Magistarski radovi

U istraživanje je uključeno 35 ispitanica medijane dobi od 44 godine (interkvartilni raspon: 39-49 godina), sa minimumom od 40 i maksimumom od 49 godina. Kada je bio u pitanju obim operativnog zahvata, dominirale su pacijentice sa obostranom mastektomijom (27/35; 77,1%) Kad je u pitanju bila dijagnoza koja je bila indikacija za operativni zahvat – premaligne promjene su dominirale u uzorku (24/35; 68,6%). Manji broj od 3/35 (8,6%) ispitanica kojima je uradjena profilaktička mastektomija je imao hormonski poremećaj, što je bio i slučaj kada su u pitanju bila oboljenja dojke u porodici (8/35; 22,9%) Broj pacijentica sa pozitivnom anamnezom o prethodnim intervencijama na dojci je bila skoro podjednako zastupljena kao i broj pacijentica koje nisu imale nikakve prethodne intervencije. Komparirane su vrijednosti Zung-ove skale za depresiju i anksioznost prije i nakon operativnog zahvata. Medijana vrijednost anksioznosti po Zung-u prije operativnog zahvata je iznosila 35 (IQ raspon: 31,25-42,5) dok je vrijednost iza operativnog zahvata iznosila 31,25 (IQ raspon: 27,5-37,5). Ova razlika je bila statistički signifikantna (Wilcoxon test; Z=2,93; p=0,003). Medijana vrijednost depresivnosti po Zung-u prije operativnog zahvata je iznosila 42,5 (IQ raspon: 33,75-60) dok je vrijednost iza operativnog zahvata iznosila 36,25 (IQ raspon: 31,25-48,75). Ova razlika je bila statistički signifikantna (Wilcoxon test; Z=2,18; p=0,029. Analogno gore navedenoj analizi, komparirane su vrijednosti obje glavne komponente SF 36 skora prije i nakon operativnog tretmana. Medijana vrijednost mentalne komponente SF 36 skora prije operativnog zahvata je iznosila 70,03 (IQ raspon: 44,25-91,125) dok je vrijednost iza operativnog zahvata iznosila 84,875 (IQ raspon: 79,15-90,25). Ova razlika je bila statistički signifikantna (Wilcoxon test; Z=2,29; p=0,022). Medijana vrijednost fizičke komponente SF 36 skora prije operativnog zahvata je iznosila 74,75 (IQ raspon: 53-91,25) dok je vrijednost iza operativnog zahvata iznosila 72,75 (IQ raspon: 55,5-86). Ova razlika nije bila statistički signifikantna (Wilcoxon test; Z=0,04; p=0,97). Komparirane su pojedine sfere prema SF 36 skoru prije i nakon operativnog zahvata. Statistički signifikantne razlike su uočene kada je u pitanju bilo opšte zdravlje, mentalno funkcionisanje i vitalnost, dok u ostalim sferama nije nađena statistički signifikantna razlika. Zapažena je i granično signifikantna razlika u pogledu mentalnih problema prije i nakon operativnog zahvata sa vidnim poboljšanjem ovoga skora.

Ispitivanje je obavljeno na 60 bolesnika koji su liječeni u Internoj klinici od kojih su ispitivanu grupu činili 30 bolesnika sa verifikovanim reumatoidnim artritisom dok je kontrolnu grupu činilo 30 bolesnika sa osteortritisom. U uzorku od 30 ispitanika u ispitivanoj grupi bilo je 28 (93,3%) žena dok su ostatak uzorka činili ispitanici muškog spola. Ova dominacija ženskog spola u uzorku je u skladu sa epidemiološkim podacima i studijama drugih autora. Prosječna dob ispitanika (±SD) je iznosila 60,50±13,058 godina. Najveći broj ispitanika je pripadao dobnoj grupi od 51-60 i 71-80 godina. Prosječno trajanje bolesti u cijeloj grupi je iznosio 4,5 godina (±5,686), medijan trajanja bolesti je iznosio 2 godine sa minimumom od 3 mjeseca i maksimumom od 22 godine. Najveći broj ispitanika njih 13 imao je dužinu trajanju bolesti do godinu dana, kod 8 bolesnika bolest je trajala od 2 do pet godina dok su preostali bolesnici preko pet godina imali reumatoidni artritis. U uzorku od 30 ispitanika u kontrolnoj grupi bilo je 29 (96,7 %) žena dok su ostatak uzorka činili ispitanici muškog spola. Prosječna dob ispitanika (±SD) u kontrolnoj grupi je iznosila 60,467±8,633 godina. Najveći broj ispitanika je pripadao dobnoj grupi od 51-60 godina njih ukupno 14. Prosječno trajanje bolesti u kontrolnoj skupini ispitanika iznosilo je 11,03 godine (± 5,846). U ispitivanoj grupi bolesnika prosječne vrijednosti ispitivanih laboratorijskih parametara su bile povišene što je u skladu sa očekivanim rezultatima. Prosječna vrijednost SE(±SD) je 62,6333 mm/h (±26,5427), CRP (±SD) je 31,0800 mg/l (±27,969), RF(±SD) je 126,06 IU/ml (±119,15 ), anti CCP (±SD) je 116,8 IU/ml(±48,007) dok je prosječna vrijednost DAS 28(±SD) iznosila 7,34 (±0,86). U kontrolnoj grupi bolesnika vrijednosti praćenih parametara se iznosile: SE(±SD) 17,00mm/h (±7,62), CRP (±SD) je 2,84 mg/l (± 2,64), RF(±SD) je 10,7667 IU/ml(±5,46) dok je vrijednost anti CCP(±SD) iznosila 16,96 IU/ml(±3,71). Kod 80 % ispitanika sa reumatoidnim artritisom verificirane su povećane vrijednosti RF u serumu dok su kod 90 % bolesnika povećane vrijednosti anti CCP. Pozitivan titar anti citrulinskih antitijela detekovan je kod tri od šest bolesnika sa reumatoidnim artritisom kod kojih RF nije detektovan. Kod 13,3 % bolesnika sa osteoartritisom verifikovan je pozitivan RF u serumu dok ni kod jednog oboljelog iz ove grupe nisu detektovana pozitivna anti CCP. Kod ispitanika sa reumatoidnim artritisom verifikovane vrijednosti reumatoidnog faktora u serumu su statistički značajno veće u poređenju sa vrijednostima kod ispitanika sa osteortritisom ( P < 0,0001). Verifikovane vrijednosti anticitrulinskih antitijela u serumu kod ispitanika sa reumatoidnim artritisom su statistički značajno veće u poređenju sa vrijednostima kod ispitanika sa osteortritisom ( P < 0,0001). U cilju ispitivanja međusobne povezanosti ispitivanih parametara od značaja unutar ispitivane grupe urađena je korelaciona analiza te je utvrđeno da postoji jako izražena pozitivna korelacija od s= 0,561 između vrijednosti DAS 28 i vrijednosti SE, statistički značajna (p<0,0001) i jako izražena pozitivna korelacija od s= 0,686 između trajanja bolesti i anatomskog stadijuma bolesti te da nema statistički značajne korelacije između visine anti citrulinskih antiijela i skora aktivnosti bolestis= -0,00637 (P=0,9733). Receiver Operating Characteristics (ROC) krivom za procjenu specifičnosti RF i antiCCP za detekciju pacijenata sa reumatoidnim artritisom utvrđeno je da površina ispod krive (AUC) za anti CCP je iznosila iznosila 0,946 (%95 CI=0,855-0,988; p<0,05) dok je povrišina ispod krive za RF iznosila 0,902 (%95 CI=0,798-0,964; p<0,05). Utvrđeno je da nema statistički značajne razlike između RF i anti CCP iako su anti CCP specifičniji marker.

U periodu od 01.01. 2000. do 31.12. 2010. u Klinici za dječije bolesti UKC u Tuzli dijagnostikovano je 114 djece sa juvenilnim idiopatskim artritisom, sa mjestom življenja u Tuzlanskom kantonu. Prosječna godišnja incidenca javljanja ovog oboljenja iznosila je 10,1/105 djece ispod 16 godina. Ženskog pola je bilo 79 (69,3%) a muškog 35 (30,7%) ispitanika. Najveći broj pacijenata (65,8%) bio je u dobnoj skupini od 0-8,9godina. Od svih kliničkih oblika JIA najveću učestalost imao je oligoartikularni oblik sa 43,8% sa dominiranjem perzistentnog oblika 33,3%, zatim slijedi RF negativni poliartritis sa 24,6%, sistemski oblik 11,4%, dok je RF negativni poliartritis imao najmanju procentualnu zastupljenost od 3,5%. Najveća incidenca juvenilnog idiopatskog artritisa dobijena je u opštini Banovići 20,0/105djece ispod 16 godina, zatim slijedi Gradačac, Živinice, Kalesija, Tuzla a najniža incidenca dobijena je u Doboj Istoku 4,0/105. U 2010. godini ukupno je bilo 62 djece oboljele od juvenilnog idiopatskog artritisa tako da je prevalentna stopa za navedenu godinu iznosila 64,1/105 djece ispod 16 godina života. Od ukupnog broja oboljele djece sa JIA u 2010 godini 72,6% je bilo djevojčica a 27,4% dječaka. Odnos ženskog i muškog spola iznosio je 2,65:1. Incidenca JIA u odnosu na dobnu skupinu imala je najveću vrijednost u dobi od 3-5,9 godina. Oligoartikularni oblik je najučestalije bio zastupljen u dobi od 3-5,9 godina dok je poliartikularni oblik bio više zastupljen u dobi od 9-11,9 godina. Analizirajući broj zahvaćenih zglobova bolesnika sa oligoartikularnim oblikom 29 (58%) je imalo zahvaćen samo jedan zglob i pripadali su perzistentnom obliku oligoartritisa dok je 21 (42%) imalo zahvaćenost 2 i više zglobova sa asimetričnos raspodjelom u 80%. Poliartikularni oblik imao je 41% bolesnika sa zahvaćenošću 11-20 zglobova sa simetričnom raspodjelom u 81%. Koljeni zglob je bio najučestalije zahvaćen zglob sa čak 80,7%, zatim slijedi skočni zglob 55,3%, sitni zglobovi ruku 37,7% te ručni 34,2%. Oligoartritis je imao najveću učestalost koljenog zgloba dok je poliartikularni oblik imao sitne zglobove ruku. Najveći broj bolesnika 38 (41,3%) upućen je reumatologu unutar 3 mjeseca od početnih kliničkih manifestacija, 26 (28,3%) između 3-6 mjeseci, 20 (21,7%) od 6 mjeseci do 1 godinu i 8 (8,7%) od 1-3 godine. Konsultacija reumatologa od strane ortopeda tražena je kod 18 (15,8%) oboljelih, koji su prvo bili upućeni ortopedu od strane ljekara u primarnoj zdravstvenoj zaštiti zbog podatka o prethodnoj traumi koja je mogla biti predisponirajući faktor u nastanku JIA.

Rezultati koji su prikazani u ovom radu jesu segment istraživanja provedenog u sklopu retrospektivne studije koja je provedena tokom vremenskog perioda od 14 mjeseci, na Klinici za dječije bolesti Univerzitetskog kliničkog centra (UKC) Tuzla, među 162 ispitanika, od kojih su formirane dvije grupe s obzirom na uzrok grudne boli, grupa ispitanika sa kardiogenim uzrokom i grupa ispitanika sa nekardiogenim uzrokom grudne boli. Učestalost upućivanja djece sa grudnom boli u ispitivanom periodu u kardiološku ambulantu Klinike za dječije bolesti Tuzla iznosila je 4,5%, a na hospitalizaciju u Kliniku za dječije bolesti Tuzla 1,4%. Od ukupno 162 djece sa grudnom boli 84 (51,9%) je bilo ženskog, dok je preostalih 78 (48,1%) bilo muškog spola. Odnos ženski:muški spol bio je 1,07:1, bez statistički značajne razlike među spolovima (P=0,578). Prvi napad grudne boli imalo je 79 (48,8%) djece, a u 83 (51,2%) se radilo o recidivirajućim bolovima, a analizom mjesta stanovanja utvrđeno je da su djeca iz seoske sredine bila statistički značajno zastupljenija (59,87 vs 40,12; p<0,0001). Medijan životne dobi upućene djece je iznosio 11,4 godine, interkvartilni raspon se kretao od 7,9 za donji kvartil do 13,5 za gornji kvartil. Raspon životne dobi se kretao od 2 do 15,5 godine. Djeca školskog uzrasta su bila statistički značajno zastupljenija (90,1 vs 9,9; p<0,0001), a školski apsentizam radi bola u grudima je iznosio 26%. Kardiogeno oboljenje koje je direktno moglo uzrokovati bol u grudima imalo je 32 (19,8%) djece, a 130 (80,2%) ih je imalo dokazan neki od nekardiogenih uzroka grudne boli, nekardiogeni uzroci grudne boli u djece su bili statistički značajno zastupljeniji (80,2 vs 19,8; p<0,0001). Najčešći kardiogeni uzrok grudne boli je bila kardiomiopatija, dok je najčešći uzrok nekardiogene grudne boli bio nepoznat, a zatim je slijedio muskulosketelni uzrok. Ženska djeca su statistički značajno češće (P 0,049) imala grudnu bol muskuloskeletnog uzroka. Nađen je singnifikantno veći (P=0,0189) broj djece sa pozitivnom porodičnom anamnezom u grupi ispitanika sa kardiogenim uzrokom grudne boli odnosu na grupu sa nekardiogenim uzrokom grudne boli. Najčešća lokalizacija grudne boli u našem ispitivanju je bila lijeva strana grudnog koša, a najčešće opisivani karakter bola žiganje. U pogledu antropometrijskih mjerenja i prisutnosti deformiteta grudnog koša, nije bilo statistički značajne razlike između grupe djece sa kardiogenim i nekardiogenim uzrokom grudne boli. Upotrebom dijagnostičkih alata nađeno je da je patološki EKG bio statistički značajno češći u grupi djece sa karidogenim uzrokom grudne boli u odnosu na grupu djece sa nekardiogenim uzrokom grudne boli (X2=69,46; P<0,0001), te da je patološki ehokardiografski nalaz srca takođe bio značajno češći u grupi djece sa kardiogenim u odnosu na grupu djece sa nekardiogenim uzrokom grudne boli (X 2=21,66; P<0,0001).

Rezultati koji su objektivizirani istraživanjem ukazali su da se preventivne aktivnosti na nivou primarne zdravstvene zaštite još uvijek nedovoljno primjenjuju i da zdravstveni radnici u porodičnoj medicini moraju biti aktivnije uključeni u prevenciju i postizanje dobre metaboličke kontrole u oboljelih od diabetes mellitusa tip 2 i moždanog udara. Dobijeni rezultati predstavljaju značajan doprinos nauci i biće relevantni za buduća istraživanja o metaboličkoj kontroli u oboljelih od diabetes mellitusa tip 2 i moždanog udara na nivou primarne zdravstvene zaštite.

U skladu sa ciljevima, to su i rezultati podijeljeni u tri podpodglavlja. Životna dob majki ispitivane novorođenčadi kretala se od 16 do 42 godine. Sa manje od 18 godina u ispitivanoj grupi bilo je 10 (2,7%) majki, a preko 35 godina 47( 12,4%) majki. Prosječna dob (standardna devijacija - SD) majki novorođenčadi u kompletnom uzorku je iznosila 26,9 (5,6) godina. U kontrolnoj grupi 99,7% majki bilo je u dobi od 19. do 34. godine. Prosječna životna dob majki ispitivane novorođenčadi bila je 27,2 ( SD5,7) godine, a u kontrolnoj grupi prosječna životna dob majki bila je 24,7 (SD3,8) godina. Razlika u životnoj dobi majki među grupama od 2,5 godina bila je statistički značajna. Antenatalnu zaštitu u ispitivanoj grupi koristilo je 78,4% majki, a u kontrolnoj grupi 92,4% majki. Učestalost EPH gestoza u ispitivanoj grupi je 17,2%, a u kontrolnoj 0%, učestalost dijabetesa u ispitivanoj grupi je 1,1%, a u kontrolnoj grupi 0%, učestalost hipertenzije u ispitivanoj grupi je 2,4%, a u kontrolnoj grupi 0%, učestalost eklampsije u ispitivanoj grupi je 1,8%, a u kontrolnoj grupi je 0%. U ukupnom uzorku, medijane vrijednosti Apgar scor-a u 1. minuti su iznosile 8 sa minimumom od 1 i maksimumom od 10, te sa interkvartilnim rasponom od 5 do 9. Medijane vrijednosti Apgar scor-a 5. minuti su iznosile 8 sa minimumom od 2 i maksimumom od 10, te sa interkvartilnim rasponom od 7 do 9. Između dvije ispitivane grupe postojala je signifikantna razlika u vrijednostima oba skora (Mann-Whitney, p<0,001) U ispitivanoj grupi učestalost asfiksije je 37,7%, a u kontrolnoj grupi 0%. U ispitivanoj grupi 46,7% novorođenčadi su rođeni prije 37. sedmice gestacije. Učestalost komplikacija (pneumonija, meningitis, sepsa) u ovoj grupi iznosi 35,6%. Manje od 2500 grama na rođenju je imalo 36,19% neurorizične novorođenčadi. Neurološku simptomatologiju (abnormalan tonus, abnormalni refleksi, konvulzije) u ispitivanoj grupi imalo je 56,0% novorođenčadi. Zastupljenost pojedinih tipova oštećenja mozga nakon učinjenog ultrazvučnog pregleda u grupi neurorizične novorođenčadi je: hipoksičnoishemična encefalopatija 30,9%, intrakranijalna hemoragija prvog stepena 18,2%, drugog stepena 12,9%, trećeg stepena 0,5%, četvrtog stepena 0,5%, periventrikularno krvarenje 0,8%. Uredan ultrazvučni nalaz mozga je imalo 36,1% neurorizične novorođenčadi. Koreliran je ukupan broj rizikofaktora u ispitivanoj grupi sa porođajnom težinom te vrijednostima Apgar scor-a u prvoj i petoj minuti. Postojale su visoko signifikantne, srednje izražene i negativne korelacije navedenih faktora sa ukupnim brojem rizikofaktora. To znači da što je novorođenče imalo veći ukupan broj rizikofaktora, imalo je nižu porođajnu težinu, te niže vrijednosti Apgar scor-a u mjerenjima u prvoj i petoj minuti. Posmatrajući samo ispitaničku grupu, detektovano je 340 novorođenčadi (89,7%) sa niskom i 39 (10,3%) sa visokom neurorizičnošću.

Prosječna starosna dob ispitanika je iznosila 55,21 (38,00-77,00 ± 8,60040). Prosječni forsirani ekspiratorni volumen u prvoj sekundi (FEV1) za muške ispitanike sa metaboličkim sindromom je iznosio 77,88 ± 23,65. Prosječni funkcionalni vitalni kapacitet (FVC) za muške ispitanike sa metaboličkim sindromom je iznosio 79,18 ± 22,19. Prosječan odnos FEV1/FVC za muške ispitanike sa metaboličkim sindromom je iznosio 97,50 ± 13,77. Prosječni forsirani ekspiratorni volumen u prvoj sekundi (FEV1) za ženske ispitanice sa metaboličkim sindromom je iznosio 81,64 ± 27,34. Prosječni funkcionalni vitalni kapacitet (FVC) za ženske ispitanice sa metaboličkim sindromom je iznosio 85,85 ± 24,48. Prosječan odnos FEV1/FVC za ženske ispitanice sa metaboličkim sindromom je iznosio 93,95 ± 13,83. Razultati istraživanja su ukazali na prisustvo signifikantnog broja pacijenata sa smanjenom funkcijom pluća, među pacijentima sa metaboličkim sindromom. Spirometrijskim testiranjem 40 pacijenata sa metaboličkim sindromom utvrdili smo da je restriktivni poremećaj funkcije pluća imalo 16 (40%) ispitanika, opstruktivni poremećaj funkcije pluća je imao 1 (2,5%) ispitanik, a normalan spirometrijski nalaz su imala 23 (57,%) ispitanika. Testiranjem hipoteze između grupe sa metaboličkim sindromom i kontrolne grupe muških ispitanika je objektivizirana statistički signifikantna razliku u svim testiranim parametrima, izuzev tjelesne visine i odnosa FEV1/FVC. Testiranjem hipoteze između dvije grupe ženskih ispitanica identifikovana je takođe statistički signifikantana razlika u svim testiranim parametrima, izuzev odnosa FEV1/FVC. Korelacionim analizama je objektivizirana statistički signifikantna korelacija pojedinačnih komponenti metaboličkog sindroma sa vrijednostima FEV1 i FVC. U istraživanju nije utvrđena statistički signifikantnu korelacija pojedinačnih komponenti metaboličkog sindroma sa odnosom FEV1/FVC.

U studiju je bio uključen 71 ispitanik. Nije bilo statistički signifikantne razlike u zastupljenosti spolova u odnosu na očekivanu distribuciju (χ2 test=0,025; p >0,05). Prosječna starost ispitanika bila je 50 godina. Pregled BMI prema refrentnim vrijednostima pokazuje da je oko četvrtine pacijenata (16 ili 22,5%) sa normalnom tjelesnom težinom (BMI <25), velika većina pacijenata je imala prekomjernu tjelesnu težinu (41 ili 57,7%; BMI 25-30) dok je 14 ili 19,7% pacijenata bilo pretilo (BMI >30). Pregled prema fazi bolesti pokazuje da je više pacijenata bilo u hroničnoj fazi oboljenja – drugi i svaki naredni napad lumboishialgije (43 ili 60,6%) u odnosu na pacijente u akutnoj fazi – prvi napad lumboishalgije (28 ili 39,4%). Prosječno trajanje tegoba kod pacijenata je trajalo 4,06±5,29 godina, koje se pojavljuju skoro svaka 2 mjeseca (2,22±1,67 mjeseci). Pregled funkcionalnih sposobnosti pacijenata na skali od 0-5 pokazuje da je najveće ograničenje sposobnosti zabilježeno u sferi stajanja (2,13±0,18), zatim putovanja (1,77±0,19), sjedenja (1,76±0,14), bola u donjem dijelu leđa (1,66±0,08), podizanja tereta (1,56±0,17), bola u nozi i trnjenja (1,38±0,11), društvenog života (1,18±0,18), seksulanog života (1,09±0,19), spavanja 1,01±0,14, te najmanje u sferi lične njege (0,92±0,14). Oko polovine pacijenata (37 ili 52,1%) povremeno koristi analgetike, manje od 5 puta sedmično, 14 ili 19,7% trenutno ne troši lijekove, 11 ili 15,5% svakodnevno koristi analgetike, dok 9 ili 12,7% povremeno koristi slabije narkotike. Od pacijenata koji su u radnom odnosu, njih 16 ili 22,5% je sposobno da radi puno radno vrijeme na nižoj razini i rijetko koristi bolovanje, 12 ili 16,9% nema nesposobnosti i ne koristi bolovanje, 6 ili 8,5% je sposobno da radi puno radno vrijeme ali često koristi bolovanje, 4 ili 5,6% nije uopšte sposobno za rad i stalno koristi bolovanje, te 3 ili 4,2% je sposobno da radi samo dio radnog vremena, na nižoj razini i često koristi bolovanje. U prosjeku pacijenti su bili sposobni da izvedu Laseq test na 69,9±19º, a pacijent je u prosjeku mogao preći na prstima 3,25±0,21 m i na petama 3,19±0,22 m. Gledajući na RTG snimcima lumbosakralne kičme u dvije projekcije bilo je evidnetno suženje makar jednog intervertebralnog prostora od L1 do S1 kod 31 od 70 pacijenata (43,7%), a što bi indirektno moglo ukazivati na patologiju intervertebralnog diska. Statistička analiza putem Studentovog t-testa ukazuje da postoji signifikantna razlika u starosti pacijenata prema fazama oboljenja (t=5,9; p<0,05). Skorovi po Oswestryu i Rolandu su bili najobjektivniji jer su prikazali smanjenje funkcionalnosti u najvećoj mjeri. Korelacijom vrijednosti skorova po Oswestry skoru i skoru po Rolandu i Morrisu sa dužinom trajanja tegoba, dobiju se pozitivne vrijednosti korelacije testom po Personu (r=0,14, r=0,068, p≤0,05). Statistička analiza putem Studentovog t-testa pokazuje da postoje signifikantne razlike prema sva tri posmatrana parametra odnosa percepcije tegoba od strane pacijenta i liječnika (p<0,05). Kada se analizira subjektivni osjećaj pacijenta dobije se visok stepen signifikantne korelacije sa skorom po Oswestriju i Rolandu (r=0,66 i r=0,60; p≤0,05).

U ovom istraživanju pokazano je da postoji statistički značajnu razlika u vremenu provedenom na respiratoru, dužini boravka u jedinici intenzivne terapije, količini postoperativnog krvarenja, količini nadoknađene krvi, ukupnom trajanju hospitalizacije. Pokaze se nesignifikantno kraće trajanje operacije u grupi operisanih bez upotrebe kardiopulmonalnog bajpasa. Analiza učestalosti perioperativnih komplikacija ne pokaze signifikantnu razliku među grupama, a najčešća perioperativna komplikacija u obje grupe je fibrilacija atrija. Od ostalih perioperativnih komplikacija registrovana infekcija rane, reoperacija zbog prolongiranog krvarenja, infarkt miokarda i cerebrovaskularni inzult. Učestalost smrtnih ishoda bila je nesignifikantno manja u grupi pacijenata operisanih bez upotrebe kardiopulmonalnog bajpasa (0.0 naspram 2.0%). Analizom vrijednosti serumskog kreatina dostiže se signifikantna razlika razlika prvog i drugog postoperativnog dana (116.6 naspram 137.7, p=0,035 te 129.4 naspram 163.9, p=0.009). Signifikantna razlika među grupama postoji i u vrijednosti C reaktivnog proteina prvog i drugog postoperativnog dana ( 57.7 naspram 90.9, p=0,002, te 126.7 naspram 156.7, p=0,009). Sličan zaključak se donosi i nakon analize vrijednosti kreatin kinaze MB (3.78 naspram 5.08, p=0,002 i 3.22 naspram 5.88, p=0,000). Poglavlje Diskusija je napisano na 15 stranica gdje kandidat kritički analizira dobivene rezultate i komparira ih sa sličnim studijama objavljenim u relevantnoj suvremenoj literaturi. Dobiveni rezultati uglavnom korespondiraju sa većinom sličnih objavljenih studija. Zaključci su napisani na jednoj stranici i jasno korespondiraju sa postavljenim ciljevima istraživanja. Na osnovu vlastitih istraživanja kandidat je pregledno, logično i jasno izveo slijedeće zaključke: Postoperativne vrijednosti serumskog kreatinina, CRP te creatin kinaze MB, signifikatno su manje kod ispitanika starijih od 70 godina, operisanih bez upotrebe kardiopulmonalnog bajpasa. Vrijeme provedeno na respiratoru signifikatno je kraće kod ispitanika starijih od 70 godina, operisanih bez upotrebe kardiopulmonalnog bajpasa. Dužina boravka u Jedinici intenzivne terapije, kao i dužina hospitalizacije signifikatno su kraći kod ispitanika starijih od 70 godina, operisanih bez upotrebe kardiopulmonalnog bajpasa. Količina postoperativnog krvarenja kao i količina nadoknađene krvi signifikantno je manja kod ispitanika starijih od 70 godina, operisanih bez upotrebe kardiopulmonalnog bajpasa. Učestalost perioperativnih komplikacija manja je kod ispitanika starijih od 70 godina, operisanih bez upotrebe kardiopulmonalnog bajpasa.