili kombinovanu ulogu u predviđanju hormona štitne žlijezde i TSH, s tim da je njihov prediktivni doprinos bio mnogo veći u kontekstu T3 i TSH. Sa druge strane, nije uočen individualni doprinos ova dva prediktora. Dakle, depresija i anksioznost mogu predstavljati faktore rizika u razumijevanju diskfunkcije tiroidnih hormona kao specifičnim fizioloških indikatora psihološkog distresa. Ovo istraživanje ukazuje na važnost multidisciplinarnog pristupa koji uključuje endokrinološku i psihološku procjenu u razumijevanju i pružanju kvalitetnijeg tretmana osobama sa hipotireozom. Ključne riječi: Hipotireoza, depresija, anksioznost, hormoni štitne žlijezde, tireostimulirajući hormon.