Magistarski radovi

Analizom prikupljenih podataka kandidatkinja je dokazala da je učestalost ponavljanih hipoglikemija kod hipertrofične novorođenčadi nedijabetičnih majki visoka, da su ponavljane hipoglikemije češće kod muške novorođenčadi i da je učestalost javljanja ponavljanih hipoglikemija najveća u prvom danu života. Hipoglikemija hipertrofične novorođenčadi nedijabetičnih majki, u odnosu na nepovoljan perinatalni ishod imala je izrazito visoku specifičnost i negativnu prediktivnu vrijednost, uz dijagnostičku tačnost od 85%. Kandidatkinja je dobivenim rezultatima ukazala na značaj ponavljanih hipoglikemija hipertrofične novorođenčadi nedijabetičnih majki koja spadaju u grupu rizične novorođenčadi i potrebu kontrole glikemije u krvi u prvom danu života kod ove grupe novorođenčadi.

Prosječna dob pacijenata, predviđenih za operaciju katarakte je bila 68,239 godina (SD ± 9,254 godina). Najveći broj pacijenata, pripada dobnoj skupini između 50 i 70 godina starosti, 72,62 %. Utvrđeno je da ima 46,03 % muškog pola i 53,96 % pacijenata ženskog pola. Prosječne ukupne keratometrijske vrijednosti rožnice, pacijenata predviđenih za operaciju katarakte su: 43,462D (SD ± 1,56D) za ravni i 44,178D (SD ± 1,59D) za strmi meridijan rožnice. Ukupna refrakcijska snaga svih očiju, uključenih u istraživanje je 43,820D (SD ± 1,62D). Ne postoji statistički značajna razlika u keratometrijskim vrijednostima, ravnog i strmog meridijana, između očiju pacijenata muškog i ženskog pola. Nema statistički značajne razlike, u keratometrijskim vrijednostima, ravnog i strmog meridijana, između desnih i lijevih očiju. Postoji trend porasta, prosječnih keratometrijskih vrijednosti, između ravnog i strmog meridijana rožnice, sa povećanjem dobi pacijenta. Ukupni prosječni astigmatizam rožnice pacijenata predviđenih za operaciju katarakte, je: 0,715 ± 0,606D; 23,43 % očiju ima astigmatizam rožnice (> 0,75D) kao refrakcijsku manu; 76,56 % očiju, nikako nema ili ima fiziološki astigmatizam (< 0,75D); 10,46 % očiju, uopšte nema astigmatizma (0D); 66,10 % očiju ima astigmatizam između 0D i 1D; 16,44% očiju ima astigmatizam između 1D i 2D; 6,98 % očiju ima astigmatizam veći od 2D. Međutijm, 13,33 % očiju, ima astigmatizam rožnice veći od 1,5D što predstavlja vrijednost koja određuje kandidate za korekciju astigmatizma, toričnim intraokularnim lećama. Ukoliko se granica za korekciju, postavi na 2D astigmatizma rožnice, onda 7% pacijenata predstavlja kandidate za ugradnju toričnih intraokularnih leća. Nema statistički značajne razlike u učestalosti astigmatizma, između očiju pacijenata muškog i ženskog pola. Ne postoji statistički značajna razlika u učestalosti astigmatizma rožnice, između desnih i lijevih očiju. Sa dobi raste i učestalost astigmatizma rožnice ( > 0,75D). Nije utvrđena statistički značajna razlika u dioptrijskoj snazi ukupnog prosječnog astigmatizma rožnice, između očiju pacijenata muškog i ženskog pola. Takođe, nema statistički značajne razlike u dioptrijskoj snazi ukupnog prosječnog astigmatizma rožnice, između desnih i lijevih očiju. Postoji trend porasta dioptrijske snage, ukupnog prosječnog astigmatizma rožnice, sa povećanjem dobi pacijenta Direktni (WTR) astigmatizam, ima 40,49 % očiju pacijenata, predviđenih za operaciju katarakte; 20,49 % očiju ima kosi (Obliquus) astigmatizam i 39,01 % očiju ima inverzni – indirektni (ATR) astigmatizam. Nema statistički značajne razlike u aksijalnom rasporedu zakrivljenosti glavnih meridijana rožnice, između očiju pacijenata muškog i ženskog pola. Postoji statistički značajna razlika aksijalnog rasporeda u zakrivljenosti glavnih meridijana rožnice, između između desnih i lijevih očiju; 22,22 % desnih očiju ima kosi – obliquus astigmatizam u odnosu na 18,66 % lijevih očiju. Nije nađena predominacija direktne ili obrnute simetrije u aksijalnom rasporedu glavnih meridijana zakrivljenosti pari očiju Postoji trend rasta, procentualne zastupljenosti inverznog - indirektnog (ATR) astigmatizma, sa povećanjem dobi pacijenata.

Studija je rađena u Opštoj bolnici Doboj, obuhvatila je sve novooboljele, hospitalno liječene pacijente sa akutnim moždanim udarom, svih dobnih skupina oba spola, tokom 12 mjeseci 2010-te godine. Retrospektivno-prospektivnog je toka, uzorak je brojao 506 ispitanika. Dijagnoza je postavljena na osnovu neuroradiološke dijagnostike, kliničke slike i neurološkog pregleda. Od parametara kod ispitanika pratili su se: dob, spol, vrsta moždanog udara, vaskularna topografija, promjenjivi faktori rizika (hipertenzija, dijabetes mellitus, fibrilacija atrija, srčane bolesti, povišene masnoće u krvi, pušenje, alkoholizam), NIHSS na prijemu i otpustu, Glazgov koma skor na prijemu, Rankin skor na otpustu, komplikacije i ishod liječenja. Analizom prikupljenih podataka nađena je učestalost koja iznosi 198,35/100 000 tj, za ishemijski MU 148,57/100 000 a 34,50/100 000 za hemoragijski MU. Od ukupnog broja oboljelih 52% su muškog spola a 48% su ženskog spola. Prosječna starost kod ženskog spola je viša i znosi 72,76 god a kod muškog spola je 69,79 god. Kod 80% oboljelih nađeni su faktori rizika, 20% je bilo bez faktora rizika. Najčešći faktor rizika je hipertenzija i prisutna je u 70% oboljelih, slijede je pušenje kod 35%, bolesti srca kod 28%, diabetes mellitus kod 28%, povišene masnoće kod 26%, fibrilacija atrija kod 18,5% i alkoholizam kod 17% oboljelih. Kod muškaraca su češći alkoholizam, pušenje i povišene masnoće, kod žena je češća fibrilacija atrija, a hipertenzija, bolesti srca i diabetes mellitus su podjednako zastupljeni. Ishod liječenja se može okarakterisati kao loš jer 55% ima loš oporavak prema Rankin skali. Ukupna smrtnost je visoka i iznosi 44,1%. Najveća je kod hemoragijskog MU i iznosi 72,7%, i kod ženskog spola (50%).

Rezultati su pokazali da je u obje ispitivane grupe bilo najviše pacijenata starosne dobi između 51 i 60 godina, da je u grupi A najmanje bilo pacijenata srednje starosne dobi odnosno između 41 i 50 godina, a u grupi B najmanje pacijenata starijih od 61 godine. Rezultati statističke analize tjelesnog indeksa mase (BMI) su pokazali da je u obje ispitivane grupe bilo najviše pacijenata sa BMI između 25 – 29.9, da je u grupi A najmanje bilo pacijenata sa BMI od 18.5 – 24.9, a u grupi B najmanje pacijenata sa BMI od 30-34.9. Kod 35 (58.3%) pacijenata pronađena je desnostrana kila (Grupa A-17, grupa B-18), a kod 25 (41.7%) pacijenta pronađena je lijevostrana kila (Grupa A-13, grupa B-12). Intraoperativno, kile su klasificirane prema EHS klasifikaciji: L1-19 (31.7%), L2 – 16 (26.6%), M1 – 6 (10%), M2 – 19 (31.7%). U obje grupe je bio sličan omjer različitih tipova kila. Uz rizik od 5% potvrđena je H1 - radna hipoteza po kojoj postoji statistički značajna razlika u trajanju operativnog zahvata između metoda A - fibrinsko ljepilo i B - šavno fiksiranje. Na osnovu vrijednosti t i aritmetičke sredine izračunata je vrijednost p = 0.013, koja obzirom da je < 0.05 dokazuje signifikantnu razliku između dvije ispitivane grupe. Izračunata testovna t-vrijednost (-4,30) nalazi se izvan granica prihvatanja nulte hipoteze (2.00) kod dvosmjernog testa razlike aritmetičkih sredina posmatranih populacija, tako da je na osnovu vrijednosti t i aritmetičke sredine izračunata vrijednost p = 0.022, koja obzirom da je < 0.05 dokazuje signifikantnu razliku između dvije ispitivane grupe. Rezultati su pokazali da postoji statistički značajna razlika i u pogledu povratka radnim obavezama između metode A i metode B (p= 7.07E-12 ). Izračunata vrijednost p = 0.011, koja obzirom da je < 0.05 dokazuje signifikantnu razliku između dvije ispitivane grupe i ukazuje na značajno skraćeno vrijeme do povratka radnim obavezama kod grupe A. Rezultati analize bola koji je analiziran po vizuelnoj analognoj skali (VAS) je određivan u 5 navrata, i to: preoperativno, 1. postoperativni dan, 7. postoperativni dan, nakon 1 mjesec i nakon 3 mjeseca od operativnog zahvata, su pokazali da je bol značajno bio niži u grupi A i to 1. i 7. postoperativni dan, kao i 1 mjesec nakon operacije. Rezultati su pokazali da je trnjenje (parestezije) u predjelu operativne rane (ožiljka) bilo signifikantno manje zastupljeno u grupi A. Isto je praćeno 7. postoperativni dan, 1 mjesec i 3 mjeseca nakon operacije. Odnos između grupa A i B je bio 7. dan – 13.3 vs 26%, mjesec dana nakon operacije 6.6 vs 20%, 3 mjeseca nakon operacije 3.3 vs 13.3%. Tokom rane postoperativne faze uočeno je 17 komplikacija, i to dvije u grupi A (ekhimoza 1, serom 1), a 15 u grupi B (ekhimoze 6, serom 9 ). Rezultati su pokazali da 28/30 (93.3%) pacijenata u grupi A, te 15/30 (50.0%) pacijenata grupe B nisu imali nikakvih komplikacija. Dakle, u grupi A je bilo znatno manje postoperativnih komplikacija nego u grupi B. Rezultati analize SF – 36 kvaliteta života preoperativno i 3 mjeseca nakon operacije ukazuju na poboljšanje fizičkog i mentalnog zdravlja, te ukupnog SF - 36 kod obje grupe pacijenata.

Prva skupina rezultata je obuhvatila opće kliničke i demografske podatke. Naredna skupina rezultata obuhvatala je analizu uticaja anestetika na kognitivne funkcije pacijenta. Procjena uticaja anestetika na kognitivne funkcije je ispitivana na osnovu skora pri testu orijentacija-pamćenje-koncentracija (OPK). Nakon prve minute u grupi 1 ispitanika OPK skor je iznosio 8.41 (SD±10.21); u grupi 2 je iznosio 11.57 (SD±10.64), a u grupi 3 je OPK bio 17.13 (SD±10.80). Ova razlika u OPK skoru nakon prve minute je statistički značajno bolja u grupi pacijenata u kojih je anestezija vođena sa propofolom (p=0,008). Nakon pete minute u grupi 1 ispitanika OPK skor je iznosio 2.41 (SD±3.33); u grupi 2 je iznosio 4.03 (SD±5.67), a u grupi 3 je OPK bio 7.20 (SD±7.80). Ova razlika u OPK skoru nakon pet minuta je statistički značajno bolja u grupi pacijenata u kojih je anestezija vođena sa propofolom (p=0,009). Nakon deset minuta u grupi 1 ispitanika OPK skor je iznosio 0.76 (SD±1.53); u grupi 2 je iznosio 1.73 (SD±2.36), a u grupi 3 je OPK bio 2.97 (SD±5.39). Ova razlika u OPK skoru nakon deset minuta nije pokazala statističku značajnost (p=0,06). Među grupama pacijenata koji su vođeni intravenskim anestetikom propofolom i inhalacionim anestetikom izofluranom primjećena je statistički značajna razlika u oporavku kognitivnih funkcija. U svim mjerenjima OPK skor je pokazivao ogromnu razliku u korist intravenskog anestetika propofola (OPK skor-1min p=0,002, OPK skor-5min p=0,004, OPK skor-10min p=0,038). Drugi dio studije se odnosio na brzinu oporavka pacijenata od anestezije, pri čemu je korišten test koji je bodovan prema Brzom ciljnom sistemu bodovanja. Na osnovu testa brzog ciljnog sistema skorovanja nakon prve minute, u grupi 1 (propofol) je skor iznosio 12,4 (SD ±2.78), skor u grupi 2 (sevofluran) je iznosio 10.90 (SD ± 2.92), a u grupi 3 je iznosio 10.67 (SD ± 2.07) (Tabela 6). Upoređujući dobijene rezultate za ove tri grupe, grupa 1 je imala najbolji skor, što je bilo i statistički značajno (p=0,025). Procjena koja je uslijedila pet minuta nakon buđenja je pokazala sljedeće rezultate: skor 12,93 (SD ± 2.64) u grupi 1; skor 12,37 (SD ± 2.65) u grupi 2 i skor 12,53 (SD ± 1.25) u grupi 3, što nije bilo statistički značajno (p=0,61). Nakon deset minuta ponovna procjena je imala sljedeće rezultate: skor je iznosio 12,53 (SD ± 3.54) u grupi 1; 12,73 (SD ± 2.60) u grupi 2 i 13,27 (SD ± 1.01) u grupi 3, što takođe nije bilo statistički značajno (p=0,61). U zavisnosti od primjenjenog anestetika statistički značajna razlika je primjećena samo u skorovanju nakon jedne minute, te se razlika nakon 5 minuta i 10 minuta gubi (nakon 1min p=0,025).

Prosječna dob pacijenata je bila 62,81 godina (± 12,83) sa minimumom od 26 godina i maksimumom od 88 godina. Od ukupnog broja pacijenata 51,0 % je bilo muškog pola (52 pacijenta). Analizom je utvrđeno da nije bilo statistički zančajne razlike u incidenci opstruktivnog ikterusa između muškog i ženskog pola. Analizirajući pojavu opstruktivnog ikterusa u različitim dobnim skupinama utvrđen je simetričan porast incidence kod oba pola ispitanika. Najrizičniji period za pojavu opstruktivnog ikterusa u obje polne skupine je starosna dob preko 60 godina. Najveća razlika u incidenci opstruktivnog ikterusa evidentirana je kod pacijenata starosne dobi između 50 i 60 godina gdje je broj oboljelih muškaraca signifikantno veći.Ukupno 69,8 % pacijenata je imalo načinjen ERCP preoperativno. Baktibilija je bila prisutna kod 23,5 % (24 pacijenta). Dijeleći ukupan uzorak ispitanika na grupu sa i bez baktibilije utvrđeno je da ne postoji statistički značajna razlika u odnosu na starosnu dob, spol i etiologiju bolesti. Statistički značajna razlika u pomenute dvije grupe verificirana je jedino u odnosu na činjenicu da li su ispitanici preoperativno imali urađen ERCP ili ne. Grupa ispitanika sa preoperativnim ERCP-om imala je značajno veću statističku incidencu intraoperativne baktibilije (p=0.01). Vodeći uzrok opstruktivnog ikterusa uzimajući u obzir sve bolesti je bio neoplastični proces na pankreasu. Najčešće maligne bolesti koje su uzrokovale pojavu opstruktivnog ikterusa bile su pored pomenutog neoplastičnog procesa na pankreasu, neoplazma duktusa holedohusa i neoplazma na papili Vateri. Holedoholitijaza je bila najčešće benigno oboljenje koje je uzrokovalo opstruktivni ikterus Najčešći operativni zahvat koji je korišten u tretmanu pacijenata sa opstruktivnim ikterusom benigne etiologije bila je holecistektomija sa holedohotomijom, ekstrakcijom kalkulusa i T drenažom holedoha po Kehru. Kod operativno tretiranih pacijenata sa malignom etiologijom opstruktivnog ikterusa najčešće korištene operativne procedure bile su kreiranje holedohojejuno anastomoze, operativni zahvat po Whiplle-Childu te holedohoduodeno anastomza i palijativno T dreniranje holedoha. Uzimajući u obzir prirodu bolesti (maligno/benigno) koja je dovela do pojave opstruktivnog ikterusa utvrđeno je da više od 1/4 ispitanika sa benignom etiologijom ima dijagnostikovanu baktibiliju dok se kod ispitanika sa malignom etiologijom opstruktivnog ikterusa ona javlja u više od 1/5 slučajeva. I pored navedene relativne razlike statističkom obradom obje navedene skupine ne utvrđuje se značajniji rizik za nastanak baktibilije kod bilo koje od skupina (p=0.386) Infekcije rane su bile prisutne znatno češće kod pacijenata sa (skoro 30 %) nego kod pacijenata bez baktibilije (oko 8 %) (p=0.006). Analogno predhodnim podacima, učestalost postoperativnih intraabdominalnih infekcija je bila znatno veća kod pacijenata sa baktibilijom (p=0.004) Sa obzirom na jasan uticaj ERCP procedure na razvoj baktibilije, te na vezu baktibilije sa postoperativnom infekcijama načinjena je analiza uticaja ERCP procedure na pojavu infekcije. Pokazalo se da postoji statistički signifikantna asocijacija između preoperativne ERCP procedure i razvoja intraabdominalne infekcije (p=0.031). Iako su infekcije operativne rane bile češće kod pacijenata koji su imali preoperativno načinjenu ERCP proceduru (u odnosu na pacijente kod kojih preoperativno nije rađen ERCP), razlika nije bila statistički značajna (p=0.202). Regresiona analiza je primjenjena da bi se identificirali faktori koji utječu na pojavu infekcija operativne rane nakon operacije zbog opstruktivnog ikterusa. Sledeći su faktori evaluirani kao potencijalni prediktori razvoja infekcije: tip patologije (benigno/maligno), tip operativnog zahvata, prisustvo baktibilije, preoperativna ERCP procedura i dob pacijenta. Nakon što su iz modela uklonjene nezavisne varijable čiji regresioni koificijent nije bio signifikantno različit od 0 (P>0.05) u modelu su ostale samo dvije varijable (tip patologije (maligna ili benigna) i prisustvo baktibilije, pri čemu je vidljivo da je baktibilija najtačniji prediktor razvoja infekcije rane preoperativno (korelacijski koificijent od preko 2,5).

Naši demografski podaci ukazuju da je bilo više mušakaraca nego žena u obje grupe ispitivanja. U grupi bolesnika do jedne godine hemodijalize bilo je više mušakara od 50% (62) dok je u ostale dvije grupe zastupljenost muškaraca i žena bila ravnomjerno-jednako raspoređen. U našim istraživanjima bolesnici su razvrstani u dvije osnovne grupe kao temelj istraživanja. Testna grupa od 57 ispitanika u momentima istraživanja nije imala ciljnu kocentraciju Hgb a druga grupa od 57 ispitanika postigla je ciljnu koncentraciju Hgb. Evidentno je da postoji značajna razlika u prosječnoj koncentraciji CRP između testne 6,5 mg/l i kontrolne grupe 3,2 mg/l. CRP je bio prosječno značajno povišen. Između koncentracija fibrinogena i feritina između testne i kontrolne grupe nije bilo statističke značajnosti. Prema dužini hemodijaliznog liječenja prosječne vrijednosti CRP su nam iznosile 5,1 mg/l što je značajno povećanje u odnosu na referentne vrijednosti (od 3,2 ). Međutim, najveća koncentracija iznosila je 13,5 mg/l što je veliki raspon. Prva grupa je bila sa najnižim hemodijaliznim stažom do jedne godine. Smatramo da su to bolesnici koji tek započinju hemodijalizno liječenje i u fazi su stabilizacije unutrašnje sredine a postoje i uticaji osnovne bolesti i komorbiditeta. U drugoj i trećoj grupi prema dužini hemodijaliznog liječenja manji su bili prosječni nivoi inflamatornih agenasa. Fibrinogen kao najbitniji znak upale bio je u referentnim koncentracijama u sve tri grupe ispitanika razvrstanih prema dužini hemodijaliznog liječenja. Rezultati su bili veoma homogeni u srednjim vrijednostima i veoma homogeni jer su SD bile od 1,2 do samo 1,8. U našim istraživanjima nije nađena statistička značajna razlika u nivoima fibrinogena u sve tri grupe ispitanika prema dužini hemodijaliznog staža. Ovakav rezultat serumskih koncentracija fibrinogena može biti rezultat dobre pripreme za hemodijalizu i dobrog praćenja bolesnika. Prema dužini hemodijaliznog liječenja prva grupa je imala najniže koncentraciie feritina što se i očekivalo jer je najkraće na hemodijalizi i najmanje je dobijala preparate željeza. Druga grupa prema dužini hemodijalize je imala najveće koncentracije feritina što je, takođe očekivano jer je duže vremena na hemodijalizi. Treća grupa je imala koncentracije kao u prvoj grupi što je inače veća vrijednost nego rezerve kod bolesnika koji su postigli ciljni hemoglobin ili kod stabilnih bolesnika na hemodijalizi. Gledajući 114 ispitanika, postoji značajna povezanosti između feritina, CRP i grupe koja je dobijala EPO i ciljnog Hgb. U analizi fibrinogena i ciljnog Hgb u svih ispitanika nema značajne povezanosti niti uticaja na vrijednosti ciljnog Hgb. Međutim, CRP i feritin su bili asimetrično distribuirani. Nakon njihove logaritamske transformacije pokazala se njihova jasna korelacija sa vrijednošću Hgb, (p<0,05) što svjedoči o povezanosti inflamacije i anemije, bez obzira na medijan CRP koji je unutar noramlnih granica i bez obzira na suplementaciju željezom. Korelacija između vrijednosti CRP i Hb je negativna za r= - 0,2. Povišen nivo CRP utiče na pad nivoa Hgb, odnosno pojavu anemije za p<0,05 što je statistički značajno. Veći CRP u serumu postoji kada je Hgb niži. Postoji pozitivna korelacija između fibrinogena i Hgb što ukazuje na to da fibrinogen nema uticaja na pojavu anemije, p>0,05 što statistčki nije značajno. Anemija se nije pogoršavala povećanjem dijaliznog staža. U našim istraživanjima postoji negativna korelaciju između Hgb i eritropoetina za r= - 0,25. Bilo je potrebno, što je i očekivano, da najviše doze eritropoetina, željeza i drugih supstituenata su potrebne u početku liječenja jer postoji anemija odnosno lošija krvna slika odnosno niže koncentracije Hgb. Nisu bile iste startne osnove koncentracije Hgb i željeza za sve ispitanike tako se za svakog ispitanika individualno određivalo, pratilo i kontrolisani su laboratorijski parametri. Centralno mjesto istraživanja je odnos inflamatorg agensa CRP kao sinonima inflamacije i Hgb. Odnos navedenih parametara je analiziran logističkom regresionom analizom. Prosječne srednje vrijednosti CRP u ispitivanim grupama upoređene prema logističkoj regresionoj analizi su sa postizanjem ciljnog Hb su imale interval pouzdanosti 95%. Poremećaj CRP za 1mg/L, iz praktičnih razloga računanja jedinica mjere, ogleda se u procentualnoj vjerovatnoći za postizanje ciljnog Hgb. Ako se poveća CRP za 1mg/L mogućnosti da se postigne ciljni Hgb se smanjuju za 7,5%. Ako se CRP smanjuje za 1 mg/L šanse da se postigne ciljni Hgb se povećavaju za 7,5%. Smanjenje CRP za 1 mg/L je povećavalo šansu za dostizanje ciljnog Hgb. To je sasvim razumljivo za grupu sa Hgb <10, ali sasvim neočekivano za Hgb >12, jer se ovdje pokazala pozitivna korelacija, tj, manji CRP odgovara većem Hgb i obratno. Ovo može biti i najveća vrijednost ovog rada, jer je neočekivano, tj može biti prijedlog za dalja istraživanja na ovom polju i poslužiti kao objašnjenje zašto je normalna krvna slika rizični faktor za mortalitet u uremiji. Predikcija vrijednosti CRP koja diskriminira grupe u odnosu na ciljni Hgb je prikazana i analizirana ( ROC analiza ,slika 8 ). ROC analiza na predstavlja analizu odnosa između CRP i ciljnog Hgb sa izvjesnom dozom predikcije – pouzdanosti. Prosječne vrijednosti CRP od 6,5 sa senzitivnošću od 51% i specifičnošću od 77% diskriminira između postignutog i nepostignutog ciljnog Hgb, uz AUC=0,61 (p=0,03). To znači, ako je CRP manji od 6,5mg/ L bolesnik će postići ciljni Hb sa pouzdanošću 51% i specifičnosti od 70%. Svaki CRP veći od 6,5 mg/L podrazumjeva da nije postignut ciljni Hb te treba tražiti razloge povišenog navedenog parametra. Veći CRP od 6,5 mg/L onemogućava postizanje ciljnog Hb sa pouzdanošću od 51 % i specifičnošću od 70%. Vrijednost CRP od 6,35 se pokazala kao „cut off point“ koji sa senzitivnošću od 51% i specifičnošću od 77% diskriminira uzmeđu postignutog i nepostignutog ciljnog Hb, uz AUC=0,61 (p=0,03) je perfektna orijentacija u praktičnom radu .

U obje analizirane skupine nije bilo signifikantne razlike među spolovima, kao ni među prosječnim vrijednostima starosti, ejekcione frakcije i EUROSCOR-a. Upoređivanje najzastupljenijih preoperativnih faktora rizika između dvije skupine nije pokalazalo signifikatne razlike ni za jedan analizirani faktor. Ukupan broj (27 naspram 29) kao i prosječan broj bajpas graftova (2.7 ±0.48 naspram 2.9 ±0.99, p=0.574) bio je nesignifikantno veći u skupini B. Broj arterijskih graftova bio je jednak u obje skupine (10), dok je broj venskih graftova (27 naspram 29, p=0.938) bio veći u skupini B, također bez signifikantne razlike. Nije bilo potrebe za nadoknadom krvi u obje skupine, kao ni signifikantne razlike u dužini operacije, vremenu provedenom na respiratoru, postoperativnom krvarenju ili dužni boravka u jedinici intenzivne terapije. Jedina signifikantna razlika zabilježena je kod dužine hospitalizacije koja je bila kraća kod ispitanika iz skupine B (7.2 ±0.4 naspram 6.7 ±0.5, p=0.024). Nisu zabilježene značajnije postoperativne komplikacije kod ispitanika u obje skupine. Nije bilo signifikantne razlike u vrijednostima hematokrita, kreatin kinaze i kreatin kinaze-MB između skupina u bilo kojem od analiziranih vremenskih intervala. Zabilježena je signifikantna bolja prohodnost graftova kod ispitanika iz skupine B. Naime, u skupini A, 9 od 27 graftova a u skupini B, 2 od 29 graftova bilo okludirano u vremenu kontrolne koronarografije (p=0.031). Najveća razlika zabilježena je u prohodnosti graftova za RCA teritoriju tj. u skupini A 5 od 7 graftova, te u skupini B 1 od 11 graftova je bilo okludirano u vremenu kontrolne koronarografije (p=0.019). Svi arterijski graftovi su bili prohodni u obje skupine. Kod venskih graftova je zabilježena signifikantna razlika u prohodnosti: u skupini A 9 od 17 venskih graftova je bilo okludirano, dok su u skupini B 2 od 19 graftova bilo okludirano u vremenu kontrolne koronarografije (p=0.016).

Operisano je ukupno 6 ženskih i 94 muška pacijenta. Prosječna starost pacijenata je bila manja u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (44,94 godine) nego u povidon jod grupi (48,54 godine). Prosječan broj bolničkih dana je nešto veći u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (5,94) nego u povidon jod grupi (5,50). Prosječan broj postoperativnih dana je manji u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (2,52) nego u povidon jod grupi (2,92). Prosječna dužina trajanja operacije je manja u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (37,6 minuta) nego u povidon jod grupi (38 minuta). Prosječna vrijednost bola prema vizuelno analognoj skali nakon 24 sata manja je u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (1,12) nego u povidon jod grupi (2,52). Prosječna vrijednost bola prema vizuelno analognoj skali nakon 48 sati manja je u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (0,22) nego u povidon jod grupi (1,04). Nakon 24 sata crvenilo rane se pojavilo kod 20 pacijenta u povidon jod grupi dok u grupi koja je tretirana alkosolom i povidon jodidom crvenilo se javilo kod 3 pacijenta. Nakon 48 sati crvenilo rane se pojavilo kod 22 pacijenta u povidon jod grupi dok u grupi koja je tretirana etanolom, izopropanolonom, ortofenilfenolom i povidon jodidom nije bilo crvenila. Nakon 24 sata otok rane se pojavio kod 9 pacijenta u povidon jod grupi dok u grupi koja je tretirana otopinom etanol, izopropanaolon, ortofenilfenola i povidon jodom nije bilo otoka rane. Nakon 48 sati otok rane se pojavio kod 10 pacijenta u povidon jod grupi dok u grupi koja je tretirana otopinom etanol, izopropanaolon, ortofenilfenola i povidon jodom nije bilo otoka rane. Bez bakterijskog porasta je bilo 28 (56%) briseva u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi a samo 12 (24%) u povidon jod grupi. Najznačajnije je djejstvo na Staphylococcus Aureus gdje je izoliran u prvoj grupi samo kod 8 pacijenata dok je u povidonskoj grupi izoliran kod 23 pacijenta. Na prvoj kontroli u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod lokalni nalaz je bio uredan kod svih 50 pacijenata dok je u povidon jod grupi bilo 5 infekcija operativne rane i dva pacijenta sa lokalnim otokom.

U studiju je bilo uključeno je 100 ispitanika, od kojih je 53 (53%) pripadalo muškom, a 47 (47%) ženskom spolu. Kompariranjem spolne učestalost između dvije ispitivane skupine, nađena je signifikantna razlika (X2=7,87; df=1; p=0,005), sa značajno većom učestlošću muških ispitanika u grupi pacijenata sa adenotonzilarnom hipertrofijom (HAL), nasuprot grupe ispitanika sa hroničnim tonzilitisom (TC) u kojih su dominirali ženski ispitanici. Prosječna dob (SD) u ukupnom uzorku je iznosila 115 (39) mjeseci i kretala se u rasponu od 35 do 170 mjeseci. Kada su analizirane prosječne vrijednosti adenohoanalnog omjera (AHO), u cjelokupnom uzorku su iznosile 53,34 (33,14) i kretale su se u rasponu od minimalno 10,05 do maksimalno 98,41. Posmatrajući prosječne vrijednosti AHO između pojedinih ispitivanih skupina, vrijednosti AHO u grupi ispitanika sa HAL su iznosile 86,87 (11,38) i odgovarale su stepenu III opstrukcije ili izraženom stepenu opstrukcije. Analogno tome, posmatrane su i vrijednosti AHO u grupi ispitanika sa TC i njihove prosječne vrijednosti AHO su iznosile 23,79 (7,67). Navedene vrijednosti su odgovarale stepenu I opstrukcije, odnosno minimalnom stepenu opstrukcije. Stepen II opstrukcije, odnosno umjereni stepen opstrukcije je bio zastupljen u 7% cjelokupnog uzorka ispitanika. Analiziranjem vrijednosti AHO između TC i HAL skupina ispitanika, utvrdilo se da prosječna razlika iznosi 63,08 (%95 CI=59,23-66,93), i da je navedena razlika statistički signifikantna (t=32,50; df=98; p<0,001). U cjelokupnom uzorku najzastupljeniji su klinički skorovi 5 (20%) i 0 (25%). Pacijenata sa kliničkim skorom 3 nije bilo. Medijane vrijednosti kliničkog skora u ukupnom uzorku su iznosile 3,5 sa interkvartilnim rasponom od 0,25 do 5, te sa minimumom od 0 i maksimumom od 6. Komparativnom analizom između dvije grupe ispitanika, nađena je statistički signifikantna razlika u vrijednostima kliničkog skora (Mann-Whitney; Z=-8,78; p<0,001). Analiziranjem vrijednosti Brodsky skale, medijane vrijednosti u cjelokupnom uzorku su iznosile 2,5 sa interkvartilnim rasponom od 2 do 3, te sa minimumom od 1 i maksimumom od 4. Komparativna analiza vrijednosti Brodsky skale između HAL i TC skupina ispitanika, pokazala je da postoji statistički signifikantna razlika u vrijednostima (Mann-Whitney; Z=-9,20; p<0,001). Posmatrajući vrijednosti rinomanometrije na cjelokupnom ispitivanom uzorku, najzastupljeniji su bili veliki nivo opstrukcije (44%) i nivo bez opstrukcije (40%). Prosječne vrijednosti rinomanometrije su iznosile 350,65 (265.86) sa minimumom od 34 i maksimumom od 957. Komparirajući vrijednosti rinomanometrije između ispitaničkih grupa, ispitanici iz TC grupe imali prosječne vrijednosti od 577,44 (184,81) što odgovara nivou bez opstrukcije. Analogno tome, analizom vrijednosti rinomanometrije kod ispitanika HAL grupi nađene su prosječne vrijednosti rinomanometrije od 123,86 (60,72), što odgovara velikom nivou opstrukcije. Dakle, postojala je prosječna razlika od 453,58 (%95 CI=398,97-508,17), koja je bila statistički visoko signifikantna (t=14,49; df=98; p<0,001). Analiza koreliranja između vrijednosti kliničkog skora, rinomanometrije i adenohoanalnog omjera u ispitivanom uzorku je urađena multiplom Spearman-ovom korelacijom, iz koje se utvrdilo da vrijednosti adenohoanalnog odnosa imaju visoko signifikatnu i izraženu pozitivnu korelaciju sa vrijednostima kliničkog skora. Istovremeno, vrijednosti adenohoanalnog odnosa imaju visoko signifikantnu i izraženu negativnu korelaciju sa vrijednostima rinomanometrije. I naposlijetku, vrijednosti kliničkog skora su imale takođe visoko signifikantnu i izraženu negativnu korelaciju sa vrijednostima rinomanometrije.