Magistarski radovi

Pokazano je da je odnos žene: muškarci u uzorku iznosio 1: 5,49, a prosječna dob u cjelokupnom uzorku 36,69(12,21) godina dok su 26.2% ispitanika pripadala dobnoj skupini 35-44 godine. Razlika u prosječnoj dobi muških i ženskih ispitanika iznosila je 4,81 godinu i bila je statistički signifikantna (p< 0,001). Najveći broj ženskih DDK (42,4%) pripadao je najmlađoj dobnoj skupini, a 27,7% muškaraca dobnoj skupini 35-44 godine. Prosta prevalenca HBsAg u cjelokupnom uzorku iznosila je 0,903%, kod muškaraca je iznosila 0,947%, a kod ženskih ispitanika 0,633%. Razlika u učestalosti nije bila statistički signifikantna (p=0,35). Nakon standardizacije prema spolu i za definisani dobni uzorak, a u odnosu na podatke Federalnog zavoda za statistiku, standardizirana prevalenca iznosila je 0,78%. Prosta prevalenca anti HCV u cjelokupnom uzorku iznosila je 0,232%, kod muškaraca iznosila je 0,215%, a kod žena 0,317%. Razlika u učestalosti nije bila statistički signifikantna (p=0,71). Standardizirana prevalenca anti HCV kod DDK iznosila je 0,267%. Prosta prevalenca anti HIV pozitivnih uzoraka krvi iznosila je 0,037%, kod muškaraca 0,043%, a među ženskim ispitanicima nije bilo pozitivnih anti HIV uzoraka. Standardizirana prevalenca na anti HIV iznosila je 0,021%. Nije nađen nijedan anti TP pozitivan uzorak krvi. U procjeni prevalence za populaciju TK korišten je „ratio-estimation method“. Osnovu su predstavljali tabelarni podaci autora iz drugih zemalja za DDK i opštu populaciju. Nađeni su odnosi prikazanih vrijednosti sa prosječnom vrijednošću, te uz podatke iz aktuelne studije procijenjena prevalenca HBsAg u opštoj populaciji TK iznosila je 1,234%. Isti postupak se koristio i u procjeni anti HCV prevalence. Procijenjena anti HCV prevalenca u populaciji TK iznosila je 1,12%.

Analizirano je ukupno 30 novootkrivenih bolesnika sa multiplim mijelomom. Najveći broj oboljelih registrovan je tokom 2006. godine. Šesnaest ispitanika (53,3%) je bilo muškog a 14 (46,4%) ženskog spola. Najmlađi bolesnik imao je 40 godina a najstariji 82 godine. Prosječna životna dob u trenutku postavljanja dijagnoze bila je 61,4 ± 9,6 godina. Dvadesetsedam ispitanika imalo je pridružen komorbiditet, hipertenziju i ishemijsku bolest srca, od toga tri ispitanika imala su i šećernu bolest a dva su bila na hroničnom programu hemodijalize. U istraživanju su analizirani sljedeći parametri: albumini, β-2 mikroglobulin, IL-6, LDH, TNF-α. Metodom Spearman rank korelacije u ispitanika je urađena korelacija serumskog nivoa citokina IL-6 i TNF-α sa vrijednostima serumskih albumina i dužinom preživljavanja u novootkrivenih bolesnika sa multiplim mijelomom. U ispitanika je utvrđena negativna korelacija između serumskog nivoa citokina IL-6 i vrijednosti serumskog albumina (r=-0,373), koja je bila i statistički značajna (p=0,0426). Takođe u ispitanika je utvrđena negativna korelacija između serumskog nivoa citokina TNF-α i vrijednosti serumskog albumina (r=-0,781), koja je bila statistički značajna (p<0,0001). Bolesnici sa višim vrijednostima IL-6 i TNF-α imali su kraće preživljavanje ali ta razlika nije bila statistički značajna. Prema Internacionalnom prognostičkom indeksu (IPI) ili „International Staging System“ (ISS) klasifikaciji od 30 novootkrivenih bolesnika sa multiplim mijelomom kod 8 (26,7%) bolest je bila u I stadiju, u 13 (43,3%) bolesnika u II stadiju i u III prognostičkom stadiju bilo je 9 (30%) bolesnika. Prosječne vrijednosti β-2 mikroglobulina u ispitanika s prognostičkim stadijem I bile su 2,71± 0,5 mg/L, u stadiju II u 3,61±0,56 mg/L, a u III stadiju vrijednosti β-2 mikroglobulina su bile 12,8 ±8,9 mg/L. Bolesnici lošijeg prognostičkog stadija imali su veće vrijednosti. Nađena je statistički značajna razlika između prosječne vrijednosti β-2 mikroglobulina u pojedinim prognostičkim stadijima bolesti (p=<0,001). Utvrđena je i statistički značajna pozitivna korelacija između serumskog nivoa citokina IL-6 i prognostičkog stadija bolesti po International Staging sistemu (ISS) u novootkrivenih bolesnika sa multiplim mijelomom (r=0,542; p=0,020). Statistički značajna razlika u pojedinim prognostičkim stadijima bolesti bila je i u pogledu prosječne vrijednosti TNF-α (p=<0,001) Preživljavanje ispitanika je bilo najduže u I prognostičkom stadijumu bolesti, ali nije nađena statistički značajna razlika između preživljavanja pacijenata u pojedinim prognostičkim stadijima bolesti (p=0,153) Od 30 ispitanika, preživljavanje manje od godinu dana (u našem ispitivanju označeno kao „kratkoročni ishod bolesti“) imalo je 8 (26,7%) ispitanika, dok su 22 (73,3%) ispitanika živjela duže od 1 godine. Ispitanici koji su živjeli kraće od godinu dana imali su prosječnu vrijednost β2-mikroglobulina od 6,5 (2,3-26,6) a ostali 3,3 (2,0-30,2). U odnosu na kratkoročni ishod bolesti nađena je statistički značajna razlika samo u vrijednosti β2-mikroglobulina (p=0,036) a nije bilo statistički značajne razlike u pogledu IL-6 i TNF-α. Utvrđeno je da vrijednosti IL-6 i TNF-α obrnuto koreliraju sa vrijednostima serumskih albumina, a kao prognostički indikatori pozitivno koreliraju sa prognostičkim stadijem (ISS), dok u odnosu na ishod bolesti nije bilo statistički značajne razlike u vrijednostima IL-6 i TNF-α. Potvđeno je da, za sada β2-mikroglobulin ima najveću vrijednost kao prognostički indikator.

Od 570 konsekutivno primljenih pacijenata sa moždanim udarom njih 194 je zadovoljavalo uključujuće kriterijume za ovu studiju, prosječne dobi od 65 (SD ± 11.06) godina. Muškaraca je bilo 58.2%. Od 194 pacijenta sa akutnim moždanim udarom njih 59 (30.40%) je imalo aleksiju, agrafiju, akalkuliju ili kombinaciju ovih poremećaja. U odnosu na spol, učestalost aleksije, agrafije i akalkulije je bila značajno češća u muškaraca (41; 36.3%) nego u žena (18; 22.20%) ( = 4.408; p=0.036). Ispitivani poremećaji (aleksija, agrafija i akalkulija) su najčešće bili udruženi. Od 59 pacijenata (30.40%) kod kojih je verificiran neki od navedenih poremećaja, udružena aleksija, agrafija i akalkulija je bila prisutna kod 35 pacijenata (59.3%). Aleksiju i agrafiju je imalo 13 ispitanika (22.0%). Agrafija i akalkulija je utvrđena kod dva ispitanika (3.4%) u sklopu Gercmanovog sindroma. Samo aleksija je verificirana kod 8 (13.6%), a agrafija kod 1 (1.7%) ispitanika. Akalkulija kao pojedinačan poremećaj nije utvrđena niti kod jednog ispitanika. Ispitanici sa hemianopsijom su statistički značajno češće (p=0.005) imali neki od ispitivanih poremećaja u odnosu na grupu bez hemianopsije. Takođe je utvrđeno da je kod pacijenata sa unilateralnim zanemarivanjem statistički značajno češće (p<0.000) potvrđeno prisustvo aleksije, agrafije, akalkulije ili kombinacije ovih poremećaja u odnosu na grupu ispitanika bez zanemarivanja. Kod pacijenata sa aleksijom najučestalije greške su čitanja rečenica naglas 95.03 (± 27.45), čitanje riječi naglas 81.75 (± 29.75), narušena brzinu čitanja (80.12 ± 26.25), a zatim slijede pogreške pri povezivanju pisane i izgovorene riječi i povezivanju riječi sa slikama. Kod pacijenata sa agrafijom najučestalije greške su za pisanje odlomaka 25.52 (± 45.50), za pisanje rečenica po diktatu 24.74 (± 44.70), za pismeno rastavljanje riječi na slova 20.52 (± 42.09), a zatim slijede pogreške prepisivanja slova sa kartice, usmeno rastavljanje riječi na slova, pisanje slova po diktatu i pisanje brojeva U slučaju prisustva akalkulije, prosječan broj grešaka za jednostavne matematičke operacije je iznosio 15.12 (± 35.07) a najmanje kod mijenjanja krupnog novca za sitni 13.02 (± 33.20). Analizirajući 120 ispitanika kod kojih je jasno definisana hemisfera u kojoj se desio moždani udar aleksija, agrafija, akalkulija ili kombinacija ovih poremećaja je signifikantno češća kod ispitanika sa oštećenjem lijeve (dominantne) hemisfere ( = 4.003; p=0.045) Rezultati pokazuju da ne postoji statistički značajna razlika (p=0.394) u pojavi aleksije, agrafije i akalkulije u odnosu na vrstu moždanog udara (intracerebralno krvarenje ili ishemija). Veličina lezije značajno utiče na pojavu aleksije, agrafije i akalkulije. Od ukupno 75 pacijenata sa lakunarnim ishemijskim lezijama samo 1 (1.33%) pacijent je imao neki od poremećaja, u odnosu na pacijente sa obimnijim ishemijama gdje je zastupljenost aleksije, agrafije i akalkulije iznosila 54.74%. Kod hematoma je takođe relativna zastupljenost aleksije, agrafije i akalkulije veća (50%) nego kod hemoragija (25%) (X2=43.676); p=0.000). Od 194 ispitanika 102 (52.57%) je imalo završenu osnovnu školu. Srednju stručnu spremu je imalo 79 (40.72%), a višu ili visoku spremu njih 13 (6.70%). Aleksija, agrafija i akalkulija je najčešće bila prisutna kod bolesnika sa završenom osnovnom školom (33.33%), a potom sa srednjom (27.85%) i visokim obrazovanjem (23.08%), no ove razlike nisu statistički značajne. Iako ne postoji statistički značajna razlika, ipak se može vidjeti da su poremećaji najzastupljenije prisutni kod ispitanika sa najnižim stepenom obrazovanja.

Ovo istraživanje je pokazalo da je učestalost primjene transfuzijske terapije na Odjeljenju za novorođenčad Klinike za ginekologiju i akušerstvo Univerzitetskog kliničkog centra u Tuzli za vremenski period od tri godine bila 1,2%, a učestalost transfuzijskih reakcija je iznosila 0,38%. Od ukupno 95 ispitanika bilo je 68,42% ispitanika muškog spola i 31,58% ispitanika ženskog spola, sa odnosom muški: ženski od 2,16:1. Prosječna gestacijska dob ispitanika bila je 36,51±3,24 nedjelja, a prosječna dužina 50,58±5,48 cm. Ukupno 45,3% ispitanika imalo je porođajnu težinu ispod 2500 grama, dok je njih 54,7% bilo teže od ovog limita. Transfuziju plazme imalo je 97,9% ispitanika, dok je po jedan ispitanik (1,1%) imao transfuziju kombinacije plazme sa eritrocitima i plazme sa punom krvlju. Nije nadjena statistički signifikantna razlika u učestalosti transfuzijskih reakcija između četiri glavne krvne grupe, kao ni u odnosu na pozitivnost Rh faktora. Nije bilo statistički signifikantnih razlika u učestalosti transfuzijskih reakcija kombinirano prema krvnoj grupi i Rh faktoru. Gestacijska dob je statistički signifikantan prediktor postojanja transfuzijske reakcije, odn. sa svakim dodatnom gestacijskom nedeljom starosti, rizik za transfuzijsku reakciju smanjuje se 1,153 puta. Nisu nađene statistički signifikantne razlike u učestalosti transfuzijskih reakcija u odnosu na spol i prethodnu transfuzijsku terapiju u anamnezi. Nađena je granično signifikantna razlika u učestalosti transfuzijskih reakcija sa najvećim odsustvom reakcija u grupi ispitanika koji su imali metabolički poremećaj kao indikaciju za terapiju transfuzijom. Najučestaliji simptomi transfuzijske reakcije su bili hipotonija (27,37%), tahikardija (17,89%) i bradikardija (10,53%), potom gastrointestinalni simptomi: dijareja (10,53%), bljuckanje (8,42%), odbijanje hrane (7,37%) i abdominalna distenzija (6,32%). Nije bilo nijednog slučaja sa prisustvom hipertermije i hipotermije, iritabilnosti, konvulzija, osipom, urtikarijom i angioedemom. Nije nađena statistički signifikantna razlika u učestalosti simptoma transfuzijske reakcije prema krvnoj grupi, pozitivnosti Rh faktora, spolu, i anamnezi prethodnih transfuzija. Postoji statistički signifikantna povezanost tahikardije i gestacijske dobi. Postoji statistički signifikantna razlika u odsustvu hipotonije među ispitanicima tretiranih zbog metaboličkih poremećaja, a najveći broj slučajeva hipotonije je zabilježen među novorođenčadima tretiranim zbog respiratornih poremećaja. Nisu nadjene statistički signifikantne promjene metaboličkih parametara koje se mogu dovesti u vezu sa transfuzijskim reakcijama.

Rezultati se sastoji od slijedećih elemena: Ispitanici bez varijacija površnih vena donjeg ekstremiteta i bez DVT i varikoziteta, Ispitanici bez varijacija površnih vena donjeg ekstremiteta sa DVT i/ili varikozitetima, Ispitanici bez varijacija povr-šnih vena donjeg ekstremiteta sa DVT, Ispitanici bez varijacija površnih vena donjeg ekstre-miteta sa varikozitetima, Ispitanici sa varijacijama površnih vena bez DVT i varikoziteta, Ispi-tanici sa varijacijama površnih vena donjih ekstremiteta sa DVT i/ili varikozitetima, Ispitani-ci sa varijacijama površnih vena donjih esktremiteta i varikozitetima, Ispitanici sa varijacija-ma površnih vena donjih esktremiteta i DVT, Dominantni tip površnih vena noge (najzastu-pljeniji tip venskog crteža noge). U njemu su detaljno opisani rezultati istraživanja koji su do-kumentavani sa 59 slika i jednom tabelom i Dominantni tip distribucije površnih vena donjih ekstremiteta (tip bez varijacija) obuhvatao je ukupno 97 ispitanika (53,89%), dok je ostatak od 83 ispitanika imao neku od varijacija površnih vena donjih ekstremiteta (46,11%). Zastu-pljenost DTV u ovoj skupini ispitanika iznosila je 11,3% i pokazala je neujednačenu distri-buciju duboke venske tromboze kod muškaraca i žena. Dok su kod muškaraca dominantne bile lokalizacije trombotskih promjena u v. poplitei (50%) i v. femoralis (25%), kod žena je lokalizacija prvenstveno obuhvatala v. tibialis anterior, posterior i v. fibularis istovremeno (28,57%), v. tibialis anterior (14,29%) i v. femoralis (14,29%). Zastupljenost varokoziteta u skupini ispitanika bez varijacija iznosila je 39,17% i pokazala je ujednačenu distribuciju varikoziteta u obje spolne skupine. Kod muškaraca su varikozne promjene zahvatale u 52,63% slučajeva potkoljenicu difuzno, dok je kod žena taj procenat bio neznatno viši 58,62%. Druga po zastupljenosti lokalizacija varikoznih promjena je medijalni dio potko-ljenične regije sa 21,05% zastupljenosti kod muškaraca i 27,59% kod žena. Najzastupljenije varijacije površnih vena donjih ekstremiteta bile su duplicirane forme v. saphenae magnae i topografske varijacije safenopoplitealnog ušća. Najzastupljenija varijacija u skupini muškaraca bila je duplikacija v. saphenae magnae u 53,85% slučajeva, dok je ta procentualna zastupljenost u skupini žena iznosila 57,89%. Zastupljenost DTV u ovoj skupini ispitanika iznosila je 20,48% i uočena je donekle drugačija ditribucija lokalizacija trombo-tskih promjena kod muškaraca i žena. Kod muškaraca je dominantna lokalizacija tromboze bila v. poplitea (66,67%) i v. femoralis (16,67%), dok je kod žena to bila v. tibialis posterior (27,25%). Ostatak su činile v. tibialis anterior, posterior sa 18,18% i v. tibialis anterior, v. ti-bialis posterior i v. fibularis udruženo. Zastupljenost varokoziteta u skupini ispitanika bez varijacija iznosila je 39,75%. Najčešće lo- kalizacije varikoznih promjena na donjim ekstremitetima kako u skupini sa dominantnom di-stribucijom površnih vena, tako i u skupini sa varijacijama vena bile su potkoljenica difuzno i medijalni dio potkoljenice, dok je duboka venska tromboza u skupini muškaraca zahvatala prvenstveno v. popliteu i v. femoralis, dok je u skupini žena prvenstvena lokalizacija v. ti-bialis anterior, v. tibialis posterior, v. fibularis pojedinačno ili sve duboke vene potkoljenične regije udruženo. Sve skupine u studiji su pokazale veći udio ženske populacije, kako kod prisustva varijacija površnih vena donjih esktremiteta, tako i kod dijagnostikovanja varikoznih i trombotskih pro-mjena u venama. Istraživanjem je utvrđena veće zastupljenost DTV u skupini ispitanika sa varijacijama povr-šnih vena donjih ekstremiteta za 50%, dok je postojanje varikoziteta u obje skupine ispitanika pokazalo skoro identičnu procentualnu zastuplenost.

U ovom istraživanju pokazano je da postoji statistički značajno veća proporcija prisustva metaplazije u skupini koju čine zaposleni u rudnicima na jamskoj i površinskoj eksploataciji uglja u odnosu na opštu populaciju. Ukupno je ispitano 122 ispitanika, a kod njih 50 ili 40,98 % je zabilježeno prisustvo jednog od oblika metaplazije. Ispitano je ukupno 89 zaposlenih u rudnicima (površinska i jamska eksploatacija uglja), a kod njih 42 zabilježeno je prisustvo jednog od stepena metaplazije, što u procentima iznosi 47,19%. U kontrolnoj skupini je kod 8 ispitanika od ukupno njih 33 zabilježeno prisustvo jednog od stepena metaplazije, što u procentima iznosi 24,24 %. Od ukupnog broja zaposlenih na površinskoj eksploataciji uglja, kod njih 28 zabilježeno prisustvo metaplazije bilo kog stepena ili kod 54,90%. U jamskoj eksploataciji uglja je od ukupnog broja zaposlenih, kod njih 14 zabilježeno prisustvo metaplazije bilo kog stepena ili kod 36,84 %. Nije registrovana statistički značajna razlika u prisustvu metaplazija između zaposlenih na površinskoj i jamskoj eksploataciji uglja.

Prosječna dob ispitanika bila je 55 ±14. Od 68 analiziranih ispitanika 24 su bili muškog (35,3%), a 44 ženskog spola (64,7%). Kopmracijom dobi između grupe ispitanika na HD i CAPDnađena je statistički sugnifakntna razlika od 9,6 godina u korist HD grupe. U pogeldu zastupljenosti spolovanije nađena statistički signifikantna razlika između 2 ispitaničke grupe. Prosječna dužina dijaliznog liječenja svih ispitanika je iznosila 7±6 mjeseci sa minimumom od tri i maksimumom od 28 mjeseci, pri regrutaciji u istraživanje. Komparacijom između ispitanika na HD i CAPD nije nađena signifikantna razlika u medijanu dužine dijaliznog liječenja ( Z  1,06; p0,29). U toku trajanja istraživanja, 1/68 (1,5%) pacijent je imao smrtni ishod, doke je njih 8/68 ( 11,8%) imalo hospitalizaciju. S obzirom na solitarni smrtni ishod komparacija između dvije grupe nije pravljena, dok je nakon komparacije s obzirom na broj hospitalizacija nađena tendenca prema češćoj hospitalizaciji na CAPD, ali bez statističke signifikantnosti ( Fisher-ov test; p 0,10). Prosječna vrijednost (SD) rezidualne diureze u uzorku je iznosila 287 ml i kretala se u rasponu od 0 do 1500 ml. U HD grupi proječna vrijednost je iznosila 243 ml, dok je u CAPD grupi iznosila 377 ml. Ova prosječna razlika od 143 ml ( %95 CI10 do 277) je bila granično signifikantna ( t 1,86; df66; p 0,07). Paraetri uhranjenosti praćeni u ovoj studiji su komparirani između 2 grupe ispitanika. Pacijenti iz kontrolne skupine imali su značajno veći BMI, veći obim struka, viši nivo holesterola, više vrijednosti kreatinina u serumu. Takođe je korelirana vrijednost Kt/V sa parametrima uhranjenosti. Nisu nađene statistički signifikantne korelacije između Kt/V i parametara uhranjenosti. Upoređene su vrijednosti parametara uhranjenosti između ispitanika koji su imali normalan i snižen Kt/V ( < 2 za CAPD i < 1,2 za HD). Nisu nađene statistički signifikantne razlike.Takođe je korelirana vrijednost dužine dijaliznog liječenja sa parametrima uhranjenosti, te volumena rezidualne diureze. Postaojala je značajna negativna korelacija između dužine liječenja dijalizom sa jeden strane i BMI i OS. Takođe statistički signifikantna korelacija je nađena između volumena rezidualnog urina sa jedne strane i BMI, obima struka i holesterola sa druge strane.

U studiju je uključeno 1 000 trudnica porođenih na Klinici za ginekologiju i akušerstvo, koje su analizirane prema životnoj dobi, prebivalištu i stepenu obrazovanja. Analizirani su i prethodni pobačaji i porođaji, te je utvrđeno da 83% porodilja nije prethodno imao pobačaje. Od ukupnog broja od 1000 analiziranih porođaja, 55,7% porodilja je očekivalo prvo dijete u aktuelnom porođaju, dok je višerotki bilo 44,3%. U prethodnim porođajima 0,9% porodilja rodilo je mrtvu djecu. Suboptimalnu prenatalnu zaštitu je imalo samo 1,1% ispitivanih trudnica. Od ukupnog broja porodilja, 77% je porođeno prirodnim putem, a 23% carskim rezom. Srednja dužina gestacije u toku porođaja je iznosila 38,84 gestacijske nedelje, sa rasponom od 24 do 42 gestacijske nedelje. Od ukupnog broja porođaja, dva su rezultirala rađanjem mrtvog novorođenčeta. Lijekove u trudnoći je koristilo 940 žena. Jedan lijek je koristilo 113 žena, dva lijeka 144 žene. U prosjeku svaka žena je u trudnoći koristila 3,55 vrsta lijekova. Ukupno je korišteno 77 vrsta lijekova, od toga je najčešće korišten diazepam (56% trudnica), zatim vitaminsko-mineralni kompleksi (52,7% trudnica). Prema FDA klasifikaciji zapažena je značajna upotreba lijekova iz grupe C, dok nije bilo upotrebe lijekova iz X grupe. U prvom trimestru je 462 žene koristilo lijekove i to najčešće iz grupe vitminsko-mineralnih kompleksa, i hormonskih lijekova, te antiemetika. Ukupno 22 žene (2,2%) su odbile krištenje preporučenih lijekova od strane ljekara u prvom trimestru trudnoće. Najčešće propisivani lijekovi u trudnoći su bili iz grupe B, zatim iz grupe C, te iz grupe A, a najmanje iz grupe D prema ATC klasifikaciji. Od ukupno1015 rođene djece 61 (6,1%) je rodilo djecu sa malformacijama, i sve žene iz te grupe su koristile lijekove u trudnoći (iz grupe C i D prema ATC klasifikaciji). Time je dokazana hipoteza da žene koje koriste lijekove u trudnoći češće rađaju djecu sa anomalijama od žena koje ne koriste lijekove u trudnoći.

Analizirano je ukupno 60 pacijenata hospitaliziranih na Klinici za aneseteziologiju i reanimaciju i Klinici za bolesti uha nosa i grla UKC Tuzla u periodu od 2.12.2008. do 30.9.2010. godine. Utvrđeno je da endotrahealna intubacija uzrokuje statistički značajnu učestalost promjena na trahealnom zidu pacijenata priključenih na aparat za mehaničku ventilaciju. Korištenjem regresione analize je dokazano da postoji statistički značajan uticaj endotrahealne intubacije na morfološke promjene u trahealnom zidu. Na kraju je potvrđeno (mada djelomično i sa oprezom) da postoji statistički značajna povezanost između dužine vremena provedenog na aparatu za mehaničku ventilaciju i težine promjena na trahealnom zidu.