Magistarski radovi

U ovom istraživanju signifikantno veća učestalost patoloških rezultata reoloških parametara utvrđena je kod ispitanika sa metaboličkim sindromom u odnosu na grupu zdravih ispitanika. Utvrđene su signifikantno veće vrijednosti maksimalnog ubrzanja u sistoli desne unutrašnje karotidne arterije (p=0.0096), lijeve unutrašnje karotidne arterije (p=0.001), desne vanjske karotidne arterije (p=0.0174) i lijeve vanjske karotidne arterije (p=0.0114), kod ispitanika sa metaboličkim sindromom u odnosu na kontrolnu grupu. Učestalost patoloških rezultata reoloških parametara je bila statistički značajnija kod ispitanika sa dijabetes melitusom u odnosu na druge dvije ispitivane grupe. Signifikantno veće vrijednosti maksimalnog ubrzanja u sistoli u desnoj unutrašnjoj karotidnoj arteriji (p=0.0015), utvrđene su kod ispitanika sa metaboličkim sindromom i dijabetesom u odnosu na grupu bez dijabetes melitusa. Utvrđene su signifikantno veće vrijednosti maksimalnog ubrzanja u sistoli, desne zajedničke karotidne arterije (p=0.0038), desne unutrašnje karotidne arterije (p<0.0001), lijeve unutrašnje karotidne arterije (p=0.0002), desne vanjske karotidne arterije (p=0.0008) i lijeve vanjske karotidne arterije (p=0.0022), kod ispitanika sa metaboličkim sindromom i dijabetesom u odnosu na kontrolnu grupu. Nadalje, utvrđeno je da vrijednosti sistolnog i dijastolnog arterijskog pritiska ispitanika kontrolne grupe pozitivno koreliraju sa vrijednosti maksimalnog ubrzanja u sistoli lijeve vanjske karotidne arterije; u grupi ispitanika sa metaboličkim sindromom i dijabetesom uočava se signifikantno pozitivna korelacija dijastolnog arterijskog pritiska i maksimalnog ubrzanja u sistoli u lijevoj zajedničkoj karotidnoj arteriji; uočena je statistički značajna negativna korelacija između vrijednosti glukoze u krvi i maksimalnog ubrzanja u sistoli u lijevoj unutrašnjoj i vanjskoj karotidnoj arteriji.

Rezultati ovog istraživanja su pokazali slijedeće: a) najveći broj trudnica sa intrapartalnim riziko faktorima za nastanak rane neonatalne infekcije je imalo optimalan broj kontrolnih pregleda, suboptimalno kontrolisane su u grupi novorođenčadi sa dokazanom ranom neonatalnom infekcijom, b) najučestalije su majke prvorotke, a višerotke su najzastupljenije kod novorođenčadi sa vjerovatnom ranom neonatalnom infekcijom c) u grupi novorođenčadi sa vjerovatnom infekcijom najčešći fiziko faktor je prolongirano prsnuće plodovih ovoja i urinarna infekcija, a kod novorođenčadi sa dokazanom infekcijom su horiomanionitis i febrilna stanja, d) za pojavu dokazane neonatalne infekcije najjači prediktori su horoamnionitis i febrilna stanja, što znači da su oko 308 puta veće šanse pojave dokazane rane neonatalne infekcije ukoliko se radi o majkama sa horioamnionitisom u odnosu na one koje nemaju taj riziko faktor, e) prisustvo patoloških virjednosti leukocita zabilježeno je u 84,21% novorođenčadi sa dokazanom neonatalnom infekcijom.

Studija je provodena prema principima dobre kliničke prakse. Svim potencijalnim pacijentima koji su uključeni u studiju objašnjena je svrha studije, način provođenja, potencijalna korist, potencijalni rizici, te su svi dali pismeni pristanak za uključivanje u studiju. Pacijenti su upoznati sa svojim pravom da se bez obaveze obrazloženja isključe iz studije. Brojne studije su dokazale da terapija statinima pacijenata sa svim vrstama aterosklerotske bolesti (koronarne, cerebrovaskularne i periferne) dovodi do snižavanja morbiditeta i mortaliteta u odnosu na iste pacijenta koji nisu liječeni statinima, neovisno o tome da li ti pacijenti imaju povišene vrijednosti LDL holesterola ili snižene vrijednosti HDL holesterola. Stoga učešće pacijenata u studiji ne dovodi pacijente koji u njoj učestvuju u situaciju da im je uskraćen optimalni tretman. Iz studije su biti isključeni pacijenti: Koji nisu uzimali statine prema uputi; Koji su razvili nuspojave (bolove u mišićima) ili značajan (trostruki) porast transaminaza i/ili kreatin-kinaze; Kojima je tokom trajanja studije uključena terapija antagonistima kalcija, ACE-inhibitorom ili blokatorom angiotenzinskih receptora. Pacijentima je urađen ultrazvučni pregled kojim se određuje o protoku ovisna dilatacija a.brachialis (flow-mediated dilatacija - u daljem tekstu FMD). Preduslov za mjerenje je da arterija ima širinu lumena između 2,5 i 5 mm. Promjene u lumenu arterija užih od 2.5 mm su suviše male da bi se mogle pouzdano mjeriti, dok je poznato da se velike arterije (lumena preko 5 mm) relativno slabije dilatiraju u odnosu na arterije manjeg lumena2,69,71. Prema iskustvu i podacima iz literature 97,98 promjene u dijametru do 0,1 mm se mogu pouzdano registrirati. Mjerenja FMD obavljeno je na high-definition ultrazvučnom aparatu, poštujući tehničke smjernice za izvođenje mjerenja preporučene od strane radne grupe70. Ovo je naročito bitno radi konzistentnosti podataka i uspoređivanja rezultata FMD iz drugih studija. Prema smjernicama protok je mjeren u vremenskom prozoru 15-45 sekundi nakon dekompresije dok je FMD mjeren u vremenskom prozoru 45-60 sekundi. Pacijentima je urađena baterija laboratorijskih nalaza koji uključuje LDL-holesterol, HDL-holesterol, transaminaze, CK. Na kraju pregleda provjereno je da pacijenti ispravno shvaćaju dozu lijeka, te su im date upute da se u slučaju nuspojava odmah jave na kontrolu. Pacijentima u terapijskom kraku rosuvastatinom prilikom prvog pregleda uručena je doza za mjesec dana. Uspoređivano je djelovanje dva statina na FMD. Obzirom da je prema rezultatima dostupnih studija efekt statina na endotelnu funkciju ovisan o dozi i opažen je kod viših doza, studija je rađena sa relativno višim ali ne maksimalnim dozama statina (atorvastatin 40 mg dnevno). Prema podacima iz literature, doza rosuvastatina sa hipolipemičnim efektom ekvivalentnim 40 mg atorvastatina je 20 mg rosuvastatina dnevno, te je ta doza određena kao doza za terapijski krak rosuvastatina. Kontrola jre rađena nakon mjesec dana (raspon 25-35 dana). Tada je ponovo, na isti način, urađen kontrolni UZV pregled i isti laboratorijski nalazi koji su rađeni kod prvog pregleda. Prema rezultatima dosadašnjih istraživanja bilo je očekivano da će i atorvastatin i rosuvastatin dovesti do poboljšavanja flow-mediated dilatacije odnosno do poboljšavanja funkcije endotela arterija, ali se iz pretraživanja literature ne može unaprijed zaključiti koji od ovih statina bi mogao imati jači efekt u tom smislu. Isto važi i za efekte na kvocijent apoA1/apoB i efekte na smanjivanju hsCRP. Obzirom da su doze atorvastatina i rosuvastatina određene prema principu ekvipotencije a prema odnosu koji je dobijen iz brojni istraživanja (aproksimativno 1:2), moglo se očekivati da će efekt atorvastatina i dvostruko niže doze rosuvastatina slične. Statini su zadnjih dvadesetak godina proizveli revoluciju u liječenju hiperlipidemije odnosno prevenciji kardiovaskularnih događaja. Zbog pleotropnih efekata (koji mogu biti različito izraženi kod pojedinih statinane), ne može se staviti znak jednakosti između hipolipemičnog efekta i efekta na endotelnu funkciju, pogotovo zato što rezultati nekih studija sugeriraju da je pleotropni efekt na vaskularni endotel možda i bitniji od hipolipemičnog djelovanja. Stoga je potrebno objektivizirati razlike u potentnosti raspoloživih statina prema njihovom uticaju na endotelnu funkciju. Značaj rezultata ovog istraživanja je u tome što može sugerirati kliničarima koji od ova dva statina je onaj od kojeg bi pacijenti imali više koristi.

Rezultati ovog istraživanja su pokazali sledeće: a) broj povrijeđenih ispitanika koji su radili propriocepciju znatno manji nego što je broj ispitanika koji nisu radili propriocepciju, b) najveći dio povreda se dešava u uvodnom i završnom dijelu ( prvih 15 min. i u zadnjih 15 min.), c) ispitanici eksperimentalne grupe pretrpjeli procentualno dosta veći broj povreda 1. i 2. stepena, dok su ispitanici kontrolne grupe pretrpjeli procentualno veći broj povreda 3. stepena, d) grupa koja je radila propriocepciju ima znatno nižu incidencu povrijeđivanja nego što to ima grupa koja nije radila propriocepciju, e) postojanje statistički značajne veće vrijednosti respiratornih, kardiovaskularnih i motoričkih funkcionalnih parametara nije u potpunosti dokazano, f) postojanje statistički značajne povezanosti između respiratornih, kardiovaskularnih i motoričkih funkcionalnih parametara nije u potpunosti dokazano, g) dokazano je da postoji statistički značajna predikcija respiratornih, kardiovaskularnih i motoričkih funkcionalnih parametara u odnosu na broj i težinu sportske povrede, g) predviđa se da će u budućnosti doći do smanjenja incidence povrijeđivanja ali to smanjenje će biti veće kod grupe koja je radila propriocepciju.

Rezultati ovog istraživanja su pokazali da su simptomi i znaci promjena na kardiovaskularnom sistemu značajno češće prisutniji kod pacijenata nakon korištenja psihoaktivnih supstanci u odnosu na vrijeme prije korištenja istih, a koji se manifestuju pretežno poremećajem krvnog pritiska i pulsa, a supraventrikularna tahikardija i ekstrasistolne aritmije su najučestalije kod EKG promjena, osobe muškog pola su znatno češće zastupljene, najveća frekvenca osoba koje su se javile u SHMP zbog zloupotrebe nalazi se u dobnoj skupini od 30-39 godina, benzodiazepini i alkohol su najčešće zloupotrebljene psihoaktivne supstance, malaksalost i pospanost najučestaliji simptomi, somnolencija je najčešći poremećaj svijesti. Značaj studije je ukazati da, pored štetnih uticaja na centralni nervni sistem, zloupotreba psihoaktivnih supstanci predstavlja veliki problem i za kardiovaskularni sistem koji se, najčešće, primarno očituje promjenama pritiska, pulsa i srčanog ritma. Iz toga slijedi da bi učestala zloupotreba psihoaktivnih supstanci predstavljala jedan od riziko faktora za nastanak kardiovaskularnih bolesti. S obzirom na ove štetne efekte bitno je ukazati na značaj ovog problema i na vrijeme započeti prevenciju i liječenje kako bi se dugoročno izbjegle loše zdravstvenei društveno-ekonomske posljedice. Iz rezultata studije bi trebalo da proizađe procedura i protokol prehospitalnog menadžmenta akutne zloupotrebe psihoaktivnioh supstanci s akcentom na urgentno zbrinjavanje kardiovaskularnih poremećaja, prije svega poremećaja srčanog ritma, akutne ishemije miokarda i arterijskog pritiska.

vo istraživanje je imalo za cilj prikazati nove i potvrditi već prihvaćene stavove o uticaju opijatne analgezije na rani stresni odgovor u pacijenata sa teškim povredama grudnog koša. Rezultati ovog istraživanja pokazali su kao što se i očekivalo, da je intezitet ranog inflamatornog odgovora slabiji u skupini pacijenata sa teškim povredama grudnog koša tretiranim sa opijatnim analgeticima, te da su komplikacije manje učestale u skupini pacijenata koji su tretirani opijatnim analgeticima kao i dužina hospitalizacije ovih pacijenata. Na ovaj način su stvoreni preduslovi za još uspješnije liječenje i kraću hospitalizaciju pacijenata sa teškim povredama grudnog koša.

U istraživanje je bilo uključeno 163 odrasla pacijenta, koja su bila podvrgnuta mehaničkoj vetilaciji dužoj od 48 sati u Jedinici intenzivne terapije Klinike za anesteziologiju i reanimatologiju JZU UKC Tuzla u periodu od 01.01.2008 godine do 31.12.2011 godine. Dalje su pacijenti podjeljeni na one kojima je urađen zahvat traheotomije i oni kojima zahvat traheotomije nije rađen. Pacijenti sa urađenom traheotomijom su podjeljeni u dvije grupe. Prvu grupu čine pacijenti kojima je zahvat traheotomije rađen u prvih 9 dana od početka mehaničke ventilacije a drugu grupu pacijenti kojima je zahvata traheotomije rađen nakon 9 dana i poslije od početka mehaničke ventilacije. Od ukupnog broja pacijenata 66% je bilo muškog a 33% ženskog spola. Najveći broj pacijenata pripada dobnoj skupini od 51 godinu i više. 33% ženskog spola a čak 50% pacijenata muškog spola. Od ukupnog broja pacijenata VAP je razvilo 45,4% sa skoro jednakom incidencom oba oblika VAP-a (22,1% „rani oblik“ VAP-a, 23,3% „kasni oblik“ VAP-a). Najveća učestalost VAP-a je zabilježena tokom 2011 godine sa 56,4% a najmanja tokom 2009 godine sa 30,8%. Rezultati također pokazuju povezanost između trajanja mehaničke ventilacije i nastanka VAP-a (p<0,01). Urađena korelaciona analiza sa vrijednostima Pearsonovog koeficijenta r=0,331 govori u prilog statistički pozitivne povezanosti između vremena trajanja mehaničke ventilacije i vremena nastanka VAP-a. U odnosu na životnu dob pacijenata nema značajnije razlike u trajanju mehaničke ventilacije (p<0,440). Izračunate su i vrijednosti deskriptivne statistike za trajanje mehaničke ventilacije: mod 5, medijan 11, standardna devijacija 15,57, varijansa 242,584. Od ukupnog broja od 163 pacijenta kod 45 pacijenata je urađen zahvat traheotomije i to sa većim brojem pacijenata kojima je urađena traheotomija nakon 9 dana od početka trajanja mehaničke ventilacije (6% sa „ranom traheotomijom“ i 22% sa „kasnom traheotomijom“). Optimalno vrijeme traheotomije je 14,6 dana, duže od prihvaćenog standarda (7-10 dana). Životna dob pacijenata nije predstavljala značajan faktor između pacijenata kojima je učinjen zahvat traheotomije i pacijenata kojima zahvat traheotomije nije urađen (p<0,882). 97,1% pacijenata kojima je načinjen zahvat traheotomije nakon 9 dana od početka mehaničke ventilacije su razvili VAP, dok je kod pacijenata kojima je traheotomija bila načinjena do 9 dana od početka mehaničke ventilacije VAP dijagnostikovan kod 40% (p<0,001). Urađena Kaplan-Mayerova analiza ukazuje na to da pacijenti sa učinjenim zahvatom traheotomije do 9 dana od početka mehaničke ventilacije imaju znatno nižu kumulativnu incidencu VAP-a. Regresionom analizom su identificirani potencijali prediktori nastanka VAP-a, a to su bili vrijeme trajanja mehaničke ventilacije, vrijeme proteklo do traheotomije i dob pacijenta. Trajanje ventilacije sa korelacijskim koeficijentom od 2,9 je bio najbolji nezavisni prediktor razvoja VAP-a.

Prva skupina rezultata je obuhvatila opće kliničke i demografske podatke. Osnovni deskriptivni parametri varijabli za procjenu nivoa depresivnosti i anksioznosti mjerenih 24 sata prije i 7 dana nakon operativnog zahvata kod 60 pacijenata prikazani su u tabeli. Kao što se može vidjeti vrijednosti anksioznosti se kreću od nulte, odnosno neanksioznog, pa do ekstremnih vrijednosti koje se smatraju većim od 40. Srednje i maksimalne vrijednosti anksioznosti su manje kada su mjerenja obavljena 24 sata prije operacije u odnosu na vrijednosti dobivene mjerenjem 7 dana nakon operativnog zahvata. Na osnovu rezultata vidi se da najveći procenat ispitanika (53.3%), ili njih 32 ne pokazuje znake depresivnosti mjerenih 24 sata prije operativnog zahvata, 21.7%, ili 13 ispitanika pokazuje blage smetnje u ponašanju, 8.3% ili 5 ispitanika pripada grupi koja pokazuje graničnu kliničku depresiju, a kod 11.7% ili 7 pacijenata je izmjerena umjerena depresija. Jaku depresiju pokazuje 3.3% ili 2 pacijenata, a kod 1.7% ili 1 pacijenta je izmjerena ekstremna depresija. Na osnovu rezultata prikazanih u tabeli vidi se da najveći procenat ispitanika (33.3%), ili njih 20 ne pokazuje znake anksioznosti mjerenih sedam dana nakon operativnog zahvata, 21.7%, ili 13 ispitanika pokazuje blagu anksioznost, 26.7% ili 16 pacijenata pripada grupi koja pokazuje umjerenu anksioznost, a tešku anksioznost pokazuje 18.3% ili 11 pacijenata. Usporedbom procenata i frekvencija nivoa depresivnosti mjerenih 24 sata prije i sedam dana nakon operativnog zahvata vidi se da se smanjio broj pacijenata koji nisu imali znakove anksioznosti, ili su imali umjerenu ili blagu anksioznost nakon operativnog zahvata, a da se broj onih koji su bili teže anksiozni više nego udvostručio. S ciljem utvrđivanja razlika u nivou anksioznosti i depresije kod pacijenata (N = 60) mjerenih 24 sata prije operativnog zahvata i 7 dana nakon operativnog zahvata korišten je t-test za zavisne uzorke. Kao što se može vidjeti iz tabele postojale su statistički značajne razlike između nivoa aksioznosti mjerenih 24 sata prije operativnog zahvata (AS = 11.93, SD = 9,11) i mjerenih sedam dana nakon operativnog zahvata (AS = 15.23, SD = 11.97, t = -4.333, p < .05) i to sa većim vrijednostima anksioznosti nakon operativnog zahvata. Također, kao što prikazuje tabela postojale su statistički značajne razlike i između nivoa anksioznosti kod pacijenata koji nisu proveli na pumpi (off-pump) tokom operativnog zahvata (AS = 9.77, SD = 7,68) i pacijenata koji su proveli na pumpi (on-pump) tokom operativnog zahvata (AS = 24.30, SD = 11.17, t = -5.871, p < .05) i to sa većim vrijednostima anksioznosti za 14,5 kod pacijenata koji su proveli na pumpi tokom operativnog zahvata. Grafikoni 3 i 4 prikazuju razlike u nivou depresivnost i anksioznosti sedmog dana nakon operativnog zahvata kod pacijenata koji su operisani off-pump i on-pump. Također, iz tabele se vidi da nisu postojale statistički značajne razlike između nivoa depresivnosti mjerenih 24 sata prije operativnog zahvata (AS = 8.20, SD = 5,84) i mjerenih sedam dana nakon operativnog zahvata (AS = 8.03, SD = 6.85, t = .218, p = .83) i to sa neznatno većim vrijednostima depresivnosti nakon operativnog zahvata. Grafikon 7 na slikovit način prikazuju razlike u nivou anksioznosti i depresije mjerenih kod pacijenata koji su proveli na mašini srce-pluća (n = 30) 24 sata prije operacije i 7 dana nakon operacije.

Nađeno je da antenatalno dati kortikosteroidi značajno smanjuju učestalost RDS-a, a veću učestalost RDS-a imaju muška novorođenčad uz statistički značajnu razliku (p<0.0001). Prosječna gestacijska dob u eksperimentalnoj grupi novorođenčadi bila je 25.81±2.08, a u kontrolnoj grupi 30.07±2.73. Novorođenčad kontrolne skupine su imali statistički značajno veću gestacijsku dob (p=0.0001). Nađena je statistički značajna razlika između eksperimentalne i kontrolne skupine u odnosu na porođajnu težinu, novorođenčad kontrolne skupine imala su statistički značajno veću porođajnu težinu (p<0.0001). Veća incidencija RDS-a nađena je u ispitanika u manjoj težinskoj skupini do 1000 grama, uz statistički značajnu razliku (χ²=14.03; p=0.0002) i sa većom šansom za pojavu RDS [OR=3.465; (5% CI=1.834 do 6.548)]. Antenatalno dati kortikosteroidi ne utiču na učestalost RDS kod nedonoščadi iz veće težinske skupine od 1000 do 1500 grama. Novorođenčad majki koje su antenatalno primale kortikosteroide imala su simptome RDS-a nakon 6 sati od rođenja. Novorođenčad majki koje su antenatalno primale kortikosteroide su imala statistički značajno manje komplikacija osnovne bolesti. Najčešće komplikacije nedonoščadi sa RDS-om čije su majke antenatalno primile kortikosteroide bile su vezane za centralni nervni sistem, sepsu i komplikacije od strane respiratornog sistema. Pojedinačnom analizom komplikacija RDS-a kod nedonoščadi čije su majke antenatalno primile kortikosteroide i onih čije majke nisu antenatalno primile kortikosteroide nije nađena statistički značajna razlika. Nađena je veća smrtnost kod nedonoščadi kod kojih majke nisu antenatalno primile terapiju kortikosteroidima. Stepen jakosti korelacije muškog spola i RDS mogao bi se definisati kao srednje jaka korelacija. Nije nađena korelacija između šećerne bolesti i RDS. Analizom novorođenčadi rođene carskim rezom i učestalosi RDS, stepen jakosti korelacije definisan je kao jako slaba korelacija.