Odbrane radova

Uvod: Bolničke infekcije su infekcije koje se prvi put javljaju 48 sati ili više nakon hospitalizacije ili u roku od 30 dana nakon pružene zdravstvene zaštite. Centar za kontrolu bolesti (CDC - Center for Diseases Control) i Nacionalna mreža za sigurnost u zdravstu (NHSN - National Haelthcare Safety Network) su bolničke infekcije podijelili u 13 tipova, koji se sastoje iz 50 specifičnih infekcija. Među njima su: infekcija hirurške rane i drugih mekih tkiva, infekcije urinarnog trakta, respiratorne infekcije, gastroenteritis i meningitis. Infekcije hirurškog mjesta primarni su izvor nozokomijalnih infekcija kod hirurških bolesnika a pneumonija povezana sa mehaničkom ventilacijom se javlja kod pacijenata koji su priključeni na mehaničku ventilaciju barem 48 sati ili više nakon prijema u bolnicu. Ukoliko navedene infekcije nisu adekvatno zbrinute onda nastaje sepsa koja je jedno veoma alarmantno stanje kada ljudski organizam kao reakciju na infekciju i prodor mikroorganizama u krvotok izazove prekomjeran i štetan inflamatorni odgovor. Nakon što su antibiotici postali široko dostupni, produžavajući očekivani životni vijek, koriste se za liječenje širokog spektra bolesti, sprječavanje širenja infekcije i smanjenje rizika od komplikacija u hospitaliziranih bolesnika. Neodgovarajuća praksa i neracionalno propisivanje dovelo do pojave multirezistentnih sojeva patogena i povećanje bakterijske rezistencije prema antibioticima koje, zahtijeva strožije napore kontrole da bi se reducirala prekomjerna upotreba istih. Zbog toga je prokalcitonin pobudio interes kao potencijalno specifičan marker bakterijske infekcije. Prokalcitonin se proizvodi kao odgovor na endotoksin ili medijatore oslobođene zbog bakterijske infekcije (IL 1-beta, TNF-alfa i IL 6) i jako korelira sa opsegom i težinom bakterijske infekcije. Dokazano je da ima prognostičku vrijednost kod bolesnika sa pneumonijom stečenom u zajednici i bolničkoj sredini, kod kritično bolesnih pacijenata sa sepsom te predstavlja obećavajući marker za dijagnozu i hitnost primjene antibiotika kod pacijenata sa sistemskom infekcijom. Ciljevi istraživanja bili su: utvrditi uticaj vrijednosti prokalcitonina na primjenu antibiotske terapije u odnosu na učestalost, vremenski period započinjanja, promjenu i dužinu upotrebe antibiotske terapije, u liječenju pacijenata sa postoperativnim infekcijama i infekcijama donjih respiratornih puteva; utvrditi ishod prokalcitonin vođene antibiotske strategije na kliničke i ekonomske parametre; utvrditi opravdanost određivanja vrijednosti prokalcitonina u toku primjene antibiotske terapije u pacijenata sa postoperativnim infekcijama i infekcijama donjih respiratornih puteva. Radne hipoteze istraživanja definisane su kao: vrijednost prokalcitonina ima uticaj na učestalost, vremenski period započinjanja i dužinu trajanja upotrebe antibiotske terapije; procalcitonin vođena strategija primjene antibiotske terapije ima uticaj na klinički i ekonomski ishod; određivanje vrijednosti prokalcitonina ima značaj u odluci o početku i završetku antibiotske terapije. 3 Ispitanici i metode: Istraživanje je provedeno u Zavodu za kliničku farmakologiju JZU UKC Tuzla, Klinici za anesteziologiju i reanimatologiju, Zavodu za mikrobiologiju i Zavodu za biohemiju Poliklinike za laboratorijsku dijagnostiku, JZU UKC-a Tuzla. Istraživanjem je obuhvaćeno 160 ispitanika podijeljenih u dvije skupine, test (80) i kontrolnu (80) skupinu, koji su podijeljeni prema vrsti infekcija na dvije podgrupe: ispitanici sa postoperativnim infekcijama i ispitanici sa infekcijom donjih respiratornih puteva. Test grupu su činili ispitanici kod kojih je, nakon dobijenih laboratorijskih parametara infekcije uz povećanu vrijednosti prokalcitonina, empirijski uključena antibiotska terapija, a nakon mikrobiološkog nalaza nastavljena, već uključena (empirijski) ili promjenjena antibiotska terapija. Kontrolnu skupini su činili ispitanici kod kojih je empirijski uključena i vođena antibiotska terapija uz parametre za infekciju bez predhodno određivanih vrijednosti prokalcitonina, a nakon dobijenog mikrobiološkog nalaza nastavljena ili promjenjena antibiotska terapija. Za sve pacijente test skupine u svrhu utvrđivanja uzročnika infekcije uzeti su slijedeći uzorci za mikrobiološko ispitivanje: jedan set hemokultura (aerobna i anerobna) kod sumnje na sepsu ili infekciju donjih respiratornih puteva, zatim respiratorni uzorci (BAL ili endotrahealni aspirat) kod sumnje na infekcije donjih respiratornih puteva i dva brisa rane kod sumnje na infekciju rane. Uzeti uzorci su obrađeni u Zavodu za mikrobiologiju standardnim mikrobiološkim tehnikama. Kod svih pacijenata test grupe uzimani su uzorci krvi radi određivanja koncentracije procalicitonina u serumu i to prvog, drugog, trećeg, sedmog, desetog i četrnaestog dana od uključenja pojedinog pacijenta u istraživanje. Određivanje procalcitonina u serumu vršeno je na Vidas imunoanalizatoru upotrebom VIDAS Brahms PCT testa (Biomerieux, Francuska). Koncentracija procalcitonina su izražene u ng/ml (μg/l), sa rasponom detekcije od 0,05-200 ng/ml. Rezultati: Poređenjem srednjih vrijednosti PCT ispitanika test grupe sa infekcijom rane i iste grupe sa infekcijom respiratornog trakta utvrđena je statistički značajna razlika (p-vrijednost = 0.015134). Najveći broj ispitanika test grupe sa infekcijom rane je primio jedan antibiotik 45% (18/40) a u grupi test ispitanika sa infekcijom respiratornog trakta najveći broj ispitanika je primio dva antibiotika i to 40% (16/40) a najmanji broj ispitanika je primio četiri antibiotika (1/40 2,5%: 0/40). Kod ispitanika kontrolne grupe sa infekcijom rane i infekcijom respiratornog trakta najveći broj ispitanika je primio dva antibiotik i to po (18/40) 40% a najmanji broj ispitanika sa infekcijom respiratornog trakta (11/40) ili 27,5% je primilo tri antibiotika. Jedan antibiotika je primilo više ispitanika sa infekcijom rane i to (13/40) 32,5% (ispitanici sa infekcijom rane p=0.26822; ispitanicisa infekcijom respiratornog trakta p=0.00183). Najveći broj ispitanika koji su bili isključeni sa antibiotske terapije u test grupi (infekcija rane i 4 infekcija respiratornog trakta) bio je u vremenskom intervalu od osmog do desetog dana 67,5% (27/40) i 60% (24/40) a od prvog do trećeg dana niti jednom pacijentu nije isključena antibiotska terapija. U kontrolnoj grupi sa infekcijom rane kod 15% (6/40) a kod ispitanika sa infekcijom respiratornog trakta kod 5% (2/40) je isključena antibiotska terapija u intervalu od osmog do desetog dana a samo kod 2,5% (1/40) ispitanika kontrolne grupe sa respiratornim infekcijama od prvog do trećeg dana (χ2 50.9884 a p<0.00001). Najveći broj ispitanika kojima je izmjenjena antibiotska terapija bila je od prvog do trećeg dana i to kod test grupe sa infekcijom rane kod 62,5% (25/40) i 50% (20/40) sa infekcijom respiratornog trakta a u kontrolnoj grupi najveći broj ispitanika sa izmjenjenom terapijom je bio između četvrtog i sedmog dana kod 75% (30/40) ispitanika sa infekcijom rane i 97.5% (39/40) sa infekcijom respiratornog trakta a najmanji broj ispitanika je bio od osmog do desetog dana u obje grupe (p<0.00001). Mann-Whitneyevim testom za ispitanike sa infekcijom rane, utvrđeno je da postoji statistički značajna razlika vrijednosti između ispitivane i kontrolne grupe kako stanja po izlasku iz bolnice (U=419.5, P<0.0001), tako i broja dana u bolnici (U=240.0, P<0.0001). Do istog zaključka se došlo i pri analognom testiranju ispitanika sa respiratornom infekcijom. Utvrđeno je da postoji statistički značajna razlika vrijednosti između ispitivane i kontrolne grupe kako stanja po izlasku iz bolnice (U=383.5, P<0.0001), tako i broja dana u bolnici (U=176.0, P<0.0001). Smrtni ishod je zabilježen kod 10 ispitanika test grupe (3 sa infekcijom rane i 7 sa respiratornom infekcijom) i 41 (18 sa infekcijom rane i 23 sa infekcijom respiratornog trakta) ispitanika u kontrolnoj grupi (p<0.00001). Zaključci: Nepouzdanost kliničkih znakova i ograničenost trenutnih dijagnostičkih tehnika u velikoj mjeri pridonosi neadekvatnom odgovoru na negativne posljedice bakterijskih infekcija. Upotreba biomarkera pruža novi pristup dijagnozi infekcija, procjeni odgovora na terapiju i ishod bolesti. U većini infekcija pravi "zlatni standard" za postavljanje dijagnoze ne postoji, ali mjerenje vrijednosti biomarkera u krvi, posebno prokalcitonina (PCT) dovelo je do značajnog poboljšanja pouzdanosti dijagnoze te smanjenja upotrebe antibiotika. U našem istraživanju smo dokazali da je smrtnost, broj bolničkih dana i stanje pri otpustu teško oboljelih ispitanika u jedinici intenzivnog liječenja povezana sa primjenom antibiotske terapije vođene vrijednostima prokalcitonina. Ključne riječi: infekcije rane, reapiratrne infekcije, bolničke infekcije, prokalcitonin, antibiotici

Prijelomi proksimalnog femura predstavljaju jedan od najčešćih i najznačajnijih oblika povreda koštano-zglobnog sistema, posebno u starijoj životnoj dobi. Njihova učestalost raste sa starenjem populacije, a radiološka analiza ima ključnu ulogu u dijagnostici, klasifikaciji i planiranju liječenja. Razumijevanje povezanosti između dobi pacijenata i radiografskih karakteristika prijeloma može doprinijeti boljoj procjeni rizika i optimizaciji terapijskog pristupa. Cilj ovog istraživanja bio je analizirati dobne razlike u radiološkim karakteristikama prijeloma proksimalnog femura, uz poseban osvrt na demografske karakteristike pacijenata, tip i lokalizaciju prijeloma, klasifikacijske obrasce te povezanost mehanizma povrede s radiografskim nalazima. Istraživanje je provedeno retrospektivnom analizom medicinske dokumentacije i radiografskih snimaka pacijenata s dijagnosticiranim prijelomom proksimalnog femura. Ispitanici su podijeljeni u dvije dobne skupine: mlađi od 70 godina i stariji od 70 godina. Analizirani su spol, dob, lokalizacija prijeloma, tip prijeloma prema odgovarajućim klasifikacijskim sistemima te mehanizam nastanka povrede. Posebna pažnja posvećena je poređenju učestalosti pojedinih tipova prijeloma između dobnih skupina i procjeni njihove povezanosti s visokoenergetskim i niskoenergetskim traumama. Rezultati su pokazali značajne razlike u obrascima prijeloma između mlađih i starijih pacijenata. Kod mlađih osoba češći su prijelomi nastali usljed visokoenergetskih trauma, dok je kod starijih pacijenata veća zastupljenost osteoporotskih prijeloma povezanih s niskoenergetskim povredama.  Dobijeni nalazi mogu doprinijeti boljem razumijevanju etiologije i radioloških karakteristika prijeloma proksimalnog femura te unaprijediti kliničko odlučivanje i planiranje liječenja.   Ključne riječi: prijelom proksimalnog femura, radiološke karakteristike, dobne razlike, klasifikacija prijeloma, mehanizam povrede, osteoporoza, radiografija.

Antimikrobna rezistencija (AMR) predstavlja jednu od najvećih prijetnji javnom zdravstvu, a bakterije iz porodice Enterobacteriaceae i roda Acinetobacter, kao vodeći uzročnici nozokomijalnih infekcija, pokazuju izražen potencijal razvoja multirezistencije usljed primjene antibiotika. U radu je izvršena retrospektivna, farmakoepidemiološka analiza povezanosti potrošnje antibiotika i razvoja antimikrobne rezistencije bakterija iz porodice Enterobacteriaceae i roda Acinetobacter u UKC Tuzla u periodu 2014-2018. Analizirana je potrošnja antibiotika prema ATC/DDD metodologiji SZO (DDD/100 bolničkih dana) i učestalost multirezistentnih (MDR) sojeva na odjeljenjima intenzivne i poluintenzivne njege više klinika UKC Tuzla. Praktični dio obuhvata statističku obradu podataka primjenom deskriptivne statistike, Mann-Whitney U testa, linearne regresije i ARIMA modela. Petogodišnja analiza ukazuje na intenzivan antimikrobni pritisak i dinamiku rezistencije, što odražava širi obrazac složenosti bolničke potrošnje antibiotika prisutnu širom Evrope. Iako regionalna varijabilnost i izazovi zdravstvene infrastrukture i dalje postoje, dobijeni rezultati pokazuju snažnu ekološku i vremensku povezanost između potrošnje širokospektralnih antibiotika - posebno karbapenema i fluorokinolona - i pojave MDR gram-negativnih patogena. Primjena ARIMA vremenske analize potvrđuje da prekomjeran selekcijski pritisak pokreće širenje rezistentnih izolata u uslovima intenzivnog liječenja. Razumijevanje obrazaca potrošnje i ekoloških pokretača rezistencije od ključnog je značaja za kreiranje ciljanih intervencija koje ublažavaju rezistenciju uz istovremeno očuvanje ishoda liječenja pacijenata. Ključne riječi: antimikrobna rezistencija, potrošnja antibiotika, ATC/DDD sistem, Enterobacteriaceae, Acinetobacter, multirezistentni sojevi (MDR), antimikrobni stewardship, jedinice intenzivne njege, UKC Tuzla.

Bolesti štitne žlijezde predstavljaju značajan javnozdravstveni problem zbog svoje učestalosti i različitih kliničkih manifestacija. Hormoni štitne žlijezde, slobodni tiroksin (fT4) i slobodni trijodtironin (fT3), te tireostimulirajući hormon (TSH) ključni su biomarkeri u dijagnostici, praćenju i diferencijaciji poremećaja funkcije štitne žlijezde. Laboratorijska analiza ovih parametara omogućava rano otkrivanje poremećaja i praćenje terapijskog odgovora. Učestalost bolesti štitne žlijezde povezana je s različitim demografskim i geografskim faktorima, pri čemu su žene i osobe starije životne dobi izložene većem riziku. Cilj rada je analiza učestalosti patoloških nalaza hormona štitne žlijezde fT4, fT3 i TSH kod pacijenata ispitivanih u privatnom Medicinsko-biohemijskom laboratoriju Medlab u Gračanici. Istraživanje je provedeno kao retrospektivna studija, a obuhvatilo je podatke o 2252 ispitanika kojima su u periodu od 1. januara 2022. do 31. decembra 2023. godine određivani navedeni parametri. Kod svih ispitanika određena je vrijednost TSH, dok je fT4 određen kod 2106 (93,5%), a fT3 kod 1971 (87,5%) ispitanika. Patološke vrijednosti TSH utvrđene su kod 366 (16,25%) ispitanika, fT4 kod 232 (10,30%), a fT3 kod 122 (6,19%) ispitanika. Za potrebe detaljnije analize izdvojen je selektirani dio uzorka od 1230 ispitanika s evidentiranom dijagnozom bolesti štitne žlijezde. U ovoj skupini patološke vrijednosti TSH utvrđene su kod 29,7% ispitanika, patološke vrijednosti fT4 kod 22,8%, dok su patološke vrijednosti fT3 zabilježene kod 19,61% ispitanika. Dobijeni rezultati ukazuju na značajnu zastupljenost patoloških nalaza hormona štitne žlijezde kako u ukupnom uzorku ispitanika, tako i među osobama s dijagnosticiranom bolešću štitne žlijezde.S obzirom na rastuću učestalost bolesti štitne žlijezde u savremenoj populaciji, potreba za pravovremenom i dostupnom laboratorijskom dijagnostikom postaje sve izraženija. Rezultati ovog istraživanja opravdavaju i ističu važnu ulogu privatnih laboratorija u zdravstvenom sistemu, budući da omogućavaju brzu dostupnost dijagnostičkih usluga, rano otkrivanje poremećaja funkcije štitne žlijezde te adekvatno praćenje pacijenata tokom liječenja. Time privatne laboratorije daju značajan doprinos unapređenju kvaliteta zdravstvene zaštite i očuvanju zdravlja stanovništva.

U savremenoj laboratorijskoj medicini hemolizirani i koagulisani uzorci krvi smatraju se važnim indikatorima kvaliteta predanalitičke faze laboratorijskog procesa. Hemoliza se smatra najčešćim razlogom neprihvatanja uzoraka. Hemolizirani i koagulisani uzorci mogu u značajnoj mjeri uticati na rezultate laboratorijskih analiza. Njihova pojava najčešće ukazuje na tehničke propuste tokom uzorkovanja, rukovanja, transporta, pripreme za analizu i pohranjivanja uzoraka. Učestalost ovih grešaka u velikoj mjeri zavisi od organizacije procesa rada laboratorije i zdravstvene ustanove u kojoj se laboratorija nalazi. U većini bolničkih ustanova iz okruženja, pa tako i u Opštoj bolnici “‚‚Danilo I” na Cetinju značajan dio uzorkovanja krvi obavlja se izvan laboratorije, na bolničkim odjeljenjima i odjeljenskim prijemima, od strane zdravstvenih radnika različitih profila. Zbog toga je ove postupke teže standardizovati i kontrolisati, pa predstavljaju područje povećanog rizika za nastanak predanalitičkih grešaka. Praćenje zastupljenosti hemoliziranih i koagulisanih uzoraka krvi, te identifikacija mjesta njihovog nastanka omogućavaju prepoznavanje kritičnih tačaka procesa uzorkovanja, a zatim i provođenje korektivnih i preventivnih mjera s ciljem smanjenja i kontrole njihove učestalosti i unapređenja kvaliteta laboratorijske dijagnostike. Cilj istraživanja: Cilj ovog istraživanja bio je utvrditi učestalost i odrediti značaj hemoliziranih i koagulisanih uzoraka krvi u centralnoj laboratoriji Opšte bolnice „Danilo I” na Cetinju u zavisnosti od mjesta uzorkovanja, poređenjem uzoraka dostavljenih sa bolničkih odjeljenja i odjeljenskih punktova, gdje uzorkovanje vrši nelaboratorijsko osoblje, sa uzorcima prikupljenim na ambulantnim, vanbolničkim punktovima, gdje uzorkovanje obavljaju obučeni, laboratorijski tehničari. Materijal i metode: Sprovedeno je retrospektivno istraživanje kojim je obuhvaćen sedmomjesečni period od 1. novembra 2022. do 1. juna 2023. godine. Analizom je obuhvaćen uzorak od ukupno 50.074 uzoraka krvi zaprimljenih u Centralnoj laboratoriji. Procjena prisustva hemolize (u serumu i plazmi) i koagulacije (u EDTA i citratnim epruvetama) vršena je standardnom, vizuelnom metodom pri prijemu uzorka i nakon centrifugiranja materijala. Svi relevantni podaci prikupljeni su iz laboratorijskog informacionog sistema (LIS) i statistički obrađeni u programu SPSS v.26. U radu je primijenjena deskriptivna statistika i χ2 test uz nivo statističke značajnosti postavljen na vrijednost najmanje p<0,05. Rezultati: Od ukupnog broja 50.074 analiziranih uzoraka, 79,60% je poticalo sa ambulantnih prijema, dok je 20,40% dostavljeno sa bolničkih prijema. Od ukupno, zbirno 1.175 i koagulisanih i hemoliziranih uzoraka, koji čine 2,3% svih analiziranih uzoraka, 1,80% je dostavljeno sa ambulantih punktova, a 4,5% sa bolničkih punktova, što se pokazalo statistički značajno više (χ2=475,6; p<0,001) neadekvatnih uzoraka sa bolničkih punktova. Od ukupno 25.695 svih analiziranih uzoraka seruma i plazme 4,00% su činili zbirno objedinjeni, hemolizirani uzorci i seruma i plazme. Zastupljenost hemolize u 7,9% uzoraka sa bolničkih punktova pokazala se statistički značajno većom u odnosu na zastupljenost od 3,10% u uzrocima sa ambulantnih punktova. Analiza koagulisanih uzoraka pune krvi, takođe je otkrila statistički značajno veću zastupljenost koagulisanh uzoraka sa bolničkih odjeljenja u poređenju sa ambulantnim uzorcima (1,10% vs. 0,40%;2,60%; χ2=34,6; p<0,001). Kao kritična tačka bolničkih uzoraka, sa najvećim brojem hemoliziranih uzorka seruma (10,20%), plazme (10,10%) i koagulisanih uzoraka (1,90%) identifikovano je Odjeljenje za pedijatriju u odnosu na ostala, bolnička odjeljenja. Unutar Odjeljenja za pedijatriju prednjačio je Odsjek za neonatologiju sa 12,80% hemoliziranih uzoraka seruma, 33,30% uzoraka plazme i 3% koagulisanih uzoraka u odnosu na ostale odsjeke. Poređenjem zastupljenosti hemoliziranih i koagulisanih uzoraka između pojednih bolničkih odjeljenja pokazala se najmanja procentualna zastupljenost hemoliziranih i koagulisanih sa Odjeljenja za ginekologiju i akušerstvo u odnosu na ostala odjeljenja. U ostalim odjeljenjima zastupljenost hemoliziranih i koagulisanih uzoraka pokazala se vrlo različitog nivoa statističke značajnosti. Zaključak: Zastupljenost hemoliziranih i koagulisanih uzoraka krvi bila je statistički značajno veća među uzorcima dostavljenim sa bolničkih odjeljenja i odjeljenskih punktova u odnosu na uzorke sa ambulantnih, vanbolničkih punktova. Kao kritične tačke procesa identifikovani bolnički uzorci, a među njima prvenstveno Odjeljenje za pedijatriju sa Odsjekom za neonatologiju. Heterogenost u zastupljenosti hemoliziranih i koagulisanih uzoraka i sa drugih bolničkih odjeljenja ukazuju na potrebu kontinuiranog praćenja ova dva indikatora kvaliteta predanalitičke faze, zatim standardizacije postupaka uzorkovanja i transporta uzorka prema smjerinicama stručnih društava, kontiniuranu i obaveznu edukaciju bolničkog zdravstvenog osoblja koje obavlja venepunkciju na rizičnim mjestima uzorkovanja. Nadalje u cilju harmonizacije i standardizacije procjene stepena hemolize, a time i netačnih rezultata, nameće se i potreba prelaska sa subjektivne, vizuelne procjene na automatizovano određivanje indeksa hemolize na analizatorima Ključne riječi: hemolizirani i koagulisani uzorci, indikatori kvaliteta, bolnički prijemi, ambulantni prijemi, standardi uzorkovanja krvi

Uvod: Karcinom dojke i karcinom grlića materice su najćešći maligni tumor kod žena u svijetu. Iglena biopsija tumora dojke (CNB) i biopsija grlića materice predstavlja zlatni standard u postavljanju konačne dijagnoze. Trenutno ne postoji opšteprihvaćen, jedinstveno definisan, broj inicijalnih tkivnih rezova dovoljan za brzo i tacno postavljanje mikroskopske dijagnoze. Cilj istraživanja: Procijeniti adekvatnost broja tkivnih rezova CNB tumora dojke i biopsija grlića na inicijalnim tkivnim rezovima, pri rutinskoj obradi biopsijskih uzoraka i utvrditi potrebu za dodatnim narezivanjem tkiva iz parafinskih blokova. Materijal i metode: Istraživanje je bilo retrospektivnio-prospektivnog tipa. Podaci su prikupljeni iz Uputnica za patohistološku analizu, Nalaza, Naloga za laboratoriju i uvidom u mikroskopske preparate. Analizirano je 150 slučajeva CNB dojke i 70 slučajeva biopsija grlića obrađenih rutinskim laboratorijskim protokolima. U obje grupe procjenjivani su broj inicijalnih, hemalaun-eozin (HE) tkivnih rezova i potreba za dodatnim, ponovljenim HE rezovima, te povezanost sa brojem tkivnih uzoraka, uputnom kliničkom dijagnozom, za CNB tumora dojke i biopsijskim kategorijama, a za biopsije grlića uterusa i sa konačnom patohistološkom dijagnozom. Rezultati: Ponovno narezivanje tkivnih rezova bilo je potrebno u 6,71% slučajeva CNB tumora dojke. Nije utvrđena statistički značajna razlika u broju inicijalnih rezova između uzoraka sa i bez ponovnog narezivanja rezova (U test, U=716; p=0,788, za p <0,05). Statistički značajno češće su dodatno narezivani uzorci grupe biopsijskih kategorija B1-B3 u odnosu na grupu B4-B5c, dok značajna povezanost sa brojem tkivnih cilindara i grupisanim BI-RADS kategorijama nije utvrđena. Ponovno narezivanje tkivnih uzoraka biopsije grlića bilo je potrebno u 12,86% slučajeva. Utvrđena je statistički značajna razlika u inicijalnom broju rezova između grupa biopsija grlića materice sa ponovnim i bez ponovnog narezivanja (U= 204,5; p=0,0271 za p <0,05). Potreba za ponovnim narezivanje nije statistički znacajno povezana sa brojem tkivnih uzoraka, kao ni patohistološkom dijagnozom. Zaključak: Iglene biopsije dojke mogu se smatrati tehnički standardizovanijim i dijagnostički predvidljivijim uzorcima, dok biopsije grlića materice zahtijevaju individualizovan pristup pri tehničkoj obradi i evaluaciji. Ključne riječi: iglena biopsija tumora dojke (CNB), BI-RADS, biopsija grlića materice, SIL/CIN, inicijalni broj tkivnih rezova, broj tkivnih uzoraka

Medicinska dokumentacija predstavlja jedan od ključnih elemenata savremene zdravstvene zaštite i ima značajnu ulogu u planiranju, provođenju i interpretaciji radioloških pretraga. Kvalitet kliničkih informacija koje prate pacijenta prilikom upućivanja na kompjuteriziranu tomografiju (CT) može značajno uticati na dijagnostičku tačnost, izbor odgovarajuće dijagnostičke procedure i kvalitet zdravstvene zaštite. Cilj ovog istraživanja bio je procijeniti adekvatnost medicinske dokumentacije kod pacijenata upućenih na CT pregled te ispitati povezanost između kvaliteta dokumentacije i podudarnosti između uputne i radiološke dijagnoze. Istraživanje je provedeno retrospektivnom analizom medicinske dokumentacije 150 pacijenata koji su bili podvrgnuti CT pretragama. Rezultati istraživanja pokazali su da je medicinska dokumentacija bila adekvatna kod 83,3% ispitanika, dok je kod 16,7% ispitanika ocijenjena kao neadekvatna. Podudarnost između uputne i radiološke dijagnoze utvrđena je kod 81,3% ispitanika. Statističkom analizom utvrđena je značajna povezanost između adekvatnosti medicinske dokumentacije i podudarnosti dijagnoza (χ²=4,006; p=0,045). Također, utvrđena je statistički značajna povezanost između vrste uputne dijagnoze i podudarnosti sa radiološkim nalazom (χ²=19,178; p=0,014), kao i između vrste CT pretrage i adekvatnosti medicinske dokumentacije (χ²=16,873; p=0,001). Dobijeni rezultati potvrđuju da kvalitet medicinske dokumentacije predstavlja važan faktor uspješnosti radiološkog dijagnostičkog procesa. Kvalitetne kliničke informacije omogućavaju precizniju interpretaciju radioloških nalaza, veću podudarnost između kliničke i radiološke dijagnoze te racionalnije korištenje CT dijagnostike. Unapređenje kvaliteta medicinske dokumentacije, standardizacija radioloških uputnica i primjena elektronskih zdravstvenih sistema mogu doprinijeti povećanju dijagnostičke tačnosti i unapređenju kvaliteta zdravstvene zaštite. Ključne riječi: medicinska dokumentacija, kompjuterizirana tomografija, radiološka dijagnostika, uputna dijagnoza, radiološki nalaz, dijagnostička tačnost, kvalitet zdravstvene zaštite.

Suicidalno ponašanje predstavlja značajan javnozdravstveni i klinički problem koji je povezan s nizom bioloških, psiholoških i socijalnih determinanti. Cilj ovog istraživanja bio je analizirati socio-epidemiološke i medicinske karakteristike pacijenata hospitaliziranih zbog pokušaja suicida na Klinici za psihijatriju Univerzitetskog kliničkog centra Tuzla, te identificirati ključne rizične faktore povezane s ovim oblikom ponašanja. Istraživanje je provedeno retrospektivnom analizom medicinske dokumentacije hospitaliziranih pacijenata. Posmatrani su sociodemografski pokazatelji, prisustvo psihijatrijskih i somatskih komorbiditeta, način pokušaja suicida, kao i drugi relevantni klinički i socijalni faktori. Posebna pažnja posvećena je razlikama u obrascima suicidalnog ponašanja u odnosu na spol, dob, bračni i radni status te nivo socijalne podrške. Rezultati istraživanja ukazuju da suicidalno ponašanje predstavlja kompleksan i multifaktorijalan fenomen. U ispitivanoj populaciji identificirani su brojni rizični faktori, uključujući prisustvo psihijatrijskih poremećaja, somatskih komorbiditeta poput arterijske hipertenzije i dijabetesa, kao i nepovoljne socioekonomske i porodične okolnosti. Uočene su i spolne razlike u načinu pokušaja suicida, pri čemu su žene češće koristile trovanje lijekovima kao metodu pokušaja. Značajan dio pacijenata nije imao dijagnosticirane somatske komorbiditete, što potvrđuje heterogenost populacije osoba koje pokušavaju suicid. Dobijeni nalazi naglašavaju potrebu za individualiziranim pristupom u procjeni rizika, pravovremenim prepoznavanjem suicidalnih ideja i ponašanja te multidisciplinarnim pristupom u tretmanu i prevenciji. Unapređenje dostupnosti mentalnozdravstvenih usluga, jačanje sistema socijalne podrške i kontinuirana edukacija zdravstvenih radnika predstavljaju ključne mjere za smanjenje rizika suicidalnog ponašanja u lokalnoj zajednici.