Doktorske disertacije

UVOD: Procjenjuje se da je 3% svjetske populacije hronično inficirano sa virusom hepatitisa C. Pretpostavlja se da ukupan broj hronično inficiranih osoba sa HCV infekcijom dostiže cifru od 200 miliona, a većina inficiranih nije svjesna HCV infekcije ni oboljenja jetre. Prevalenca HCV infekcije je različita ovisno o geografskoj regiji. U Istočnoj Evropi veća je od 0,4 – 3% od prerpostavljenog borja slučajeva koji je evidentiran u zemljama Zapadne Evrope. Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije pretpostavljena stopa prevalence HCV infekcije u BiH iznosi oko 1,5%. Tretman hepatitisa C neophodan kako bi se spriječio razvoj po život opasnih komplikacija kao što su ciroza i karcinom jetre. Zlatni standard u liječenju kroničnog hepatitisa C jest kombinacija pegiliranog interferona i ribavirina. Cilj terapije je eradikacija HCV infekcije a završna faza terapije je postizanje održivog virusološkog odgovora (SVR) koji obično dovodi do eradikacije infekcije u 99% slučajeva. ISPITANICI I METODE: Ispitivanje je sprovedeno kao prospektivna studija na uzorku pacijenata kojima je odobrena terapija liječenja hepatitisa C od strane povjerenstva Federalnog Ministarstva Zdravstva tokom 2011 - 2015 godine. Pacijenti su podijeljeni u dvije koherentne grupe, jedna grupa pacijenata liječena peginterferonom alfa 2a a druga grupa sa peginterferonom alfa 2b. U ispitivanje su uključeni pacijenti koji su se liječili u Tuzli i Sarajevu 2011 – 2015 godine. Broj pacijenata iznosti 508. Pacijenti su tretirani početnim algoritmom - kombinovana terapija Peginterferon + Ribavirin tokom 48 sedmica koristeći standardne doze Ribavirina (1000-1200 mg) u pacijenata s genotipom 1 a terapija kroz 24 sedmice s nižim dozama Ribavirina (800 mg) kod bolesnika s genotipom 2 i 3. U svrhu ispitivanja je kreiran Markov model progresije oboljenja kako bismo uspješno evaluirali troškovnu efikasnost terapijskih modela i uporedili ih međusobno. Model uključuje progresiju oboljenja kao i razna stanja asocirana sa hroničnim hepatitisom C kao i smrt. Proces modeliranja pretpostavlja konstantnu godišnju stopu progresije pri čemu pacijenti mogu ostati u jednom stadiju ili se kretati prema drugim stadijima u skladu sa predviđenim stepenom progresije koji je izveden iz publikovanih izvora (Fattovich G i sar., 1997; Bennett WG i sar., 1997; Ascher NL i sar., 1994; Detre KM i sar., 1996) REZULTATI: Uzimajući u obzir rezultate kliničkih ispitivanja obe terapijske opcije, PEG IFN alfa-2a+ RBV i PEG IFN alfa-2a+ RBV, se mogu smatrati terapijama koji imaju dokazanu efikasnost. Dobro dizajnirane RCT i observacione studije pokazuju da su pacijenti koji su primali pegilovani interferon alfa-2a imali SVR u rasponu od 20 do 80% dok su vrijednosti SVR za pegilovani interferon alfa-2b bile nešto niže, u rasponu od 18% do 79%. Farmakoekonomski model za BiH je pokazao da je PEG IFN alfa-2a+ RBV u većini slučajeva isplatljiviji od PEG IFN alfa-2b+ RBV. To je pokazao osnovni slučaj i sprovedena probabilistička analiza. ZAKLJUČCI: Sa obzirom da je po preporukama Svjetske Zdravstvene Organizacije za graničnu vrijednos inkrementalnog troškovno efikasnog odnosa trostruka vrijednost prosječnog Bruto Domaćeg Proizvoda po stanovniku (BDP) koji je u BiH za 2014 procjenjen po glavi stanovnika u iznosu od 7.122,00 KM, studija je dokazala da su obe terapijske opcije isplative. U slučaju preosjetljivosti na jednu od terapija ili evenutalnog nedostatka nekog od preparata, moguće je koristiti alternativnu terapiju bez negativnog uticaja na troškove. Obe terapije se mogu smatrati isplativim a pitanje je stručne preferencije ljekara, iskustva i dostupnosti će odlučiti koja od terapijskih opcija će biti korištena. Sa aspekta disperzije rizika u opskrbi, preporučuju se i dalje javne nabavke i korištenje oba preparata iz studije.

Depresija se može se javiti u svakom životnom dobu. Smatra se da preko 120 miliona ljudi u svijetu boluje od depresije, od čega je dvostruko više žena. Očekuje se da će do 2020. godine postati drugi svjetski zdravstveni problem. Među pacijentima koji pate od depresije najviše je oboljelih u dobi od 35 do 55 godina. Najčešće propisivani antidepresivi su oni koji pripadaju grupi SSRI(inhibitori ponovne pohrane serotonina). Razlog njihove široke upotrebe je upravo prividna "sigurnost" od neželjenih reakcija, unatoč činjenici da u antidepresivnom efektu nisu nadmašili starije antidepresive (triciklične antidepresive i inhibitore monoaminooksidaze- IMAO) i na terapijski učinak treba čekati nakon latencije od 3-4 sedmice. Česte nuspojave kod liječenja sa SSRI su: anksioznost, nemir, nesanica, suha usta, prekomjerna tjelesna težina, mučnina, proljev, znojenje, vrtoglavice, nemir, nesanice, gubitak libida, tremor i seksualne poteškoće. Ciljevi našeg istraživanja su: utvrditi prevalencu održavanja depresivne epizode i rekurentnog depresivnog poremećaja uprkos farmakoterapiji antidepresivima prema dužini liječenja i vrsti korištenih antidepresiva; utvrditi razlike u učestalosti i intenzitetu različitih neželjenih reakcija prema dužini liječenja i vrsti korištenih antidepresiva; utvrditi razlike u učestalosti prethodnih ponavljanih epizoda depresivnog poremećaja liječenih jednim od pet najčešće propisivanih antidepresiva; utvrditi povezanost distresa i održavanja depresivne epizode prema dužini liječenja i vrsti korištenih antidepresiva. Istraživanje je provedeno na 508 ispitanika u životnoj dobi od 19-65 godina koji se liječe od depresivnog poremećaja raspoloženja antidepresvima u trajanju od minimalno 3 mjeseca (blaga i umjerena epizoda pod kontrolom ljekara porodične medicine, teška i ozbiljna epizoda pod kontrolom neuropsihijatra i nadzor efekata liječenja pod kontrolom ljekara u porodičnoj medicini od blagog oblika depresije) tokom 2013.- 2015. godine u Zeničko Dobojskom kantonu. U istraživanju su korišteni: Hamilton-ova skala depresije (Hamilton Depression Rating Scale), koja sadrži 17 brojčano graduisanih ajtema (simptomi depresije) čiji se skor zbraja. Intervalni skor HRSD predstavlja i kategorizuje depresiju: 0-7 uredan mentalni status; 8-13 blagu depresiju; 14-18 srednje tešku depresiju; 19-22 tešku (ozbiljnu depresiju); i >22 boda vrlo tešku, ozbiljnu depresiju. Upitnik o procjeni općeg zdravlja, (Clinical Global Assesment Scale ili General Health Questionnaire) se sastoji od 12 ajtema vezana za somatske simptome, za anksioznost i nesanicu, socijalnu disfunkciju i tešku depresiju. Ponuđeni odgovori su: 0- bolje nego obično; 1- kao i obično; 2- nešto lošije nego obično; 3- nešto više nego obično; 4- mnogo lošije nego obično. Vrednovanje odgovora je predviđeno prema Likertovoj skali (od 0 do 3). Ukupni skor > 15 bodova predstavlja distres; > 20 ozbiljne probleme i distres. Toronto skala neželjenih reakcija antidepresiva (TSES), koja sadrži 32 ajtema kreirana je za direktnu evaluaciju neželjenih nuspojava antidepresiva u CNS-u, GIT-u, odnosi se na sexualne poteškoće, njihovu učestalost i intenzitet. Odgovori su koncipirani i graduirani prema Likertu za učestalost ili frekvencu (1- nikada, 2-ponekad, 3-povremeno, 4- često i 5 svaki dan); te za intenzitet i ozbiljnost simptoma (1- nije neki problem, samo-procjena ozbiljnosti simptoma ili znaka nuspojave na skali od 2,3,4, i 5- ozbiljan problem). Kreirana su dodatna pitanja o demografskim i individualnim karakteristikama ispitanika i kratki upitnik o „Prethodnim ponavljajućim epizodama depresije“ sa odgovorima prema Likertovoj skali, nikad, 1X, 2X, 3X, više puta. Ispitanica ženskog spola u našem istraživanju je bilo više od polovine (63%). Ispitanici koji se liječe od depresije pod nadzorom ovlaštenog liječnika porodične medicine su u dobi su od 18-78 godine. Prosječna životna dob ispitanika je 48.98±11.585 godina.. Depresivni poremećaj je najčešće zastupljen u najobrazovanijih. Više je zastupljen u neproizvodnih radnika (odnos neproizvodnih prema proizvodnim radnicima je 58%:35% (1.6Xviše). Značajan broj radnoaktivnih ispitanika koji liječe depresiju je nezaposleno (57%). Svi ispitanici trpe uglavnom ozbiljnu epizodu depresije sa prosječnim skorom depresije prema Hamiltonovoj skali 18.49±8.603. Veoma ozbiljan nivo depresije trpi 32%, ozbiljan nivo 17%, umjerenu 21%, a blagu depresiju 20%. Najviše ispitanika se liječi Paroxetinom 27%, Flusetinom 22% i Sertralinom 17%. Efikasnost liječenja depresije različitim SSRI antidepresivima je ujednačena (razlike u uspješnosti liječenja nisu signifikantne, P= 0.502). Uspjeh liječenja uz odsustvo simptoma depresije je postignut u 10% ispitanika, a održavanje depresivne epizode se javlja u 90% slučajeva. Prevalenca nervoze najveća je pri liječenju Paroxetinom 44%. Simptom drhte ruke najviše se javlja kao neželjena reakcija na početku liječenja Paroxetinom. Grč mišića izazivaju Paroxetin i Sertralin. Najčešće se bol u trbuhu javlja prilikom liječenja Paroxetinom 21% i Sertralinom 21%. Loša probava je najčešća pri liječenju Flusetinom. Umor se najčešće javlja prilikom liječenja Paroxetinom 50% i Flusetinom 48%. Najnižu prevalencu ponavljanih epizoda depresije utvrdili smo prilikom liječenja Paroxetinom. Distres (hroničnu depresiju ili distimiju) u trenutnoj epizodi depresije trpi 34% ispitanika. Rezultati našeg istraživanja pokazali su važan stepen varijabilnosti nuspojava najčešće propisivanih SSRI antidepresiva. Važni komplementarni podaci u rezultatima o slučajnim i nenamjernim neželjenim reakcijama najčešćih SSRI propisivaih andidepresiva kod nas trebaju biti značajni u kreiranju procedura i strategija budućeg liječenja antidepresivima u porodičnoj medicini i šire.

Abdominalna bol je općeniti naziv za sve bolne osjete i neugodne simptome koje djeca osjećaju u području abdomena. Ovo je jedan od najčešćih simptoma dječije dobi i zbog kojih se javljaju liječniku. Brojni uzroci mogu izazvati bol u abdomenu te je ispravno tumačenje ovog simptoma veliki izazov svakom liječniku. Ponekad se ni u najpovoljnijim okolnostima, uza sva pomoćna dijagnostička sredstva i uz najveću kliničku vještinu ne može otkriti uzrok boli. Dodatan je problem nemogućnost definicije boli i njene težine, jer svaka osoba drugačije reagira i doživljava bol. Djeca teško mogu pokazati gdje ih boli. Unatoč desetljećnim kliničkim zapažanjima koji su rezultirali brojnim člancima, knjigama, i monografijama o bolovima u trbuhu u djetinjstvu, ovaj problem ipak ostaje jedan od većih briga za većinu pedijatrijskih zdravstvenih radnika. Cilj istraživanja je bio: analizirati učestalost kliničkih simptoma abdominalne boli u djece u prehospitalnim uslovima, korelirati simptome ili skupinu simptoma kod djece sa abdominalnom boli u prehospitalnim uslovima u odnosu na konačnu dijagnozu i ispitati predikciju kliničkih simptoma ishodu abdominalnom boli u djece. U ispitivanom vremenskom periodu u Službi hitne medicinske pomoći Lukavac ukupno je pregledano 36614 pacijenta od kojih je 6666 (18,20%)bilo djece. Od 6666 djece koja su u ispitivanom periodu zbrinuta u Službi hitne medicinske pomoći u Lukavcu 3689 ih je bilo muškog a 2977 ženskog spola, sa omjerom M/Ž 1,2/1. Abdominalnu bol imalo je 222 (3,3%) djece životne dobi od 0 do 15 godina. Od 121 dijete sa abdominalnom boli koja su ušla u studijski protokol 67 (55,37%) ih je bilo muškog i 54 (44,63%) ženskog spola. Učestalost abdominalne boli bila je veća kod djece muškog spola u odnosu na ženski spol sa omjerom M/Ž 1,2/1, ali bez statistički značajne razlike (67 vs 54; p=0,122) i podjednakom šansom pojave abdominalne boli. Najčešči simptom je opisan kao abdominalna bol koju je opisalo 74 (61,15%) ispitivane djece, a najmanje zastupljeni simptomi bili su dispepsija i nedefinisana žutica koji su bili prisutni kod samo 3 (2,47%)djece. Prisustvo simptoma koji je opisan samo kao abdominalna bol se statistički značajno razlikovao u odnosu na sve druge simptome (χ2=12,049; p=0,0005). Ovaj simptom je imao 2,4 puta veće šanse pojave u odnosu na sve ostale simptome [OR=2,478; 95% CI (11,173 – 4,157)]. Značajna učestalost gorušice koju je opisalo 14(11,57%) ispitanika je statistički značajan simptom koji upućuje na ozbiljnost problema u odnosu na sve druge simptome (χ2=139,9; p=0,0001), ali bez značajnosti šanse da upućuje ciljano na abdominalnu bol, što bi moglo biti povezano i sa drugim oboljenjima dječije dobi [OR=0,017; 95% CI (0,007 – 0,037)]. Ispitana je i povezanost laboratorijskih parametara sa konačnom dijagnozom te težinom bolesti kod djece sa abdominalnom boli. U ispitivanom vremenskom periodu u Klinički centar Tuzla upućeno je 121 dijete sa abdominalnom boli a konačne dijagnoze šifrirane prema aktuelnoj Međunarodnoj klasifikaciji. Uzrok abdominalne boli u 39 djece bio je akutni apendicitis, dijareja i gastroenteritis u 28 , ingvinalna hernija u 20, paralitički ileus kod 2 djece i peritonitis kod jednog djeteta. Neoznačena renalna kolika evidentirana je kod jednog djeteta, a cistitis kod 13 djece, dok je abdominalni i karlični bol bio udružen kod 14 djece a neoznačena žutica kod 2 dječaka i jedne djevojčice. Autori zaključuju da validnost kliničkih simptoma u ishodu abdominalne boli u djece omjer vjerovatnoće pozitivnog i negativnog nalaza imalo je pozitivnu prediktivnu vrijednost testa od 73%, negativna prediktivna vrijednost 71%, uz specifičnost od 83% i senzitivnost 16%. Dijagnostička vrijednost testa je 73%.

Uvod: Karcinom jajnika je heterogeno i brzo progresivno oboljenje sa pojavom simptoma uglavnom u odmaklim stadijima što značajno otežava dijagnozu, ograničava liječenje i stopu preživljavanja oboljelih. Nejasna etiologija kod većine oboljelih, nepostojanje dovoljno osjetljive i specifične skrining metode za rano otkrivanje bolesti i nepostojanje ovarijalne prekanceroze razlozi su za otkrivanje ovarijalnog karcinoma najčešće u odmaklim stadijima. Cilj rada je bio da se prospektivnom analizom utvrdi klinički značaj tumorskog markera HE4 u dijagnozi malignih i diferenciranju malignih od benignih ovarijalnih tumora, odredi vrsta i stepen korelacije tumorskih markera HE4 i CA125 sa FIGO stadijem bolesti u pacijentica sa malignim tumorom jajnika, te da se uporedi efikasnost markera HE4 i CA125 u procjeni rizika za obolijevanje od malignog tumora jajnika. Ispitanice i metode: Analiziranu grupu je činilo 60 ispitanica starijih od 18 godina koje su zbog ovarijalnog tumora imale indikovan operativni zahvat. Ispitanice su bile podijeljene u eksperimentalnu (30 ispitanica sa malignim tumorom jajnika) i kontrolnu grupu (30 ispitanica sa benignim tumorom jajnika). Vrijednosti tumorskih markera CA125 i HE4 su određivane preoperativno na dan operativnog zahvata i mjesec dana nakon operativnog zahvata. U obradi podataka su korištene standardne metode deskriptivne statistike, za parametrijske podatke korišteni su t-test i F-test, a za neparametrijske podatke Kolmogorov-Smirnov i χ² test. Procjena rizika za obolijevanje od karcinoma jajnika određivana je ROMA testom. U proučavanju međusobnih odnosa dvije pojave korištena je Spearmanova i Kendall tau korelaciona analiza. Rezultati, diskusija i zaključci: Određivanjem serumskih koncentracija tumorskih markera HE4 i CA125 prije i nakon operativnog zahvata vrijednosti ovih markera preoperativno bile su povišene u većine pacijentica sa malignim tumorom jajnika i u granicama referentnih vrijednosti mjesec dana nakon odstranjivanja malignog tumora. Tumorski marker CA125 je bio povišen u većine pacijentica sa benignim tumorom jajnika preoperativno i u granicama referentnih vrijednosti postoperativno, za razliku od markera HE4 koji je bio u granicama referentnih vrijednosti prije i nakon operativnog zahvata u pacijentica sa benignim ovarijalnim tumorom. U ovo studiji je oko 10% malignih tumora jajnika bilo povezano sa naslijeđem. Kod ispitanica oboljelih od malignog tumora jajnika najviše preoperativne vrijednosti tumorskih markera HE4 i CA125 izmjerene su kod pacijentica sa seroznim karcinomom jajnika. Novi tumorski marker HE4 je senzitivniji (100% prema 75%) i specifičniji (100% prema 73,3%) u odnosu na marker CA125 u dijagnostici malignih tumora jajnika, uz lažno pozitivne nalaze od 25% i lažno negativne nalaze od 21,4% za CA125 i lažno negativne nalaze od 28,6% za tumorski marker HE4. Klinički značaj tumorskog markera CA125 je ograničen u odnosu na marker HE4 zbog njegove pozitivnosti u benignim tumorima jajnika, najčešće endometriozi, a u odnosu na HE4 je učinkovitiji kod žena u postmenopauzi. Kombinovanjem tumorskih markera HE4 i CA125 može se bolje procijeniti rizik za malignitet, a povišene vrijednosti markera CA125 i niske vrijednosti HE4 najčešće su prisutne kod endometrioze. Postoji pozitivna korelacija preoperativnih serumskih koncentracija tumorskih markera HE4 i CA125 i vrijednosti ROMA indeksa sa FIGO stadijem bolesti u pacijentica sa malignim tumorom jajnika. ROMA test je osjetljiviji za pacijentice u postmenopauzi u odnosu na one u premenopauzi (93,8% naspram 81,8%), ali je specifičnost ROMA testa veća u premenopauzalnih u odnosu na pacijentice u postmenopauzi (91,3% naspram 85,7%). Lažno pozitivni i lažno negativni nalazi ROMA testa su češći u pacijentica u premenopauzi u odnosu na ispitanice u postmenopauzi (18,2% naspram 6,3% i 8,7% prema 4%), a lažno pozitivni nalazi su najčešće povezani sa lažno pozitivnim nalazima tumorskog markera CA125. Preoperativne serumske vrijednosti ROMA indeksa i tumorskih markera HE4 i CA125 ne zavise od životne dobi, kao ni veličine i histološkog tipa malignih i benignih tumora jajnika. Učestalost karcinoma jajnika je značajno veća kod pacijentica u postmenopauzi u odnosu na one u premenopauzi (63,3% prema 36,6%). Endometrioza i adultni cistični teratom su najčešći benigni tumori jajnika u premenopauzalnoj dobi, a oko jedna trećina benignih tumora jajnika su endometrioidni tumori (30%). Najviše karcinoma jajnika (56,6%) se otkrije u odmaklim stadijima bolesti (FIGO III i IV). U početnoj fazi bolesti (FIGO I i II) otkrije se približno jedna četvrtina karcinoma jajnika (23,3%), a serozni karcinom je daleko načešći (76,6%) od svih drugih karcinoma jajnika. Ključne riječi: maligni tumor jajnika, HE4, CA125

Uvod: Tanko crijevo je, zbog svoje dužine i lokalizacije, izazovan organ za kliničku i radiološku evaluaciju. Pacijenti sa Crohn-ovom bolesti i danas predstavljaju dijagnostički izazov te je svaki pokušaj napretka u dijagnostici ovog oboljenja od znanstvenog i praktičnog značaja. Uvođenjem imaging radioloških tehnika pokušava se doći do adekvatne dijagnoze i vrijednih informacija, a da se komoditet i sigurnost pacijenta značajnije ne naruši. Materijal i metode: Prospektivno je pregledano 55 pacijenata kod kojih je postavljena klinička i laboratorijska sumnja na postojanje Crohn-ove bolesti. Svim pacijentima je prije MRI enterografije, koja je uključivala dinamičke kontrastne sekvence (DCE – MRI) i difuzione sekvence (DWI), urađen ultrazvučni pregled abdomena, te su im naknadno urađeni endoskopski pregledi ili su isti hirurški tretirani. Rezultati: Statističkom obradom dobivenih rezultata utvrđeno je da postoji signifikantna razlika između tačnosti rezultata ultrazvučnog nalaza i nalaza MRI enterografije. Korištenjem ROC krive u analizi dobivenih rezultata dobiveno je da senzitivnost za MRI enterografiju kod zadebljanja zida iznosi 97,8%, a specifičnost 70%, dok senzitivnost za UZ kod zadebljanja zida iznosi 51%, a specifičnost 100%. U komparaciji sa ranijim studijama gdje se senzitivnost za MRI enterografiju kreće od 83% do 100%, a specifičnost od 94% do 100% , dok se senzitivnost za UZ ovisno o studijama kreće od 55% do 94%, a specifičnost od 96% do 100%, možemo zaključiti da naši rezultati, u velikoj mjeri, koreliraju sa rezultatima ranije provedenih studija, izuzev dobivenog rezultata za specifičnost kod MRI enterografije koji je nešto niži u odnosu na dosadašnja istraživanja. Određivanjem vrijednosti AUC (Arrea under curve) za UZ i MRI enterografiju dobiveno je da je za MRI AUC=0,838, a za UZ AUC= 0,755. Ovim je dodatno potvrđeno da su prediktivna svojstva MRI enterografije bolja od ultrazvuka. Komparirajući rezultate DWI u odnosu na kontrastnu MRI enterografiju statističkom obradom je zaključeno da postoji signifikantna razlika između rezultata dobivenih difuzijom i patohistološkog nalaza, odnosno da postoji signifikantna razlika između rezultata dobivenih difuzijom i nalaza MRI enterografije. Kod MRI enterografije dobivamo da senzitivnost, odnosno tačna pozitivna stopa, iznosi TPR=0,9777, a specifičnost, odnosno lažna pozitivna stopa, iznosi FPR=0,3. Kod DWI dobivamo da senzitivnost, odnosno tačna pozitivna stopa, iznosi TPR=0,84, a specifičnost, odnosno lažna pozitivna stopa, iznosi FPR=0. Na taj način dobivamo da senzitivnost za MRI enterografiju kod zadebljanja zida iznosi 97,7%, a specifičnost 70%, dok senzitivnost za DWI kod zadebljanja zida crijeva iznosi 84%, a specifičnost 100%. Dakle, korištenjem difuzije, kod zadebljanja zida, smanjuje se greška drugog reda, tj. mogućnost prihvatanja pogrešne dijagnoze. Zaključak: Konvencionalni ultrazvuk je dobra orjentaciona metoda u početnoj evaluaciji pacijenata sa Crohn-ovom bolesti. Kontrastna MRI enterografija omogućava odličnu procjenu aktivnosti oboljenja kao i komplikacija koje ga prate. Primjenom DWI smanjuje se greška drugog reda, tj. mogućnost prihvatanja pogrešne dijagnoze, odnosno poboljšavaju se prediktivna svojstva metode, prije svega specifičnost, dok senzitivnost u slučaju našeg uzorka nije poboljšana. Kontrastna MRI enterografija u kombinaciji sa DWI, u komparaciji sa konvencionalnim ultrazvukom ima signifikantno veći procenat uspješnosti u otkrivanju aktivnosti i komplikacija Crohnove bolesti. Ključne riječi: Crohn, ultrazvuk, MRI enterografija, DWI.

UVOD: Gojaznost kao zdravstveni problem je tokom zadnjih deset godina dostigla epidemijske razmjere. Više od 5 % stanovništva USA je morbidno gojazno. Gojaznost povećava stopu morbiditeta i mortaliteta. Konzervativno liječenje gojaznosti ne daje dobre rezultate, a barijatrijska hirurgija osim redukcije tjelesne težine, ima pozitivne efekte na prateće komorbiditete, smanjivanje kardiovaskularnog rizika, te poboljšanje kvalitete života. Barijatrijska hirurgija nije estetska hirurgija, već prvenstveno rješavanje ozbiljnog zdravstvenog problema. CILJ RADA: Ispitati uticaj barijatrijske hirurgije na funkcionalne (kardiovaskularne i respiratorne) i serumske parametre, kao i na kvalitet života pacijenata koji su zbog morbidne gojaznosti tretirani barijatrijskom operacijom. ISPITANICI I METODE: U multicentričnom prospektivnom istraživanju učestvovalo je 50 pacijenata sa BMI 40 ≥ kg/m² ili BMI 35 ≥ kg/m² sa pratećim komorbiditetima. 40 pacijenata je operisano laparoskopskim pristupom (40 RYGB), a 10 pacijenata otvorenim pristupom (3 BPD i 7 SG). Kod ispitanih pacijenata pratili su se sljedeći parametri: dob, spol, tjelesna težina, visina i BMI, vrijednosti pulsa, sistolni i dijastolni krvni pritisak, broj respiracija, vrijednosti glukoze, ukupnog holesterola, HDL holesterola, LDL holesterola, triglicerida, hemoglobina, hematokrita i eritrocita, AST, ALT, CRP, intraoperativne i postoperativne komplikacije, dužina hospitalizacije. Kvalitet života je ispitan pomoću SF–36 upitnika. Parametri su praćeni preoperativno, 3, 6 i 12 mjeseci postoperativno. REZULTATI RADA: Prosječna starost pacijenata je 38,4 godine. EWL % operisanih pacijenata je 82,5 %. Tokom istraživanja došlo je do statistički signifikantnog pada vrijednosti BMI sa preoperativnih 48,52 kg/m² na 30,30 kg/m² 12 mjeseci poslije operacije. Kod ispitanih pacijenata barijatrijska hirurgija dovela je do redukcije preoperativnih vrijednosti sistolnog i dijastolnog pritiska, frekvencije respiracije i pulsa. Vrijednosti glukoze, ukupnog holesterola, HDL holesterola, LDL holesterola, triglicerida, hemoglobina, hematokrita, eritrocita, AST, ALT i CRP su tokom postoperativnog praćenja pokazali statistički signifikantan pad. Barijatrijska hirurgija je pokazala pozitivan efekat na prateće komorbiditete. Izlječenje od dijabetesa se javilo kod 47 % pacijenata, 36 % pacijenata je izliječeno od hipertenzije, kod ostalih pacijenata koji su preoperativno imali dijabetes i hipertenziju, isti su 12 mjeseci poslije operacije bolje regulisani. Kvalitet života ispitan pomoću SF 36 upitnika je postoperativno poboljšan u svih 8 ispitanih dimenzija. Mortalitet je bio 0. Rane postoperativne komplikacije javile su se kod 10 % pacijenata, a kasne kod 8 % pacijenata. Prosječna dužina hospitalizacije bila je 3,9 dana. ZAKLJUČAK: Barijatrijska hirurgija nije samo estetska hirurgija, to je sigurna metoda liječenja morbidne gojaznosti koja osim gubljenja tjelesne težine ima pozitivni efekat na prateće komorbiditete, smanjivanje kardiovaskularnog rizika, te poboljšanje kvaliteta života operisanih pacijenata. KLJUČNE RIJEČI: morbidna gojaznost, barijatrijska hirurgija, dijabetes, hipertenzija, dislipidemija, kardiovaskularni rizik, kvalitet života