Doktorske disertacije

Doktorska disertacija mr.sc. Elvedina Landže, specijaliste interne medicine, pod nazivom «Utjecaj trombocitofereze na vrijednosti korpuskularnih elemenata krvi donora» napisana je na 81 stranica teksta, a sadrži 58 tabela i 10 slika. Sastoji se od uobičajenih metodoloških poglavlja: uvod, metode i donori, rezultati, diskusija, zaključci, manje poznati termini, literatura. Ciljevi istraživanja su postavljeni tako da se utvrde vrijednosti hematokrita, koncentracije hemoglobina, broja leukocita i trombocita prije i poslije trombocitofereze urađene metodom SN- IFCS na aparatu Fenwal AMICUS i COBE Spectra LRS. Utvrditi vrijednosti hematokrita, koncentracije hemoglobina i broja leukocita prije i poslije trombocitofereze urađene metodom DN-IFCS na aparatu Fenwal AMICUS i FRESENIUS ComTec. Komparirati vrijednosti hematokrita, koncentracije hemoglobina i broja leukocita poslije trombocitofereze urađene metodoma SN-IFCS i DN-IFCS na aparatu Fenwal AMICUS. Donori i metode Istraživanje je realizirano kao observaciono, retrospektivno-prospektivno, kliničko-epidemiološka studija, po dizajnu cross-sectional-presječna studija. Period istraživanja je 31.09.2004. do 31.09.2013. godine. Korišteni su rezultati dobijeni prilikom rutinskog rada u postupku trombocitofereze u Zavodu za transfuzijsku medicinu Federacija Bosne i Hercegovine. Kriteriji za uključenje u studiju su: ispunjeni opći transfuzioloski kriterijumi, muškarci životne dobi 25-45 godina, kojima je učinjeno više trombocitofereza korištenjem procedura SN i DN na aparatu Fenwal AMICUS, CFCS DN procedura na FRESENIUS COM .TEC i procedura na COBE Spectra LRS metodom IFCS SN. U studiju su ušli samo donori koji su imali donacije na sva tri separatora. Donori su ispunjavali uvjete za standardnu proceduru separacije. Broj donora koji su ispunili sve uvijete studije je 60. Ispitivane grupe su: I grupa - separacija metodom SN- IFCS na aparatu Fenwal AMICUS, II grupa - separacije metodom SN-IFCS na aparatu COBE Spectra LRS, III grupa separacije metodom DN-CFCS na aparatu Fenwal AMICUS, IV grupa separacije metodom DN-CFCS na aparatu FRESENIUS ComTec , a grupa V i VI komparacija separacija metodama SN-IFCS i DN-IFCS na aparatu Fenwal AMICUS. Statistička obrada podataka učinjen je standardnim metodama deskriptivne i analitičke statistike. Rezultati Za prikupljanje 1x1111/L trombocita bilo je potrebo procesuirati najmanje krvi donora na aparatu Fenwal AMICUS DN procedura 687,18 ml krvi, a na aparatu COBE Spectra LRS SN metodom 917,41 ml krvi donora. Registrovane su značajne razlike kako među aparatima i metodama. Registrovani pad vrijednosti hematokrita je veći kod SN procedura nego kod DN procedura. Separacija metodom SN-IFCS na aparatu Fenwal AMICUS (ANOVA testom) razlika između srednjih vrijednosti dviju grupa svih posmatranih parametara je statistički značajne razlike p=<0,001. U grupi postoji visoki stepen korelacije srednjih vrijednosti početnih i završnih vrijednosti posmatranih parametara. Separacija metodom SN-IFCS na aparatu COBE Spectra LRS (ANOVA testom) razlika između srednjih vrijednosti dviju grupa svih posmatranih parametara je statistički značajne razlike p=<0,001. U grupi postoji visoki stepen korelacije između srednjih vrijednosti početnih i završnih vrijednosti posmatranih parametara. Separacija metodom DN-CFCS na aparatu Fenwal AMICUS (ANOVA testom) razlika između srednjih vrijednosti dviju grupa svih posmatranih parametara je statistički značajne razlike p=<0,001. U grupi postoji visoki stepen korelacije između srednjih vrijednosti početnih i završnih vrijednosti posmatranih parametara. Separacija metodom DN-CFCS na aparatu FRESENIUS ComTec (ANOVA testom) razlika između srednjih vrijednosti dviju grupa svih posmatranih parametara statistički značajne razlike p=<0,001. U grupi postoji visoki stepen korelacije između srednjih vrijednosti početnih i završnih vrijednosti posmatranih parametara. Komparacijom rezultata separacija metodama SN-IFCS i DN-IFCS na aparatu Fenwal AMICUS. (ANOVA analize) dokazuje da je nivo značajnosti za sve varijable približno 0.000 (p≈0.000), što je manje od 0,05 (α=0,05) osim za trombocite p=0,107. Za varijable hematokrit, hemoglobin i leukociti postoji statistički značajna razlika srednjih vrijednosti za procedure DN i SN. Komparacijom rezultata DN-CFCS procedura na dva aparata (ANOVA testom) za varijable hematokrit i hemoglobin manji od 0,05 (α=0,05), što je statistički značajna razlika srednjih vrijednosti za proceduru DN i aparate Fenwal AMICUS i Frazenius. Za varijablu leukociti i trombociti ne postoji statistički značajna razlika. Komparacijom rezultata procedure SN-IFCS na dva aparata za parametre hemoglobin, leukociti i trombociti postoji statistički značajna razlika srednjih vrijednosti. Za parametar hematokrit ne postoji statistički značajna razlika između srednjih vrijednosti. Komparacija istih procedura, a različitih aparata DN-CFCS procedure su se pokazale „štedljivije“ prema posmatranim parametrima u odnosu na procedure SN-IFCS bez obzira o kojoj vrsti aparata je riječ. Niti u jednom slučaju, bez obzira na proceduru ili aparat, pad vrijednosti praćenih parametara nije bio takav da bi ugrozio zdravlje donora niti su vrijednosti posmatranih parametara poslije procedure prelazili donju granicu fizioloških vrijednosti. Kod procedure DN-CFCS aparat FRESENIUS ComTec smanjuje vrijednosti vrijednosti hematokrita, koncentracije hemoglobina, broja leukocita i trombocita u krvi donora manje nego aparat Fenwal AMICUS, ali je vrijeme za postizanje željenog broja prikupljenih trombocita znatno kraće kod aparata Fenwal AMICUS. Kod procedure SN-IFCS aparat Fenwal AMICUS znatno manje snižava vrijednosti vrijednosti hematokrita, koncentracije hemoglobina, broja leukocita i trombocita, ali i brzinu prikupljanja trombocita u odnosu na aparat COBESpectra LRS. Na osnovu rezultata učinjene studije, može se reći da je potvrđena radna hipoteza, a odbačena nulta. Pri postupku trombocitofereze na pad vrijednosti hematokrita, koncentracije hemoglobina, broja leukocita i trombocita u krvi donora poslije završenog postupka značajan utjecaj ima kako vrsta procedure, DN ili SN, tako i vrsta ćelijskoga separatora. Zaključci: U svim posmatranim separacijama trombocita, bez obzira na proceduru i aparat, dolazi do pada vrijednosti vrijednosti hematokrita, koncentracije hemoglobina, broja leukocita donora poslije postupku trombocitofereze. Na pad vrijednosti praćenih parametara utječe vrsta procedure separacije i/ili vrsta ćelijskoga separatora. Procedura DN-CFCS u odnosu na SN-IFCS, bez obzira o kojem aparatu se radi, mnogo povoljnije za donora, kako sa aspekta posmatranih parametara krvi donora poslije procedure tako i sa aspekta dužine trajanja procedure. Aparat Fenwal AMICUS je u prednosti u odnosu na druga dva aparata posmatrajući pad vrijednosti hematokrita, hemoglobina, broja leukocita i trombocita poslije procedure, vremena potrebnog za izvođenje procedure. Ključne riječi: komparacija single needle i double needle trombocitofereza, komparacijarazličitih ćelijskih separatora, hematološke vrijednosti donora

U studiji smo opisali karakteristike uvida u bolest u pacijenata sa shizofrenijom. Upravo je česta karakteristika ovih pacijenata nedostatak uvida u vlastito stanje. Tipično za deficit uvida je da se ne popravlja sa vremenom, edukacijom ili psihijatrijskim liječenjem. Uz nizak stepen svjesnosti o svom stanju veže se i lošija suradljivost pri liječenju, a time i prognoza bolesti. Deficit uvida u bolest se razmatra kao pozitivni simptom shizofrenije, tj. kao „zdravstvena deluzija“, kao negativni simptom, znak poricanja, misatribucije, metakognicije, a posebno kao znak oštećenja egzekutivnih moždanih funkcija. Koliko je autorima poznato, u Bosni i Hercegovini, a i u regionu nije bilo studija koje bi adresirale problem uvida u bolest u pacijenata sa shizofrenijom. Istraživanje je provedeno s ciljevima: Analizirati nivo uvida u ispitanika sa shizofrenijom u odnosu na intenzitet pozitivnih i negativnih simptoma; analizirati nivo uvida u ispitanika sa shizofrenijom u odnosu na deficit egzekutivnih funkcija mozga; analizirati nivo uvida u ispitanika sa shizofrenijom u odnosu na prisustvo gojaznosti i arterijske hipertenzije; utvrditi povezanost dužine trajanja bolesti i nivoa uvida u ispitanika sa shizofrenijom. Rađena je presječna studija. Formiran je uzorak od 60 ispitanika kojima je dijagnostikovana shizofrenija po MKB-10. Ispitanici su uključivani konsekutivno, slijedom dolaska na ambulantne kontrolne preglede. Uzorak je, s obzirom na dužinu trajanja bolesti, podjeljen na dvije grupe. Prvu, koju je činilo 30 ispitanika čija bolest traje do 2 godine i koji su jednom ili nijednom liječeni hospitalno, te drugu, takođe od 30 ispitanika čija bolest traje 3 i više godina, te koji su dva ili više puta liječeni hospitalno. Uvid je procjenjen pomoću Upitnika za samoprocjenu bolesti (Self appraisal of illness questionnaire). Upitnik mjeri stepen uvida pojedinca u mentalnu bolest, procjenjuje stavove prema mentalnoj bolesti u populaciji pacijenata koji su u procesu liječenja, a u pitanju je samoocjenska skala sa 17 itema koji se boduju po Likertovom sistemu. Pozitivne simptome shizofrenije smo utvrdili i kvantifikovali sa 4- item rejting skalom za pozitivne simptome, a negativne sa Kratkom skalom za procjenu negativnih simptoma. Egzekutivne funkcije su ustanovljene pomoću Viskonsin testa sortiranja karata. Ovaj test je namijenjen za ispitivanjesposobnosti apstraktnog rezoniranja i promjena kognitivnih strategija.Sastoji se od64 karte za razvrstavanje i četiri podražajne karte. Nakartama su slike različitih oblika (krugovi, trokutovi, zvijezde ili križevi), a razlikujuse i po broju (od jedan do četiri) i po boji (crvena, zelena, plava i žuta). Podražajne karte se rasporede ispred ispitanika i od njega se traži da karte za razvrstavanje složiispod podražajnih karata po određenom principu, koji mora otkriti sam na osnovu povratnih informacija od ispitivača.U ovom istraživanju su upotrebljeni i verbalni subtestovi iz Wechslerovog testa inteligencije – WB-II, i to sljedeći subtestovi: Računanje: test osnovnih računskih znanja, logičkog mišljenja, kratkoročnog pamćenja, pažnje i koncentracije. Ovaj subtest je općenito osjetljiv na organsko oštećenje mozga. Zajednički pojmoviili sličnosti: test je apstraktnog mišljenja i konceptualizacije. To je vrlo dobar test opće intelektualne sposobnosti i najmanje je pod utjecajem kulture i obrazovanja. On zahtijeva dobro naučene stare verbalne sposobnosti. Sniženi rezultati na ovom subtestu mogu ukazivati na lijevostrano oštećenje, naročito temporalno ili frontalno, te Poučenost na kome ispitanici odgovaraju na 27 pitanja o ljudima, mjestima, ili na pitanja opšte informiranosti. Vinskonsin test sortiranja karata i subtestovi iz Wechsleovog testa su aplicirani i interpretirani od strane diplomiranog psihologa, posebno educiranog za rad sa ovim i drugim neuropsihološkim testovima. Svim ispitanicima su mjereni obim struka i BMI kao parametri povećane tjelesne mase. Gojaznima smo smatrali ispitanike sa BMI iznad 25 i obimom struka većim od 102 cm za muškarce odn. 88 cm za žene. Korišteni su anamnestički podaci o arterijskoj hipertenziji, a svim ispitanicima je mjeren krvni pritisak standardnom metodom, nakon odmora u trajanju od 15 minuta. Analiza je ukazala da se grupe ispitanika ne razlikuju bitno s obzirom na bodovni skor na skali koja mjeri pozitivne simptome shizofrenije (p=0.197). Nađena je statistički značajna razlika u odnosu na procjenu negativnih simptoma shizofrenije (p=0.003) koji su izraženiji u grupi sa dužim trajanjem bolesti. Nije nađena značajna razlika među grupama ispitanika u odnosu na ukupan skor uvida (p=0.46). Nema značajne veze između procjenjenih nivoa uvida i intenziteta pozitivnih simptoma shizofrenije za grupu kraćeg (p=0.43) i dužeg trajanja (p=0.33), kao niti za negativne simptome u grupi kraćeg (p=0.63) i dužeg trajanja bolesti (p=0.34). Nije uočena značajna razlika među grupama ispitanika u odnosu na totalni skor na Viskonsin testu sortiranja karata (p=0.32). Nije nađena povezanost između ukupnog skora uvida i učinka na Viskonsin testu u grupi kraćeg trajanja bolesti (p=0.19), niti u grupi dužeg trajanja bolesti (p=0.87). Među grupama nije bilo značajne razlike niti u učinku na subtestovima „poučenost“, „zajednički pojmovi“ i „računanje“. U odnosu na ukupan skor uvida, nije nađena korelacija sa rezultatima na subskalama „poučenost“ (p=0.97), „zajednički pojmovi (p=0.21), te „računanje“ (p=0.65). Postoji značajna povezanost između učinaka na subskali „poučenost“ i zajednički pojmovi“(p<0.001), te „poučenost“ i „računanje“ (p<0.001). Ukupno 7 ispitanika je imalo hipertenziju. Nije bilo statistički značajne razlike između grupa ispitanika (p=0.688). Ukupno 53.3% ispitanika u cijelom uzorku ima povećan indeks tjelesne mase, no nema značajne razlike među grupama ispitanika (p=0.30). Razlika nije nađena niti u odnosu na obim struka (p=0.56). Nađen je značajan uticaj obrazovanja na nivo uvida (p=0.014). Na osnovu rezultata istraživanja nulte hipoteze ne mogu se odbaciti.

Posljedice rata u Bosni i Hercegovini (1992.-1995.) vidljive su i 19 godina nakon njegovog okončanja. Rat nije učinio samo štetu razaranjem i uništavanjem gradova i sela, već je doveo do velikih gubitka stanovništva, individualnih i kolektivnih posljedica zastrašujućih traumatskih događaja, oslabio je i usporio privredni razvoj zemlje, te direktno i indirektno uticao na zdravstveno stanje stanovništva i radni potencijal. Cilj ovog istraživanja bio je utvrditi analizirati strukturu medicinskih razloga promjene radne sposobnosti na području Unsko-Sanskog kantona u periodu od 1997. – 2010. godine, te utvrditi udio depresivnih poremećaja kao psihijatrijskih razloga promjene radne sposobnosti i analizirati odnos između sociodemografskih karakteristika (spol, dob, stručna sprema, dužina radnog staža, dužina bolovanja, dužina liječenja i broj psihijatrijskih hospitalizacija) i promjena radne sposobnosti zbog depresivnih poremećaja. Istraživanje je longitudinalno retrospektivna epidemiološka studija koja je provedena na području Unsko-Sanskog kantona analizom medicinske dokumentacije Odjeljenja za prvostepeni postupak medicinskog vještačenja u Bihaću za period od 1997. do 2010. godine. Podaci iz medicinske dokumentacije (Nalaza, ocjene i mišljenja) unešeni su Evidencioni list za prikupljanje podataka (ELPP) koji je konstruisan za potrebe ovog istraživanja. Podaci iz ELPP svrstani su u tri grupe podataka: sociodemografski podaci i podaci o radnom statusu; podaci o liječenju, nalazu ocjene i komisijskog mišljenja o radnoj sposobnosti i grupa podataka o vodećoj dijagnozi i pratećim dijagnozama na temelju kojih je rađena ocjena radne sposobnosti. Statistička analiza rađena je pomoću SPSS programa verzija 20.0. Analizom dobijenih podataka u posmatranom periodu komisijska ekspertiza radne sposobnosti urađena je kod 9004 osiguranika od kojih je 64.7% bilo muškog spola. Promjena radne sposobnosti utvrđena je kod 5612 (62.3%), od čega je potpun gubitak radne sposobnosti bio kod 71.8% ispitanika. Promjena radne sposobnosti nađena je kod 66.4% ispitanika muškog i 54.8% ispitanika ženskog spola. Vodeći medicinski razlozi za komisijsku ekspertizu, te promjenu i gubitak radne sposobnosti su bolesti cirkulatornog sistema, mentalni poremećaji i bolesti mišićno koštanog sistema. U promjeni radne sposobnosti, odnos učestalosti javljanja gubitka i umanjenja radne sposobnosti kod bolesti cirkulatornog sistema je 3:1 a kod mentalnih poremećaja 8:1. Od mentalnih poremećaja kao vodeći razlozi komisijske ekspertize su depresivni poremećaji (38.7%), shizofrenija (24.7%) i neurotski i uz stres vezani poremećaji (20.6%). Promjena radne sposobnosti zbog mentalnih poremećaja najčešća je kod depresivnih poremećaja (22.1%) i shizofrenija (18.9%). Također, vodeći razlog gubitka radne sposobnosti su depresivni poremećaji (33.2%), shizofrenija i drugi psihotični poremećaji (31.8%) i neurotski i uz stres vezani poremećaji (11.0%). Nađeno je da se depresija javlja kao prateći poremećaj kod 14.2% slučajeva, a najčešće je prateći poremećaj kod bolesti cirkulatornog, mišićno koštanog sistema i endokrinih oboljenja. U grupi ispitanika s mentalnim poremećajima više je muškaraca (62.8%) nego žena (37.2%), no u odnosu na ukupan broj žena i muškaraca više je žena s mentalnim poremećajima (30.6%) nego muškaraca (28.4%). U promjeni radne sposobnosti više je muškaraca s mentalnim poremećajima (31.2%) nego žena (27.1%). Kod depresivnih poremećaja nije nađena značajna razlika u broju komisijskih ekspertiza između muškaraca (42.6%) i žena (41.0%), međutim u ukupnom uzorku ispitanika s mentalnim poremećajima veći je broj žena s depresivnim poremećajem (50.9%) nego muškaraca (49.1%). Više je muškaraca (30.3%) nego žena (26.8%) imalo promjenu radne sposobnosti, a bez promjene radne sposobnosti više žena (22.2%) nego muškaraca (20.6%). Najveći broj ispitanika s depresivnim poremećajem su u dobi 50 i više godina (66.0%) od kojih 39.6% učestvuje u promjeni radne sposobnosti. Prosječna dob ispitanika s depresijom je 46.9±0.63 godine, a prosječna dob s promjenom radne sposobnosti je 47.4±0.63 godine Broj komisijskih ekspertiza zbog depresije raste u odnosu na sve mentalne poremećaje. Sa ponovnom ocjenom raste broj ispitanika s promjenom radne sposobnosti od 20.2% kod prve ocjene do 37.0% kod ponovne ocjene. Najviše je bilo ispitanika s teškom depresivnom epizodom bez (37.9%) i sa psihotičnim simptomima (26.9%) kod kojih je u najvećem broju utvrđen gubitak radne sposobnosti (25.5% i 23.6%). Kod teške depresivne epizode bez psihotičnih simptoma svega 2.3% ispitanika je imalo umanjenu radnu sposobnost, dok kod teške depresivne epizode sa psihotičnim simptomima nije bilo umanjene radne sposobnosti. Očuvanu radnu sposobnost imali su ispitanici sa blagom (89.7%) i srednje teškom depresivnom epizodom (16.1%). Dakle stepen i intenzitet depersivnog poremećaja predstavljaju prediktore radnog onesposobljenja. Na komisijsku ekspertizu pristupio je približno jednak broj visokokvalificiranih/ kvalificiranih (36.7%) i polukvalificiranih/nekvalificiranih (35.7%) ispitanika s depresijom i koji značajno učestvuju u promjeni radne sposobnosti (22.3% i 17.5%). Prosječni radni vijek ispitanika koji zbog depresije imaju promjenu radne sposobnosti je 14.3±0.76 godine Nađeno je da 54.5% ispitanika u vrijeme komisijske ekspertize su bili nezaposleni, 34.1% je bilo na bolovanju, od kojih je 51.3% bilo sa dužinom bolovanja preko godinu dana. Promjena radne sposobnosti najčešća je kod nezaposlenih (28.8%) i sa dužinom bolovanja preko godinu dana (39.2%). Najveći broj ispitanika prije komisijske ekspertize je liječen više od 24 mjeseca (35.3%) i učestvovao sa 34.4% u promjeni radne sposobnosti od kojih je najviše utvrđen gubitak radne sposobnosti (32.7%). Najviše onih kojima je utvrđeno da nema promjene u radnoj sposobnosti su se liječili u periodu od 6 do 12 jeseci (28.0%) od kojih je 8.5% depresija ocijenjeno da invalidnosti ne postoji, a 19.5% da ispitivanje i liječenje nije završeno. Najveći broj ispitanika upućenih na komisijsku ekspertizu je imao bolničko liječenje (80.8%) te je kod 69.6% utvrđena promjena, a kod 49.7% gubitak radne sposobnosti. U gubitku radne sposobnosti najviše su ocijenjeni ispitanici koji su imali tri i više hospitalizacija (42.7%). Visok postotak ispitanika (90.2%) su izjavili da ne mogu da rade i da žele penziju, od kojih je kod 60.9% utvrđena promjena radne sposobnosti (odnos gubitka i umanjene radne sposobnosti je 8 : 1). U analiziranom periodu evidentan je povećan broj komisijskih ekspertiza, gdje su mentalni poremećaji, uz bolesti cirkulatornog sistema vodeći medicinski razlog promjene radne sposobnosti. Depresivni poremećaji su najčešći psihojatrijski razlog promjene radne sposbnosti. Sociodemografske karakteristike su u korelaciji sa promjenom radne sposobnosti zbog depresivnih poremećaja.

Uvod: Hronična bubrežna bolest predstavlja stanje oksidativnog stresa što se povezuje sa visokom stopom kardiovaskularnog morbiditeta i mortaliteta kod ovih bolesnika. Uzroci povišenog oksidativnog stresa kod bolesnika liječenih hemodijalizom su: interakcija izmedju krvi i dijaliznog sistema, gubitak antioksidanasa tokom dijalize (mokraćna kiselina, vitamin C, selen), malnutricija i inflamacija sa posljedičnim smanjenim unosom antioksidanasa putem hrane. Primarni antioksidansi kao što je superoksid dismutaza (SOD) su naša prva i najvažnija linija odbrane od visoko reaktivnih, potencijalno destruktivnih slobodnih radikala nastalih iz kisika. Neenzimski antioksidansi su antiooksidansi koji primarno zadržavaju potencijalno opasne jone željeza i bakra u svojoj neaktivnoj formi i na taj način onemogućavaju njihovo učešće u produkciji slobodnih radikala. Cilj rada: Cilj ovog istraživanja je bio odrediti koncentraciju superoksid dismutaze u serumu ispitanika kao i odrediti koncentraciju neenzimskih antioksidanasa (albumin, feritin, mokraćna kiselina i bilirubin) u serumu ispitanika. Zatim, ispitati uticaj parametara oksidativnog stresa u odnosu na spol, životnu dob, dužinu trajanja hemodijalize. Utvrditi postojanje korelacije izmedju superoksid dismutaze kao enzimskog antioksidansa i neenzimskih antioksidanasa ispitanika kao i utvrditi postojanje korelacije izmedju superoksid dismutaze i kardiovaskularnih komplikacija ispitanika. Materijal i metode: Studija je bila klinička, retrospektivno-prospektivna i komparativna. Istraživanjem je obuhvaćeno 100 pacijenata (nedijabetičara) na hroničnom programu hemodijalize. Kontrolnu grupu je sačinjavalo 50 ispitanika, bez subjektivnih i objektivnih pokazatelja hronične bubrežne bolesti. Kod svih ispitanika je određena koncentracija SOD-a kao i koncentracije neenzimskih antioksidanasa. Rezultati: U grupi hemodijaliznih pacijenata, 60% je bilo muškaraca i 40% žena. Prosječna dob hemodijaliznih pacijenata je iznosila 54.13±11.8godina a prosječna dob ispitanika kontrolne grupe 41.72±9.8 godina. Prosječno trajanje hemodijaliznog tretmana je iznosilo 91.42±76.2 mjeseci. Rezultati dobijeni u našem istraživanju pokazuju da u grupi hemodijaliznih bolesnika nije utvrđena statistički značajna korelacija između koncentracije superoksid dismutaze u serumu i: koncentracije albumina u serumu, koncentracije feritina u serumu, koncentracije mokraćne kiseline u serumu i koncentracije ukupnog bilirubina u serumu. Također, rezultati naše studije su pokazali da u grupi hemodijaliznih bolesnika postoji pozitivna korelacija između koncentracije superoksid dismutaze u serumu i koncentracije uree u serumu kao i pozitivna linearna korelacija između koncentracije superoksid dismutaze u serumu i koncentracije kreatinina u serumu. U našem istraživanju, koncentracije superoksid dismutaze, albumina i mokraćne kiseline u serumu hemodijaliznih bolesnika podvrgnutih hemodijafiltraciji (HDF) su bile veće, ali ne statistički značajno, u odnosu na koncentracije superoksid dismutaze, albumina i mokraćne kiseline u serumu pacijenata podvrgnutih hemodijalizi. U grupi hemodijaliznih bolesnika utvrđene su pozitivne linearne korelacija između koncentracije superoksid dismutaze u serumu i: koncentracije ukupnog holesterola u serumu, koncentracije triglicerida u serumu i koncentracije LDL- holesterola u serumu. U istoj grupi ispitanika, utvrđena je i negativna linearna korelacija između koncentracije superoksid dismutaze u serumu i koncentracije HDL-holesterola u serumu. Navedene korelacije nisu bile statistički značajne. U našem istraživanju, u grupi hemodijaliznih bolesnika utvrđena je negativna linearna korelacija između koncentracije superoksid dismutaze u serumu i: koronarne bolesti, hipertenzije te pridruženog maligniteta. Navedene korelacije nisu bile statistički značajne. Potvrđena je pozitivna, ali ne statistički značajna, linearna korelacija između koncentracije superoksid dimutaze u serumu i moždanog udara. Iz rezultata dobijenih u našem istraživanju se vidi da je koncentracija superoksid dismutaze u serumu hemodijaliznih bolesnika bila statistički značajno veća od koncentracije superoksid dismutaze u serumu kontrolne grupe ispitanika. Zaključak: Nije utvrđena statistički značajna povezanost izmedju SOD-a i drugih neenzimskih antioksidanasa (albumin, mokraćna kiselina, feritin, bilirubin), što nam govori da pokazatelje antioksidativne zaštite kod hemodijaliznih pacijenata moramo pojedinačno mjeriti kako bi se odredila njihova stvarna zaliha i aktivnost. Zbog slabe dijagnostičke tačnosti koncentracija superoksid dismutaze u serumu se ne može koristiti kao samostalni marker u razlikovanju hemodijaliznih pacijenata od zdravih ispitanika, niti u razlikovanju hemodijaliznih pacijenata na različitoj dužini dijalizne terapije. Rezultati našeg istraživanja kao i rezultati drugih autora su dali predpostavku da povećana aktivnost superoksid dismutaze kod bolesnika na hemodijalizi vjerovatno predstavlja odbrambeni mehanizam ćelije zbog povećanog stvaranja slobodnih radikala kao odgovor na oksidativni stres. Ključne riječi: superoksid dismutaza, oksidativni stres, hemodijaliza.

Jednom od genetskih metoda, kvantitativnom i kvalitativnom analizom dermatoglifa, istražio se broj epidermalnih grebenova i crtež u 400 bolesnika (260 oboljelih od PsA, 130 muških i 130 ženskih te 140 bolesnika sa psorijazom (70 muških i 70 ženskih) i 100 članova obitelji, 15 očeva, 15 majki 15 braće i 15 sestara, te 20 sinova i 20 kćeri oboljelih u svrhu udjela, genetičkih čimbenika u etiologiji PsA. Dijagnoza je postavljena na temelju klasifikacijskih kriterija CASPAR studijske skupine iz 2006. godine. Kontrolna skupina, s kojom su uspoređeni bolesnici, sastoji se od 400 (200 muških i 200 ženskih) fenotipski zdravih stanovnika Zagrebačke regije za kvantitativnu analizu te 345 (167 muških i 178 ženskih) za kvalitatitvnu analizu iz baze podataka Instituta za antroplogiju iz Zagreba. Otisci dlanova i prstiju uzeti su na prozirnu samoljepivu foliju uz pomoć fino granuliranog srebrnastosivog praha HSW koji se koristi u kriminalistici. Analiza dermatoglifa provedena je prema uputstvima Cumminsa i Midloa te Miličić i suradnika. Bolesnici su razvrstani u pet kliničkih skupina klasični, mutilirajući, reumatoidnom sličan, oligoartritični i spondilitički tip. Analizom podataka u kvantitativnoj analizi utvrđuje se kako postoje dvije kliničke skupine PsA, naime razlike su statistički značajne samo između klasičnog i mutilirajućeg tipa s jedne strane (tip I) te RA tipa, oligoartritičnog i spondilitičkog PsA s druge strane (tip II), kako za muškarce tako i za žene. Vrijednosti kontrolnih skupina, nalaze se između PsA tip I s jedne strane i Psa tip II s druge strane. Jednako vrijedi i za kvalitativnu analizu, kako za muškarce tako i za žene. Dobiveni rezultati izgleda su povezani sa podjelom psorijaze na tip I i tip II. PsA tip I (klasični i mutilirijaući) po broju grebenova, te pojavnosti crteže, odgovara tipu II psorijaze, koja se javlja u kasnijoj dobi, a PsA tip II (reumatoidni, oligoartritični i spondilitički, odgovara psorijazi tip I, koja se javlja u ranijoj dobi.

Istraživanje je doprinijelo davanju bolje procjene rezultata u liječenju adolescentne idiopatske skolioze, napose ortopetskom hiruškom tehnikom u kojoj se primjenjuje instrumentarij po Isola-i i SSE (Spine System Evolution). Mjerenjem anatomskih parametara i određivanjem odnosa, matematičko – statističkim metodama, koji su uslovljeni skoliozom u preoperativnom i postoperativnom periodu može se dobiti slika korekcije patoloških anatomskih parametera ka fiziološkim anatomskim parametrima kralješnice. Ta slika može dati važne pokazatelje u procjeni liječenja pacijenata sa opisanom patologijom kralješnice. Ovim istraživanjem treba pokušati odrediti odnos korigovanih anatomskih parametara, koji su uslovljeni adolescentnom idiopatskom skoliozom u preoperataivnom periodu i kod operisanih pacijenata, sa antomskim parametrima koji su definisani eventualnom postoperativnom progresijom oboljenja. S obzirom da je adolescentna idiopatska skolioza progresivan patološki proces, veoma je važno predočiti potencijalno moguću korekciju ovog patološkog stanja kralješnice i potencijalno moguću progresiju postoperativno, kako pacijentu tako i ljekaru, što između ostalog daje ovom istraživanju poseban značaj.

Ovim istraživanjem su utvrđeni vrsta i učestalost oštećenja mozga u novorođenčadi sa perinatalnom asfiksijom. Određene su vrijednosti biohemijskih parametara: kompletne krvne slike, eritroblasta, acidobaznog statusa, šećera, natrijuma, kalijuma, kalcijuma i magnezijuma iz krvi pupčanika u novorođenčadi sa perinatalnom asfiksijom, što je važno u svakodnevnom radu neonatologa, naročito ukoliko nema pouzadnih podataka o asfiksiji ploda. Naučni doprinos doktorske disertacije ogleda se i u tome što su jasno definisani najbolji biohemijski prediktori oštećenja mozga u novorođenčadi sa perinatalnom asfiksijom. Rano prepoznavanje novorođenčadi rizične za perinatalno oštećenje mozga omogućiti će i rano započinjanje odgovarajućeg liječenja. Navedeno je posebno važno, jer veliki izazov moderne perinatologije jeste smanjiti dugoročne neurološke sekvele u novorođenčadi sa perinatalnom asfiksijom, s obzirom da one predstavljaju važan socijalni i ekonomski problem jedne zemlje.

Uvod: Najznačajniji napredak u reparaciji ventralnih hernija je upotreba prostetskih materijala te u vođenje laparoskopske metode reparacije. Intraperitonealne mrežice, moraju imati antiadhezivnu stranu koja ne stvara priraslice naliježući na unutrašnje organe abdomena te stranu koja optimizira urastanje tkiva, smanjuje migraciju mrežice i postotak recidiva hernije. S obzirom na tehnološki napredak postoje različite vrste mrežica koje se upotrebljavaju za reparaciju ventralnih hernija. Polipropilenska mrežica pokazuje dobru mehaničku stabilnost, razumnu elastičnost i sporiju biorazgradivost, ali uzrokuje signifikantno stvaranje adhezija. Modifikacije površine polipropilenske mrežice može smanjiti tkivnu reakciju i stoga smanjiti i stvaranje adhezija. Stoga se u kliničku praksu uvode različite kompozitne mrežice sa ciljem smanjenja prisutnog inflamatornog odgovora i stvaranja adhezija. Polydioxanone pokazuje manji stepen inflamacije u odnosu na polyglactin, te se u kliničkoj praksi uvodi mrežica koja je kombinacija polypropylena-polydioxanona. Uvode se i kompozitne mrežice velikih pora prolene-monocryl da bi se poboljšala bio-kompatibilnost sintetičkih mrežica. Međutim, tokom vremena sintetičke mrežice se skupljaju, što može uticati na stopu recidiva. Eksperimentalne studije upućuju da mrežica male težine i većih dimenzije pora, titanijumom obložene mrežice imaju odsutan fenomen premoščenja, a pokazano je da titanijumski klipsevi uzrokuju blažu upalnu reakciju od drugih materijala koji se koriste u laparoskopskim procedurama. Stoga se smatralo da će titanijumom obložena mrežica uzrokovati blažu upalu u odnosu na druge kompozitne mrežice, manje skupljanje mrežice i stvaranje adhezija. Materijal i metode rada: Pacovi (Wistar Albino) težine 100-150 grama su držani u standardnim laboratorijskim uslovima prije operativnog zahvata, a svim pacovima podvrgnutim operativnom zahvatu je isključena hrana 24 sata ranije. Devedeset pacova je randomizirano u tri grupe po trideset pacova: prva grupa kod kojih je implantirana polypropylene-polydioxanone mrežica, druga grupa kod kojih je implantirana kompozitna mrežica velikih pora prolene-monocryl, treća grupa kod kojih je implantirana 7 titanijumom obložena mrežica. Deset životinja iz svake grupe ispitanika su se žrtvovale 7. 28. i 60. postoperativnog dana. Formiranje adhezija je procjenjeno prema skoru ”Surgical Mebrane Study Group”. Veličina mrežice te utvrđivana procentualno u odnosu na početnu veličinu implantirane mrežice. Dio tkiva s mrežicom je podvrgnut histološkom i imunohistohemijskom ispitivanju, pri čemu se upalna reakcija semikvantitativno gradirala na: blaga, srednje teška i teška upala, dok se imunohisto-hemijskom analizom trostepene imunoperoksidaze sa streptavidinom ispitavalo na karakter imunog odgovora tj. u smislu semikvantitativnog određivanja zastupljenosti T limfocita i histiocita u upalnom infiltratu. Rezultati: Analizirana je upalna reakcija u polju oko tkiva nakon implantacije mrezica. Dokazana je statisticka značajnost u jačini patohistološke reakcije između polypropylene-polydiaxonanone mre-žice i titanijumom obložene mrežice (p<0.0001), kao između titanijumom obložene mrežice i kompozitne mrezice s velikim porama prolen-monocryl (p<0.0003), dok ne postoji statistička značajnost između polypropylen-polydioxanone mrežice i kompozitne mrežice prolen-monocryl. Imunohistohemijsko ispitivanje pak pokazuje da je broj CD3 ćelija veći u grupi s titanijumom obloženom mrežicom u odnosu na ostale ispitivane mrežice. Jačina adhezija najmanja je 7. i 28. postoperativnog dana u grupi s titanijumom obloženom mrežicom.Veličina zahvatanja i tip adhezija 60. dana najmanja je u grupi s titanijumom obloženom mrežicom. Veličina skupljanja mrežice najmanja je u grupi s titanijumom obloženom mrežicom 7. i 28. postoperativnog dana, a najveća 60. postoperativnog dana. Zaključci: Sveukupno, u pogledu upalne reakcije, stvaranja adhezija, veličina, tipa adhezija, možemo zaključiti da titanijumom obložena mrežica pokazuje prednosti u odnosu na druge, ispitivane mrežice. Stoga se može preporučiti upotreba titanijumom obložene mrežice pri laparoskopskoj reparaciji ventralne hernije.

Rezultati ovog istraživanja ukazuju na pozitivan efekat PEMF u tretmanu bolesnika sa osteoartritisom koljena u vidu značajnog smanjenja boli i poboljšanja funkcionalne sposobnosti. Pokazano je takođe da PEMF tokom tretmana dovodi do značajnog povećanja obima pokreta u koljenima, što ima i direktan efekat na poboljšanje obavljanja aktivnosti dnevnog života. Ublažavanje simptoma bola u bolesnika sa osteoartritisom koljena može imati učinak i na smanjenje uzimanja medikamenata, dovodeći do izbjegavanja nus efekata istih i smanjenja finansijskih troškova. Navedeni rezultati predstavljaju doprinos ukupnom znanju o niskofrekventnom pulsirajućem elektromagnetnom polju kao opciji liječenja osteoartritisa koljena. Primjena PEMF u tretmanu osteoartritisa koljena je jednostavna terapijska procedura, ne zahtijeva poseban angažman fizioterapeuta i kao modalitet nefarmakološkog tretmana spada u terapiju u koju pacijenti imaju najviše povjerenja, što je čini vrlo praktičnom za širu primjenu u fizikalnoj terapiji. Obzirom da terapija PEMF nije uvrštena u vodiče svjetskih reumatoloških udruženja zbog nedovoljnog broja kvalitetnih dvostruko slijepo kontrolisanih studija, ovo istaživanje predstavlja značajan doprinos o pozitivnim efektima PEMF u tretmanu osteoartritisa koljena i njegove primjene u svakodnevnoj fizijatrijskoj praksi i trebalo bi da bude preporučeno od vodećih svjetskih reumatoloških udruženja.

Kanditkinja je iznijela multidisciplinarni pristup koji podrazumjeva timski rad neurohirurga, neurologa i anesteziologa, gdje anesteziolog ima ključnu ulogu u zbrinjavanju bolesnika sa moždanom aneurizmom (kontinuiran nadzor koji uključuje preoperativno i postoperativno liječenje kao i intraoperativno upravljanje) daje bolje rezultate u tretmanu aneurizmalnog SAH-a. Kao i da je istraživanje potvrdilo sigurnost i izvedivost kontinuiranom infuzijom visokih doza intravenskog MgSO4 kod bolesnika sa aneurizmalnim SAH-om. Zna aj pomenute problematike u svakodnevnoj ljekarskoj praksi sa jedne strane kao i činjenica da sličnih radova u našoj državi i okolini nema, dalo je povod za ovo istraživanje. Iz ovih razloga je bilo važno utvrditi učinkovitost intravenskog ordiniranja nimodipina i MgSO4 u ranoj inicijalnoj obradi pacijenata sa aneurizmalnim SAH-om, zajedno sa 3-H terapijom što poboljšava moždanu perfuziju i hemodinamsku stabilnost pacijenta. Na osnovu pomenutih rezultata hospitalizacija pacijenata je kraća, a troškovi liječenja manji. Rezultati su pokazali da se može postaviti protokol inicijalne obrade u UKC Tuzla i razjašnjenje utjecaja obrade na rani ishod tretmana pacijenata sa aneurizmalnim SAH-om.