Magistarski radovi

U toku studije, 43 pacijenata je regrutovano u studiju a na osnovu gore navedenih kriterija od čega su 22 bile ženskog spola. Prosječna starost svih 43 ispitanika izražena srednjom vrijednošču bila je 42. Najveći postotak ispitanika je bio u dobi od 40 – 50 godina (37,2%). Najveći dio ispitanika imao je ileokoloničnu lokalizaciju bolesti (56%), praćena koloničnom (23%), a potom ilealnom lokalizacijom (21%). Većina ispitanika (26/43; 60,5%) nije imala resekciju crijeva zbog svoje bolesti, međutim, ova razlika nije bila statistički signifikantna (X2=2,99; df=1; p=0,08). S obzirom na prethodnu kortikosteroidnu (KS) terapiju definisanu u poglavlju Metode, najveći broj ispitanika (31/43; 72,1%) je spadao u kategoriju „users“, u odnosu na 12/43 (27,9%) ispitanika koji su pripadali kategoriji „non-users“. Ova razlika od 44% (%95 CI=25-63) je bila statistički signifikantna (X2=15,1; df=1; p=0,0001). Najveći broj ispitanika je pripadao kategoriji nepušača (32/42; 74,4%) Ova dominacija nepušača je bila statistički signifikantna (X2=18,6; df=1; p<0,0001). Medijan trajanja bolesti prije denzitometrije je iznosio 5 godina sa interkvartilnim rasponom od 1 do 10 godina i minimumom od 0 do 30 godina. U uzorku je bilo 10 (23,3%) ispitanika koji su imali novootkrivenu bolest. Od ukupno 22 žene, njih 5 (22,7%) je bilo u menopauzi, njih 3 (13,6%) je imalo neredovne menzese, dok je preostalih 14 (63,6%) ženskih ispitanica imalo uredan menstruacijski ciklus. U ispitivanom uzorku osteoporoza je dijagnostikovana a na osnovu T skora na lumbalnoj kičmi ili na vratu femura u 13/43 pacijenata što predstavlja 30,2% ispitivane populacije, 19 pacijenata je imalo osteopeniju (44,2%), a normalan nalaz je imalo 11/43 pacijenata što predstavlja 25,6%. Prosječan Body Mass Index je 22,75. Nije pronađena signifikantna razlika u gustoći kostiju između muških i ženskih ispitanika, kao ni među ženama koje su bile u menopauzi i onih koji nisu. Također nije pronađena signifikantna razlika među populacijom koja je imala prethodnu resekciju crijeva i one koja nije, mada postoji tendenca nižih vrijednosti u reseciranoj populaciju. Nije pronađena signifikantna razlika među populacijom koja je prethodno koristila kortikosteroidnu terapiju i one koja nije nikada koristila kortiskosteroidnu terapiju. Također nije bilo razlike među pušačima i nepušačima, kao i među onim sa različitom lokalizacijom bolesti iako postoji tendenca nižih vrijednosti gustoće kostiju kod onih sa kolonoičnom lokalizacijom. Interesantno je i činjenica da nije pronađena razlika među gustoćom kostiju kod novootkrivenih pacijenata i onih kojima je bolest ranije otkrivena i liječena. Na osnovu univarijantne logističke regresione analize nije statistički značajan niti jedan od gore navedenih faktora rizika u predikciji niže gustoće kostiju. Multiplom regresionom logističkom analizom verifikovano

Utvrđeno je da ne postoji statistički značajna razlika u spolu, između kontrolne i eksperimentalne skupine, muške, odnosno ženske populacije. Prosječna starosna dob ispitanika eksperimentalne skupine je 53,28 godina, a kontrolne skupine je 49,43 godine. Ne postoji signifikantna razlika u starosti između ispitanika kontrolne i eksperimentalne skupine. Prosječan indeks tjelesne mase ispitanika eksperimentalne skupine je 23,15 kg/m2, dok je prosječan indeks tjlesne mase ispitanika kontrolne skupine 25,13 kg /m2. Postoji statistički značajna razlika između vrijednosti indeksa tjelesne mase ispitanika eksperimentalne i kontrolne skupine (p < 0,05). Prema osnovnoj bolesti, najveći broj ispitanika (47,5 %) ima nedefinisanu bubrežnu bolest, a na drugom mjestu po učestalosti je hronični glomerulonefritis (25 %). Zapažena je signifikantna razlika između ispitanika eksperimentalne i kontrolne skupine u poremećaju funkcije štitne žlijezde (p < 0,05). Više vrsta poremećaja je zapaženo u ispitanika eksperimentalne skupine i to: sindrom niskog T3 u 12,5 %, sindrom niskog T4 u 7,5 % i subklinička hipotireoza u 17,5 %. Srednje vrijednosti paramtera od značaja za procjenu funkcije štitne žlijezde, su pokazale različitosti, odnosno postoji statistički značajna razlika između srednjih vrijednosti ispitanika eksperimentalne i kontrolne skupine ( p < 0,05). Srednje vrijednosti trijodtironina (T3) i tiroksina (T4) su više, u ispitanika kontrolne skupine, dok su srednje vrijednosti za tireostimulirajući hormon (TSH) bile veće u ispitanika kontrolne skupine. Između srednjih vrijednosti parametara, značajnih za procjenu funkcije štitne žlijezde, eksperimentalne i kontrolne skupine nema statistički značajne razlike (p > 0,05). Poremećaji funkcije štitne žlijezde i osnovna bolest nisu signifikantno značajni. Procenat morfoloških poremećaja štitne žlijezde je veći u ispitanika eksperimentalne skupine i to: difuzna struma u 35 %, čvornovata struma u 25 %, a ultrazvučne promjene suspektne na Hašimotov tireoiditis u 10% . Ne postoji signifikantna razlika u poremećaju morfologije štitne žlijezde između multinodozne i nodozne strume ( p > 0,05). Veća prosječna vrijednost volumena štitne žlijezde u eksperimentalnoj skupini (18,88 ml) je zapažena u odnosu na kontrolnu. Postoji signifikantna razlika između prosječnih vrijednosti volumena štitne žlijezde eksperimentalne i kontrolne skupine (p < 0,05). Ne postoji signifikantnost između osnovnih bolesti u pacijenata eksperimentalne skupine i poremećaja morfologije štitne žlijezde (Hi – kvadrat test je 0,563). Srednje vrijednosti tireoglobulina čvoraste i difuzne strume pacijenata eksperimentalne skupine se ne razlikuju (p > 0,05). Ispitana korelacija između: starosne dobi pacijenata, dužine dijaliznog liječenja i volumena štitne žlijezde, pokazuje pozitivnu korelaciju između volumena štitne žlijezde i TSH, što znači da većim vrijednostima volumena štitne žlijezde, odgovaraju više vrijednosti TSH i obrnuto. Zapažen je povišen titar antitijela u eksperimentalnoj skupini pacijenata. Uočena je statistički signifikantna razlika u pojavi poremećaja autoimunosti štitne žlijezde između pacijenata eksperimentalne i kontrolne skupine, u 25 % ispitanika kontrolne skupine postoje parametri za postavljanje dijagnoze autoimunog poremećaja štitne žlijezde. Procenat ispitanika sa nivoom serumskog hemoglobina do 125 g/L je 37,93 %, a procenat ispitanika sa nivoom serumskog hemoglobina preko 125 g/L je 63,64 %, za mušku populaciju. Ne postoji signifikantnost u nivou serumskog hemoglobina u muškoj populaciji. Procenat ispitanika sa nivoom serumskog hemoglobina do 125 g/L je 62,07 %, a procenat ispitanika sa nivoom serumskog hemoglobina preko 125 g/L, u ženskoj populaciji je 36,36 %. Nema signifikantne razlike u nivou serumskog hemoglobina u ženskoj populaciji. Postoji statistički značajna razlika između srednjih vrijednosti nivoa serumskog hemoglobina i dužine dijaliznog liječenja. Veće prosječne vrijednosti dužine hemodijalize su u pacijenata eksperimentalne skupine sa nivoom serumskog hemoglobina preko 125 g /L. Rezultati ispitivanog odnosa između poremećaja funkcije štitne žlijezde i nivoa serumskog hemoglobina pokazuju da je veći procenat poremećaja, sindrom niskog T3, uočen kod ispitanika sa nivoom serumskog hemoglobina do 125 g/L. Poremećaj morfologije štitne žlijezde i nivo serumskog hemoglobina, pokazuje na UZ nalazima, Hašimoto tireoiditis, u većem procentu kod ispitanika sa nivoom serumskog hemoglobina do 125 g/L. Zapaženo je da ne postoje razlike između ispitanika sa poremećajem autoimunosti i bez poremećaja, sa nivoom serumskog hemoglobina. Postoji signifikantna razlika između ispitanika do i preko 72 mjeseca dijalize i poremećaja funkcije štitne žlijezde, dok nema signifikantnosti između poremećaja morfologije štitne žlijezde i dužine hemodijalize. Takođe nema signifikantnosti između volumena štitne žlijezde i dužine dijalize, kao ni između povećanog titra antitijela i dužine dijalize. Nema signifikantnosti između parametara za ocjenu poremećaja autoimunosti i dužine hemodijalize

U prvoj grupi ispitanika, operirani do 24 poslije povređivanja (grupa 1) bilo je 20 dječaka i 10 djevojčica, a u drugoj grupi, operirani poslije 24 h od povređivanja (grupa 2) bilo je 19 dječaka i 11 djevojčica (p = 0,37). Prosječna životna dob ispitanika prve grupe je 7,16 ± 2 ,46 godina, a ispitanika druge grupe 7,23 ± 2,81 godina (p=0,46). Obzirom na položaj distalnog fragmenta u obje grupe veći broj ispitanika imao je posteromedijalnu dislokaciju distalnog fragmenta ( p=0,14). U obje grupe veći broj ispitanika imao je prijelom lijeve nadlaktice (p=0,1), koja je većinom bila nedominantna. Ispitanici koji su operirani do 24 h nakon povređivanja, u prosjeku su operirani 6,86±4,54 h nakon što su zadobili povredu, a ispitanici druge grupe 59,63±28,08 h nakon povrede (p<0,0001). Ispitanici prve grupe kraće su bili hospitalizirani (4.06±1,2 dana) u odnosu na ispitanike druge grupe (5,93±1,79 dana); p < 0,0001. U obje ispitivane grupe postoji pozitivna korelacija između perioda od povređivanja do tretmana i dužine hospitalizacije (r=0,506; p=0,01). U obje grupe ispitanika najveći broj prijeloma stabiliziran je otvorenom repozicijom, ali postoji statistički značajna razlika u odnosu otvorene i zatvorene stabilizacije između ispitivanih grupa (p= 0,01). U prvoj grupi ispitanika 22 (73,3%), a u drugoj 28 (93,33%) prijeloma stabilizirano je otvorenom repozicijom. Između ispitivanih grupa nije bilo statistički značajne razlike u broju igala kojima je stabiliziran prijelom (p=0,43) . Mjerenje Baumanovog ugla na anteroposteriornom snimku u obje ispitivane skupine nije pokazalo statistički značajnu razliku u njegovoj vrijednosti (p=0,37). U obje ispitivane skupine veći broj ispitanika imao je vrijednost Baumanovog ugla 70 - 80°. Povećanje Baumanovog ugla u obje ispitivane grupe u većem procentu se javlja kod posteromedijalne, a smanjenje kod posterolateralne dislokacije distalnog ulomka. Mjerenje humerotrohlearnog ugla na lateralnim snimcima nije pokazalo statistički značajnu vrijednost između ispitivanih grupa. Srednja vrijednost ovog ugla u prvoj grupi je 38,3±8,74°, a u drugoj grupi 39,3±10,32° (p=0,33). Trajanje fizikalnog tretamana između ispitivanih grupa imalo je statistički značajnu razliku. U prvoj grupi prosječno trajanje fizikalnog tretmana je 41,86±26,81 dan, a u drugoj grupi 53,56±23,87 dana (p=0,0302). U prvoj grupi stepen pokretljivosti povrijeđenog lakta nakon završenog fizikalnog tretmana iznosio je od 2,67±5,04° do 132,50±7,85°, a u drugoj grupi od 3,00±4,84° do128,33±10,45°, p=0,08. U obje ispitivane skupine stepen pokretljivosti zdravog lakta kretao se od 0 do 139, 67°. Gubitak pokretljivosti povrijeđenog u odnosu na zdravi lakat nakon sprovedenog fizikalnog tretmana u prvoj grupi iznosio je 8,83±11,03°, a u drugoj grupi 14,43±12,68° (p=0,03). Srednja vrijednost nosivog ugla povrijeđenog lakta nakon završenog fizikalnog tretmana u grupi 1 je 11,90±7,80°, a u grupi 2 13,37±6,89° (p=0,21). Srednja vrijednost nosivog ugla zdravog lakta u prvoj grupi iznosila je 14±1,36°, a u drugoj grupi 14,43±0,89° (p=0,07). Gubitak nosivog ugla povrijeđenog lakta u prvoj grupi iznosio je 4,30±7,66°, a u drugoj grupi 5±6,11° (p= 0,35). U obje ispitivane grupe postoji negativna korelacija Baumanovog i nosivog ugla povrijeđenog lakta (r= -0,543; p<0,0001). Procjena uspjeha liječenja prema Flinovim kriterijima pokazala je da je obzirom na pokretljivost povrijeđenog lakta u prvoj grupi 25 ispitanika imalo zadovoljavajući nalaz, od toga 20 ispitanika (66%) imali su odličan rezultat, 2 ispitanika (7%) dobar, a 3 ispitanika (10%) prosječan rezultat. U ovoj ispitivanoj grupi 5 ispitanika (17%) imali su loš rezultat. U drugoj ispitivanoj grupi 11 ispitanika (37%) imali su odličan, 5 ispitanika (17%) dobar, 4 ispitanika (13%) prosječan, dok je 10 ispitanika (33%) imalo nezadovoljavajući - loš rezultat. Dobiveni rezultati pokazali su statistički značajnu vrijednost u rezultatima liječenja ispitivanih skupina obzirom na pokretljivost povrijeđenog lakta (p=0,01). Flinovi kriteriji za nosivi ugao poslije sprovedenog fizikalnog tretmana nisu pokazali statistički značajnu vrijednost između ispitivanih grupa. U prvoj grupi 23 (77%) ispitanika imali su odličan, 4 ispitanika dobar (13%), a 3 (10%) ispitanika loš rezultat. U drugoj grupi odličan rezultat imali su 21 (70%) ispitanik, dobar rezultat 6 (20%) ispitanika, prosječan 1 (3%) ispitanik, a loš rezultat imali su 2 (7%) ispitanika (p=0,44). Analizirajući odstupanje Baumanovog ugla od vrijednosti 75° sa gubitkom pokretljivosti i nosivog ugla, odnosno sa Flinovim kriterijima uočena je pozitivna korelacija između odstupanja Baumanovog ugla i gubitka pokretljivosti i nosivog ugla, te negativna korelacija između odstupanja Baumanovog ugla i Flinovih kriterija u obje ispitivane skupine. Odstupanje Baumanovog ugla je u pozitivnoj korelaciji sa trajanjem fizikalnog tretmana (r=0,37655). Pozitivna korelacija postoji i između trajanja fizikalnog tretmana i gubitka pokretljivosti (r=0,63; p<0,0001), te između trajanja fizikalnog tretmana i gubitka nosivog ugla (r=0.603; p<0,0001) u obje ispitivane skupine. Fizikalni tretman je u negativnoj korelaciji sa Flinovim kriterijima za pokretljivost (r=-0,526; p=0,0001), i sa Flinovim kriterijima za nosivi ugao (r=-0,622; p=0,0001). Analizirajući pojavu postoperativnih komplikacija u ispitivanim skupinama uočeno je da se više komplikacija javilo u drugoj ispitivanoj skupini, ali nema statistički značajnu vrijednost (p>0,05).

Rezultati su predstavljeni kroz tabele. Najčešće bolesti koje su uzrokovale terminalno zatajenje bubrega u obje grupe ispitanika su Glomerulonephritis chronica i Nephropathia diabetica. Analizom biohemijskih parametara uočena je signifikantna razlika u centralnoj tendenci za trombocite, kalijum i kalcijum među grupama. Vrijednosti trombocita značajno su veće u ispitivanoj grupi u odnosu na kontrolnu grupu (p<0.0001). Vrijednosti kalijuma su niže u ispitivanoj grupi u odnosu na kontrolnu grupu (p<0.0001). Vrijednosti kalcijuma su niže u kontrolnoj grupi u odnosu na ispitivanu grupu (p<0.01). Uočena je i signifikantna razlika u centralnoj tendenci za holesterol (p<0.003) i LDL (Low density lipoproteins) (p<0.003). Vrijednosti holesterola i LDL lipoproteina su veće u ispitivanoj grupi u odnosu na kontrolnu grupu. Nije uočena statistički značajna razlika između ispitivane i kontrolne grupe u učestalosti tradicionalnih faktora rizika za nastanak kardiovaskularnih oboljenja (pušenje, hipertenzija, hiperlipidemija, diabetes mellitus). Analizom netradicionalnih metaboličkih faktora rizika za nastanak kardiovaskularnih oboljenja, uočena je signifikantna razlika u centralnoj tendenci za homocistein (p<0.002). Vrijednosti homocisteina su veće u kontrolnoj grupi u odnosu na ispitivanu grupu. Nije uočena statistički značajna razlika između ispitivane i kontrolne grupe u učestalosti kardiovaskularnih oboljenja (hipertrofija lijevog ventrikula, ishemijska bolest srca, kongestivna srčana insuficijencija, perikardni izliv, aritmije, kalcifikacije srčanih zalistaka. Između ispitivane i kontrolne grupe nema statistički značajne razlike kada je u pitanju rizik smrtnosti od kardiovaskularnih oboljenja (p = 0.75). Ukupna smrtnost za vrijeme istraživanja u bolesnika na kontinuiranoj ambulantnoj peritonealnoj dijalizi iznosila je 6,66%, a u bolesnika na hemodijalizi 8,57%.

U prvom dijelu analizirani su i statistički obrađeni podaci koji se odnose na ukupan broj bazocelularnih karcinoma verifikovanih u periodu od januara 2006. godine do januara 2008. godine, spolno-dobnu i regionalnu distribuciju bazocelularnih karcinoma, kao i kliničko-morfološke karakteristike i radikalnost ekscizije utvrđenih bazocelularnih karcinoma. U ispitivanom periodu utvrđen je 741 bazocelularni karcinom. U 2006. godini je utvrđeno 337 karcinoma, a u 2007. godini 404 bazocelularna karcinoma. Uočen je porast bazocelularnog karcinoma za 2007. godinu od 9.03%. Analizom spolne distribucije utvrđena je značajno veća zastupljenost bazocelularnog karcinoma kod ispitanika muškog spola (55.87%) u odnosu na ispitanike ženskog spola (44.13%) gdje je zastupljenost na nivou značajnosti p<0.01. Analiza dobne strukture ispitanika pokazala je najveći broj ispitanika u dobi starijih od 55 godina (65.2%), a regionalna distribucija je pokazala da je najveći broj bazocelularnih karcinoma lokalizovan na facijalnoj regiji (54%), dok na pojedinačnim lokalizacijama odnosno podregijama, najveća zastupljenost karcinoma je utvrđena na očnim kapcima (25.64%) i poglavini (23.22%). Analiza histomorfoloških tipova bazocelularnih karcinoma je pokazala da je najviše zastupljen tip II (43.5%) i tip III (39%), a prema analizi kliničkih karakteristika odnosno veličini karcinoma, najveći broj karcinoma je bio u kliničkom stadiju pT1 (72.3%). Analiza radikalnosti hirurške ekscizije pokazala je veći broj radikalno ekscidiranih bazocelularnih karcinoma (80%), a 143 karcinoma (20%) je neradikalno ekscidirano. U drugom dijelu su anlizirani i statistički obrađeni podaci koji se odnose na učestalost, spolno-dobnu i regionalnu distribuciju recidiva bazocelularnog karcinoma, zatim podaci koji se odnose na kliničko-morfološke karakteristike recidiva, rizikofaktore za pojavu recidiva i prosječno vrijeme za pojavu recidiva kao i podaci koji se odnose na radikalnost primarnih karcinoma. U ispitivanom periodu, analizom pathistoloških nalaza utvrđeno je 40 recidiva bazocelularnog karcinoma, od čega je 17 recidiva utvrđeno u 2006. godini, a 23 u 2007. godini, sa statistički utvrđenom učestalosti recidiva 5.4%. U skupini ispitanika sa recidivom nije nađena statistički značajna razlika u odnosu na spol ispitanika, iako je utvrđen veći broj recidiva kod ispitanika muškog spola (57.5%). Analiza dobne strukture ispitanika sa recidivom bazocelularnog karcinoma pokazala je najveći broj ispitanika starijih od 55 godina (82.5%). Statistička obrada rezultata je pokazala da prosječna dob ispitanika sa recidivom za oba spola iznosi 59 godina, a da nema statistički značajne razlike među ispitanicima u odnosu na spol i dob (p=0.24), iako je zapažen veći broj ispitanika muškog spola sa recidivom u skupini starijih od 55 godina (60.6%). Regionalna distribucija recidiva je pokazala najveću zastupljenost na facijalnoj regiji (65%), a manje na regiji poglavina i uši (30%), dok je na pojedinačnim lokalizacijama najveća zastupljenost utvrđena na poglavini (25%) i nosu (25%). Analiza histomorfoloških tipova primarnih bazocelularnih karcinoma kod ispitanika eksperimentalne skupine, pokazala je najveću zastupljenost tipa II (72.5%), a u skupini recidiva 70% karcinoma je imalo agresivniji tip (tip III i IV). Statistička analiza upotrebom x²-testa, pokazala je da su histomorfološki tipovi recidiva bazocelularnih karcinoma bili visoko signifikantno agresivniji u odnosu na histomorfološke tipove primarnih bazocelularnih karcinoma na nivou značajnosti p<0.01. Analiza je pokazala da je 12 primarnih bazocelularnih karcinoma (30%), recidiviralo u agresivniji histomorfološki tip karcinoma. Statistička analiza upotrebom t-testa je pokazala da nije bilo statistički signifikantne razlike u veličini primarnog i recidivirajućeg bazocelularnog karcinoma kod ispitanika eksperimentalne skupine (p>0.05). Analiza radikalnosti hirurške ekscizije primarnih bazocelularnih karcinoma kod ispitanika eksperimentalne skupine, pokazala je 30 neradikalnih ekscizija (75%), na osnovu čega se zaključilo da ovako visok stepen neradikalnih ekscizija predstavlja jedan od glavnih razloga pojave recidiva bazocelularnog karcinoma. Takođe, statistička analiza je pokazala najveći procenat neradikalne ekscizije na facijalnoj regiji (84.60%). Statistička analiza primjenom x²-testa pokazala je da su se recidivi bazocelularnog karcinoma javljali u prosjeku tri godine nakon ekscizije primarnih karcinoma, i da su najčešće bili zastupljeni na facijalnoj regiji muškaraca starijih od 55 godina života (48.5%), na nivou značajnosti p<0.05. U ovoj studiji statističkim analizama su utvrđeni i rizikofaktori koji su značajno uticali na pojavu recidiva bazocelularnog karcinoma, a jedan od tih faktora je histomorfološki tip, odnosno agresivnost bazocelularnog karcinoma. Upotreba x²-testa pokazala je da su histomorfološki tipovi primarnih bazocelularnih karcinoma kod ispitanika eksperimentalne skupine visoko signifikantno agresivniji u odnosu na histomorfološke tipove karcinoma ispitanika kontrolne skupine na nivou značajnosto (p<0.01). Analiza primjenom t-testa je pokazala da su primarni bazocelularni karcinomi ispitanika eksperimentalne skupine signifikantno većeg prečnika u odnosu na bazocelularne karcinome ispitanika kontrolne skupine na nivou značajnosti (p<0.05). U ovoj studiji je utvrđen stepen neradikalnosti ekscizije kod ispitanika eksperimentalne i kontrolne skupine, a koji predstavlja jedan od najznačajnijih rizikofaktora za pojavu recidiva bazocelularnog karcinoma. Statistička analiza je pokazala da u eksperimentalnoj skupini neradikalno je ekscidirano (75%) primarnih bazocelularnih karcinoma, a u kontrolnoj (40%) bazocelularnih karcinoma. Analiza x²-testom pokazala je visoko signifikantnu razliku u radikalnosti ekscizije primarnih bazocelularnih karcinoma eksperimentalne skupine u odnosu na karcinome kontrolne skupine na nivou značajnosti p<0.01.

Prvi dio rezultata se odnosio na antropometrijske karakteristike ispitanica. Rezultati su pokazali da žene sa PCOS imaju signifikantno veću zastupljenost metaboličkog sindroma, gojaznost, pozitivnu anamnezu dijabetesa, akne/seboreju, hirzutizam, neplodnost i policističnu morfologiju jajnika u odnosu na žene bez PCOS. Kliničke razlike bile su evidentne između reproduktivnih žena sa PCOS i kontrolne skupine. Rezultati su pokazali da su oligomenoreja, amenoreja i polimenoreja značajno prisutne u žena sa PCOS u odnosu na kontrolnu skupinu. Inzulinska rezistencija je primarni poremećaj u PCOS, ali nije uvrštena u Rotterdam dijagnostičke kriterije. Inzulinska rezistencija definirana je ako je HOMA-IR>2.16 i QUICKI<0.34. Rezultati su pokazali da su srednje vrijednosti parametara inzulinske rezistencije kao što su inzulin natašte, HOMA-IR bili značajno viši, dok su QUICKI i FIGR bili značajno niži u grupi žena sa PCOS u odnosu na kontrolnu skupinu. U žena sa PCOS čest je metabolički poremećaj lipida, lipoproteina i homocisteina.U grupi žena sa PCOS vrijednost HDL holesterola bila je značajno niža u odnosu na zdravu kontrolnu grupu. Srednja vrijednost Lp(a) i homocisteina bile su značajno više, dok je vrijednost apoA bila niža u žena sa PCOS u odnosu na kontrolnu skupinu. U PCOS poremećena je sekrecija seksualnih hormona na razini osovine hipotalamus-hipofiza-jajnik.Rezultati su pokazali da su u žena sa PCOS u srednjoj folikularnoj fazi menstrualnog ciklusa vrijednosti LH, LH/FSH odnos, estradiol, anti-Mullerov hormon bile značajno više, dok je vrijednost lutealnog progesterona bila značajno niža u odnosu na kontrolnu grupu. Dominantan simptom u PCOS je hiperandrogenemija. Rezultati su potvrdili da žene sa PCOS imaju vrijednosti testosterona, DHEAS i FAI značajno više, dok je vrijednost SHBG značajno niža u odnosu na kontrolnu skupinu. Policistična morfologija jajnika prisutna je u žena sa PCOS, premda i uredna morfologija jajnika ne isključuje postojanje PCOS. U žena sa PCOS ovarijski volumen, broj folikula, ovarijska stroma, stroma/površina odnos bili su značajno viši, dok je vrijednost indeksa otpora (RI) bila značajno niža u kontrolnoj skupini. PCOS je najsloženija endokrinopatija, čini oko 85% ukupnog hiperandrogenizma. Za potvrdu dijagnoze korišten je deksazon-hCG test. Nakon deksazonskog testa uslijedio je značajan pad kortizola, DHAES, testosterona, FAI i 17-OHP, te značajan porast SHBG u pacijentica sa PCOS u odnosu na bazalnu vrijednost. Nakon hCG testa uslijedio je signifikantan porast 17-OHP sa vrijednostima >7nmol/L u odnosu na supresivni 17-OHP. Test se pokazao dobrim dijagnostičkim testom za potvrdu PCOS. Linearnom korelacijom praćena je povezanost ultrazvučne morfologije jajnika sa nivoom androgena i gonadotropina.Ovarijski volumen je u značajnoj korelaciji sa testosteronom, 17-OHP, FAI i LH. Ovarijska stroma/ovarijska površina odnos značajno korelira sa testosteronom, 17-OHP, FAI i LH. Broj folikula značajno korelira sa FAI.

Analizirano je ukupno 33 ispitanika od čega 20/33 (60,6%) žena, te 13/33 (39,4%) muškaraca. Prosječna dob u uzorku je iznosila 61±11 godina sa rasponom od 35 do 80 godina. Obrazovna struktura je bila niska. Prosjek obrazovanja je iznosio 8,6 godina. S obzirom na tip ostepartritisa , nađen je veći broj ispitanika sa primarnim osteoartritisom i to 19 (57,6%), dok je sekundarni osteoartritis imalo 14 (42,4%) ispitanika. Medijana dužine trajanja osteoartritisa je iznosila 3 godine, sa interkvartilnim rasponom od 2 do 5 godina i sa pravim rasponom od 1 do 20 godina. Prosječna vrijednost BMI je iznosila 29,42±3,98, sa minimumom od 22 i maksimumom od 38. Najveći broj ispitanika je imao prekomjernu tjelesnu masu, čak 39 % ima BMI preko 30, odnosno prekomjernu gojaznost. Uslov da se ispitanici uključe u ovo ispitivanje bio je da je od operacije prošlo najmanje 6 mjeseci. Kod najvećeg broja ispitivanih pacijenata (67%) od operacije je prošlo između 1-2 godine. Rehabilitacijski tretman nakon operacije je imalo 31 (93,9%) ispitanika, dok 2 ispitanika nisu imala postoperativni rehabilitacioni tretman, jer nije bio neophodan. Medijana vrijednosti bola po Likretovoj skali prije operacije je iznosila 5 sa interkvartilnim rasponom od 4 do 5. Postoperativno medijan bola je iznosio 2 sa interkvartilnim rasponom od 1 do 2. Zabilježen je pad vrijednosti u sva 33 ispitanika , uz statističku signifikantnu razliku ( p<0,0001). Funkcionalna onesposobljenost je mjerena Lequesne upitnikom. Prosječna vrijednost po Lequesne-u preoperativno je iznosila 18,52 (4,55), dok je postoperativno ista iznosila 6,38 (4,55). Postojala je razlika u vrijednostima od 12,14, a koja je bila statistički signifikantna, odnosno došlo je do statistički signifikantnog pada u prosjeku za 12,14 poena. Analogno navedenoj analizi komparirane su i vrijednosti Oxford-12 HIP skora kako bi se utvrdila dinamika u kvalitetu života. Prosječne vrijednosti Oxford-12 HIP skora preoperativno su iznosile 50,24 (7,44), dok su postoperativne vrijednosti iznosile u prosjeku 20,64 (6,83). Postojao je pad od prosječno 29,61 bod, a koji je bio statistički visoko signifikantan (p<0,0001). Prije operacije svi pacijenti su imali otežan hod, pomagalo pri hodu je koristilo 20 (60%) ispitanika. Nakon operacije kvalitet hoda je znatno poboljšan i oko polovina bolesnika je hodala bez pomagala, a najviše se smanjio broj onih koji su koristili dvije štake pri hodu. Kada su u pitanju smetnje u obavljanju zanimanja i tu je napravljena komparacija. Prije operacije 27 (81,8%) ispitanika je imalo smetnje pri obavljanju svog zanimanja, dok se postoperativno taj broj smanjio na 13 (39,4%). Ova prosječna razlika od 42,4% je bila statistički signifikantna (p=0,0001). Preoperativno su svi ispitanici koristili analgetike. Nakon operativnog zahvata samo 7 (21,2%) ispitanika je nastavilo da koristi analgetike redovito, dok preostalih 26 (78,8%) nije imalo potrebe za analgeticima, što predstavlja značajnu zaštitu od štetnog djelovanja NSAID. Ispitanici su korist od proteze ocijenili sa medijanom ocjenom od 4, uz interkvartilni raspon od 4 do 5, dok su se ocjene kretale u rasponu od 2 do 5. Najveći broj ispitanika je bio zadovoljan ili čak jako zadovoljan efektima ugradnje endoproteze, a nijedan nije bio potpuno nezadovoljan. Nakon neparametrijskog testa rang-korelacije po Spearmanu, nađen je koeficijent korelacije od 0,415. Pomenuti koeficijent korelacije je pokazao da između starosti pacijenta i razlike u mjerenim vrijednostima bola postoji inverzna, statistički signifikantna i srednje izražena korelacija, odnosno da što su pacijenti bili stariji, to je pad vrijednosti bola bio manji.

Rezultati ovog istraživanja su pokazali da su ispitanici iz Doma zdravlja Ilijaš (u daljem tekstu Ilijaš) bili mlađi (preko 60% ispitanika je bilo dobi od 18 do 30 godina) od ispitanika Doma zdravlja Centar (u daljem tekstu Centar) (preko 57% ispitanika je bilo starije od 30 godina). Veći broj ispitanika Ilijaša živi na selu (68,3%), dok statistički značajno veći broj ispitanika Centra živi u gradu (98, 3%) (p<0,001) U obje sredine najveći procenat ispitanika je u braku (u Ilijašu 91,7%; u Centru 88,3%). Veći broj ispitanika grupe iz Ilijaša je sa četvorogodišnjim obrazovanjem i završenom osnovnom školom, te srednjom školom, u odnosu na grupu iz Centra gdje je veći broj ispitanika ima visoko, više i srednje obrazovanje (p<0,001). Veći broj majki ima srednju stručnu spremu u odnosu na očeve i treće lice. U Centru majke i očevi imaju viši nivo obrazovanja u odnosu na treće lice koje u 50% slučajeva ima četvorogodišnje obrazovanje, a u 50% slučajeva završenu osnovnu školu. Veći broj majki ima visoku, višu i srednju stručnu spremu u odnosu na očeve i treće lice. Majke i očevi imaju veći nivo obrazovanja u odnosu na treće lice koje ima samo osnovno obrazovanje u 100% slučajeva. U Ilijašu najveći broj ispitanika je nezaposlen (45,0% oba roditelja), dok je u Centru najveći broj ispitanika zaposlen (50,0% oba roditelja) (p<0,001). Ispitanici Centra udaljeni su od zdravstvene ustanove manje od 5 km, dok ispitanici Ilijaša u najvećem procentu najbližu zdravstvenu ustanovu imaju na 10 do 20 km udaljenosti. Ispitanici Centra su uvjerenja da primaju dovoljno informacija o febrilnosti djece, u odnosu na Ilijaš gdje su mišljenja da dobijaju nedovoljno informacija (p<0,001). U Ilijašu majka i otac su mišljenja da dobijaju nedovoljno informacija, dok u Centru misle da dobijaju dovoljno informacija. Većina ispitanika kao najpoželjniji način informisanja o febrilnosti djece smatra kombinovano informisanje usmeno od ljekara i pismeno u obliku letaka ili brošura (u Ilijašu 41,7%, a u Centru 37,5%). Većina ispitanika tvrdi da imaju toplomjer kod kuće (u Ilijašu 75%, u Centru 95%) (p<0,001). Ovisno o tome ko vodi brigu o djetetu, majka i otac u najvećem broju slučajeva imaju toplomjer, dok treće lice uopšte nema toplomjer (100%). U Ilijašu 61,7% ispitanika tvrdi da uvijek ima lijek za snižavanje temperature kod kuće, dok u Centru lijek uvijek ima 88,3% ispitanika. Ovisno ko vodi brigu o febrilnom djetetu ne postoji razlika između odgovora majke i oca, ali razlika postoji u odnosu na treće lice koje u 87,5% slučajeva nema uvijek lijek za snižavanje temperature, a u 12,5% slučajeva navodi da nikada nema lijek u kući. U Ilijašu je najveći broj ispitanika (50%) dao ocjenu 10-paničan strah (Me=9,5), a u Centru najveći broj ispitanika (20%) dao je ocjenu 5-6 za strah (Me=6) (p<0,001). U obje grupe ispitanici misle da povišena teperatura kod djece najčešće izaziva febrilne konvulzije (u Ilijašu 53,3%; u Centru 51,7% ispitanika). Kao drugu najčešću posljedicu febrilnosti obje grupe navode smrt (u Ilijašu 25%, u Centru 20% ispitanika). Odgovor na pitanje kako mjere temperaturu pokazao je da ne postoji statistički značajna razlika među grupama uzorka. Ukupno 51,7% ispitanika mjeri temperaturu aksilarno; 40,0% opipa rukom čelo; 4,2% ne mjeri temperaturu uopšte. Na pitanje kolika je normalna tjelesna temperatura, rezultati pokazuju signifikantnu razliku među grupama uzorka (p<0.001). Tačan odgovor u Ilijašu dalo je 26,7% ispitanika, a u Centru 71,7%. Na odgovor kolika je normalna tjelesna temperatura ovisno ko vodi brigu o djetetu u grupama uzorka nadjena je signifikantna razlika u grupama uzorka (p<0,05). U Ilijašu tačan odgovor na pitanje dalo je 21,7% ispitanika, a u Centru 45% (p<0,05). Majka i otac u Centru bolje poznaju mjere antipireze nego u Ilijašu gdje adekvatne mjere fizikalne antipireze poduzima 45%, a u Centru 65% ispitanika. Treće lice ne zna ništa o mjerama antipireze. Na pitanje o poznavanju mjera fizikalne antipireze, ovisno ko vodi brigu o djetetu u grupama uzorka rezultati su pokazali da je tačan odgovor u Ilijašu dalo je 21,7% ispitanika, a u Centru 11,7% (p<0,05). Lijek izbora za majku u Ilijašu su diklofenak čepići, a za oca ibuprofen sirup. U Centru za majku lijek izbora je ibuprofen, a za oca diklofenak supozitorije (p<0,001). Na odgovor kako se dozira lijek protiv povišene temperature u djece u Ilijašu tačan odgovor dalo je 23,3% ispitanika, a u Centru 56,7% (p<0,001). Na odgovor u kojem se vremenskom intervalu smije ponoviti doza paracetamola u Ilijašu tačan odgovor dalo je 20,0%, a u Centru 45,0% ispitanika (p<0,001).