Magistarski radovi

Istraživanje je pokazalo da postoje značajna odstupanja u vođenju medicinske dokumentacije bolesnika sa psihičkim i somatskim oboljenjima. Statistički značajne razlike su u evidentiranju osobne (p=0.0001) i obiteljske anamneze (p=0.0001), bilježenju poremećaja u ponašanju (p=0.0001), educiranja bolesnika o načinima pomoći i samopomoći (p=0.0001), te o prevenciji pojave kroničnih oboljenja. Isto tako postoji statistički značajna razlika u pojavnosti psihijatrjskih oboljenja u žena u odnosu na muškarce (p=0.0001) uz koeficijent pouzdanosti od 95%. Termin sljedećeg susreta sa liječnikom nije ubilježen kod 86% ispitanika eksperimentalne i kod 30% ispitanika kontrolne skupine. Kod 96% ispitanika eksperimentalne skupine nedostajali su podaci o laboratorijskom skriningu, a ni kod jednog ispitanika nije nađen podatak o obavljenom fizikalnom pregledu za cijelu kalendarsku godinu. Potpunost evidencije o pacijentima testirana je egzaktnim Fisherovim testom. Upoređivane su učestalosti nepotpune i djelimično potpune evidencije. Razlika učestalosti smatrana je signifikantnom ako je P<0.05. Utvrđeno je da se učestalosti nalaženja nepotpunog (nedostajućeg) nalaza u eksperimentalnoj i kontrolnoj skupini statistički značajno razlikuju. Evidencija u zdravstvenim kartonima kontrolne skupine kvalitetnije je vođena.

U ispitivanom periodu zabilježena su 140 slučaja bakterijskog meningitisa kod djece dobi 1 mjesec do 14 godina, sa prevalencom od 1,53/1 000, na području Tuzlanskog kantona. Od 140 djece liječene od bakterijskog meningitisa bilo je 56,4 % dječaka i 43,6 % djevojčica, sa odnosom muška djeca:ženska djeca 1,3:1. Najveća učestalost bakterijskog meningitisa je zabilježena u dobnoj skupini 1-12 mjeseci 38,6 % slučajeva, a najmanja u grupi 11-14 g. 9,3 % slučajeva. April, maj i novembar su mjeseci kada je zabilježen najveći broj oboljelih od bakterijskog meningitisa 38,6 %. Najčešći uzročnici bakterijskog meningitisa kod djece dobi 1 mjesec do 14 godina su: Haemophilus influenzae, Neisseria meningitidis i Streptococcus pneumoniae. Najčešće prisutan simptom kod djece koja boluju od bakterijskog meningitisa je bila povišena temperatura koja je nađena u 95,0 %, zatim slijedi povraćanje u 71,4 % djece, pozitivni meningelani znaci u 60,0 %, te ostali simptomi u manjem procentu. Nađeno je da pojava simptoma ne ovisi o spolu, ali ovisi o dobi. Najčešće upotrebljavani antibiotik u tretmanu bakterijskog meningitisa je bio ceftriakson. Staphylococcus aureus je najčešći uzročnik izolovan u brisu nosa i ždrijela kod zdrave djece iz kontrolne grupe, u 45,7%. Uvođenje Hib vakcine je dovelo do smanjenja broja meningitisa uzrokovanih sa Haemophilus influenzae.

Prosječna dužina ležanja u skupini bolesnika operisanih klasičnom metodom je bila 3,65 dana, a u laparoskopskoj grupi 2,3 dana za hem-o-lok i 2,2 za endo-loop grupu. Postoji statistički značajna razlika u dužini hospitalizacije bolesnika operisanih klasičnom me-todom i obje grupe bolesnika operisanih laparoskopskom metodom (p<0,0001, p<0,001), što je jedan od pokazatelja prednosti laparoskopske metode operacije u odnosu na kla-sičnu apendektomiju, dok ne postoji statistički značajna razlika u dužini hospitalizacije između obje laparoskopske metode apendektomije (p>0,13). Prosječna dužina trajanja operacije u klasičnoj apendektomiji je iznosila 69,41 minuta, u laparoskopskoj apendektomiji za hemo-lok 36,60 minuta i endo-loop 37,16 minuta. Postoji statistički značajna razlika u dužini operativnog vremena između klasične apen-dektomije i obe grupe bolesnika operisanih laparoskopskom metodom(p<0,01., p<0,001), dok unutar obe grupe bolesnika operisane laparoskopskom metodom ne postoji statistički značajna razlika u dužini trajanja operacije(p>0,451). U grupi bolesnika operisanih laparoskopskom metodom, mjereno je vrijeme potrebno za aplikaciju hem-o-loka i endo-loopa nakon skeletiziranja mezoapendiksa. Prosječno vrije-me aplikacije hem-o-lok-a iznosilo je 68,2 sekunde, dok je za endo-loop 176,9 sekundi. Postoji statistički značajna razlika u dužini aplikacije hem-o-lok-a klipsa i endo-loop-a (p<0,013). Kontrola bola nakon operativnog zahvata u obe grupe bolesnika se sprovodila parenteral-nom analgezijom. Srednja vrijednost datog analgetika kod klasične apendektomije iznosi 7,18 ampula, a kod endoloop grupe 5,23, a hem-o-lok grupe 4,8 ampula. Ne postoji sta-tistički značajna razlika u količini datog analgetika između endo-loop laparoskopske i klasične metode apendektomije (p>0,340), kao i između obje laparoskopske metode apendektomije (p>0,148), dok postoji statistički značajna razlika između hem-o-lok lapa-roskopske i klasične metode apendektomije (p<0,015). Intraoperativne komplikacije su u grupi hem-o-lok-a bile u dva slučaja: krvarenje iz grana arterije apendikularis koje je zbrinuto s 5 i 10 mm klipsom i surgicelom i otvoren cekum pri bazi apendiksa u dužini 2-3 cm koji se laparoskopski suturirao. U grupi endo-loop-a zabilježeno je krvarenje i zasječena tenija cekuma koja se laparoskopski zbrinula. Sve intraoperativne komplikacije zbrinute su bez ikakvog uticaja na tok liječenja. U klasičnoj apendektomiji 15% rana je cijelilo per secundam, 5% je cijelilo s infekcijom rane, dok je flegmona rane bila u 3,3% bolesnika. Kod pacijenata operisanih laparoskop-skom metodom bile su prisutne dvije (0,6%) komplikacije koje su se manifestovale kao infekcija paraumbilikalne rane i celulitis prednjeg trbušnog zida, nastale najvjerovatnije usljed rastezanja kože prilikom ekstrakcije upaljenog apendiksa. Postoji statistički zna-čajna razlika u postoperativnim infekcijama rane između klasične i obje grupe bolesnika operisanih laparoskopskom metodom (p<0,001). Laparoskopska apendektomija u odnosu na klasičnu apendektomiju ima znatno bolji kozmetski efekat. Pravilnim odabirom rasporeda troakara može se izbjeći vidljivost dva otvora od 5 mm koji se nalaze u predjelu bikinija, dok treći, 10 mm troakar u predjelu umbilikusa u postoperativnom toku bolesti ne ostavlja vidljiv ožiljak i ne umanjuje koz-metski efekat. I cijena koštanja klasične (750, 6 KM) i laparoskopske apendektomije (702,6 KM), ukoli-ko se ne koriste jednokratni instrumenti, favorizira laparoskopsku apendektomiju. Studija je patohistološki evaluirala apliciranje neresoptivnog plastičnog hem-o-lok klipsa i endoloopa u ekperimentalnoj grupi koju su činili 40 pacova soja Wistar albino. Rezul-tati su pokazali da je plastični klips 14. postoperativnog dana pokazivao blažu mukoznu inflamaciju nego endoloop. Dvadeset osmog postoperativnog dana hem-o-lok izaziva ponovo blažu upalnu promjenu.

U studiju je uključeno 66 ispitanika, 39 sa znacima hipertireoze i 27 zdravih prosječne dobi 45,1± 11,9 godina. Prosječna dob oboljelih je bila 47,6 ± 11,1 a zdravih 41,4±12,4(p<0,04). Biohemijske vrijednosti parametara tireoidne funkcije po grupama oboljelih i zdravih su iznosile: FT3 za oboljele 9,7±1,2, za zdrave 5,4±1,2 ; (p<0,0001) FT4 za oboljele 28,6±2,1 za zdrave 15,9±2,8; (p<0,0001) TSH za oboljele 0,005 za zdrave 1,8 (p<0,0001) U studiji su obrađeni klinički simptomi i znaci,te EKG i ultrazvučni kardiološki parametri. Od kliničkih simptoma ustanovljeno je da se palpitacije i bol u prsima nisu bitnije razlikovale u grupi oboljelih i zdravih,tj.p>0,05. Međutim značajno su bili manje zastupljeni u grupi oboljelih nakon tireostatske terapije,p<0,0001. Druga dva klinička simptoma, dispnea i preskakanje srca su bila značajno češće zastupljena u grupi oboljelih od grupe zdravih, p<0,0002.odnosno p<0,0001. Razlika je postojala u korelaciji sa TSH, jer su ispitanici sa prisutnim simptomima imali značajno niže vrijednosti TSH,a postojala je i pri poredjenju ovih simptoma prije i nakon terapije.Od analiziranih kliničkih znakova(puls,sistolni i dijastolni pritisak), svi su bili značaj o viši u grupi oboljelih u odnosu na kontrolnu grupu(p<0,0001). Korelacija sa vrijednošću TSH je bila signifikantna i negativna u sva tri slučaja, što znači da kako je TSH rastao, tako su ispitivani parametri opadali (Spearmans rho=-0,67; Kendalls tau=0,47). Nakon terapije sve su vrijednosti značajno pale(p<0,0001). Pri poređenju sa zdravom kontrolom nakon terapije,nije više bilo značajne razlike niti u jednoj od varijabli. Od analiziranih EKG znakova,sinus tahikardija,fibrilacija atrija i supraventrikularne ekstrasistole su bile značajno više zastupljene u grupi oboljelih u odnosu na zdrave.TSH je predstavljao značajan rizik za sinus tahikardiju i SVES pa je tako povećanje vrijednosti TSH za 0,001 smanjivalo rizik za sinus tahikardiju 85% a za SVES 70%;ali ne i za atrijsku fibrilaciju i supraventrikularnu paroksizmalnu tahikardiju. Analizirani ultrazvučni kardiološki parametri: hiperkineticizam komora, hipertrofija lijeve komore, dijastolni dijametar lijeve komore, dijametar interventrikularnog septuma, dijametar zadnjeg zida i frakcija skraćenja vlakana su bili značajno više izraženi u grupi oboljelih u odnosu na kontrole dok je ejekciona frakcija takodje bila veća ali razlika nije dostigla statističku značajnost,jedino u grupi oboljelih prije i poslije terapije(p<0,0001).Razlog ove diskrepancije leži u činjenici da je kontrolna grupa bila mladja a mladji i normalno imaju veću ejekcionu frakciju.Činjenica da se ona poslije terapije u našoj studiji znatno smanjila potvrđuje da je one ipak povezana sa hipertireoidizmom.

Rezultati su svrstani u slijedeće cjeline: 1. Učestalost anafilaksije na području Tuzle 2. Uzroci anfilaksije 3. Dobna i spolna struktura ispitanika 4. Klasifikacija težine anafilaksije 5. Dijagnoze sa kliničkim karakteristikama anafilaksije 6. Analiza prehospitalne terapije anafilaksije 7. Analiza ishoda prehospitalnog liječenja anafilaksije 8. Analiza rezulata primjene ranitidina u terapiji anafilaksije 9. Prikaz rezultata je na 14 grafikona i 10 tabela. U ispitivanom periodu zabilježena su 86 slučaja anafilaksije u dobi od 6 mjeseci do 80 godina, sa učestalošću 65,4 slučajeva na 100000 stanovnika. Najveći broj anafilaksija registrovan je u ljetnim najtoplijim mjesecima ( august i juli zajedno) 44 ispitanika ili 51% od ukupnog broja. Od ukupnog broja ispitanika žena je bilo 40 ( 47%), a muškaraca 46 ( 53%). Vodeći uzrok anafilaksija je ubod insekata 49 ispitanika, ( 56,9%), potom lijekovi 21 ( 24,4%), hrana 11 ( 12,8 %) i pet anafilaksija (5,8%) je nepoznatog uzroka. U toplijoj sezoni 75% anafilaksija izazvano je ubodima pčele, ose, i stršljena. U hladnijem periodu ( oktobar-mart) od 22 ispitanika sa anafilaksijom lijekovi su vodeći uzrok za 54,5%. Klasifikacijom težine anafilaksije koja se se zasniva na principu objedinjenosti svih simptoma dobije sa zajednička ocjena stepena težine stanja. Ovakav način je predložen od strane Müller-a i saradnika (1991) i korišten je u SHMP za dijagnozu anafilaksije kod 45 ispitanika. Na osnovu ovakve klasifikacije registrovano je 7 ( 16%) ispitanika sa najtežim stanjem anafilaksije i vodećim simptom hipotenzije - četvrtog stepena težine. Najveći broj je sa drugim stepenom težine anafilaksije 17 ( 37%), gdje je vodeći simptom angioedem. Teže stanje je imalo 9 ispitanika ( 20 %) što je odgovaralo trećem stepenu sa vodećim simptomom teškog gušenje. Najblaže stanje anafilaksije imalo je 12 ispitanika ( 27%) sa generalnom urtikarijom. Ispitanici kod kojih je utvrđena anafilaksija u ambulantama imali su različite dijagnoze. Od 41 ispitanika u ambulantama najveći broj ispitanika imalo je dijagnozu: Reactio allergica post ictus insecti 18 ispitanika ( 43,9%), a od ostalih registrovanih dijagnoza još su Urticaria generalisata medicamentosa 7 ispitanika ( 17,1%), Reactio allegica alimentaris 7 ( 17,1%). Najmanje je bilo ispitanika sa dijagnozama: Shock anaphylacticus post penicillin 1 ( 2,4%), Status anaphylaxis post penicillin 1 ( 2,4%) i Reactio allergica medicamentosa allmacin 1 ( 2,4%). U primijenjenoj terapiji postoji razlika između ispitivane i kontrolne grupe. Kod korištenja klasifikacije težine anafilaksije više je ispitanika koji su u terapiji primili adrenalin, metilprednisolon, kloropiramin i intravenski fluid. χ2 testom testirano je da li razlika učestalosti prehospitalno liječenje završenoili UKC hospitalizirani, ovisi o mjestu početka tretmana. Šansa da pacijent poslije intervencije u SHMP bude poslan kući 10.9 puta veća (OR:10,9, 95%CI: 3.6-33.5, P<0,001 ), a šansa da pacijent ostane na bolničkom tretmanu 5.1 puta veća u grupi liječenih u ambulanti nego u grupi tretiranih u SHMP ( OR: 5,1, 95%CI: 1,29-29,2, P= 0,02). Prehospitalno završeno liječenje anafilaksije je imalo 25 ispitanika sa ranitidinom u terapiji, a manji broj 20 ranitidin nije korišten i u toj grupi 14 ispitanika više je hospitalizirano. Studentovim t- testom utvrđeno je da je vrijeme trajanja tretmana statistički značajno kraće kod grupe koja je primala ranitidin nego kod grupe koja ga nije primala. Šansa pojave neželjenih efekata 10.7 puta ( 95%CI: 2.4-63.9) je veća u slučaju kada nije primijenjen ranitidin nego u slučaju kada je ranitidin primijenjen. Rezultat primjene ranitidina je pokazao da su sistolni i dijastolni pritisci statististički značajno veći poslije terapije nego prije terapije ( P= 0,047 i P= 0,046). Puls je statistički značajno veći prije terapije ( P= 0,003).

Rezultati su podijeljeni shodno planiranom istraživanju na dvije odvojene cjeline. Učestalost pozitivnog nalaza urinokulture u prvoj grupi je bila 27/100 (27%), u drugoj grupi 25/100 (25%), i u trećoj grupi 25/100 (25%). U ispitanika sa pozitivnim nalazom urinokulture u prvoj grupi najčešći simptomi su bili povišena temperatura u 12 (50,0%) i poremećaj akta mokrenja u 8 (33,3%) ispitanika. Statistički značajno veća učestalost poremećaja akta mokrenja (P= 0,0401) i udruženih simptoma povišena temperatura i poremećaj akta mokrenja (P= 0,0069) bila je u ispitanika sa pozitivnom u odnosu na negativnu urinokulturu. Pouzdanost simptoma i znakova u otkrivanju IUT u dobu do kraja prve godine života ima senzitivnost (raspon 4-50%), specifičnost (raspon 62-86%), PPV (raspon 8-50%), NPV (raspon 74-80%), LR+ (raspon 0,3-3,1) i LR- (raspon 0,8-1,1). Udruženost najčešćih simptoma i znakova (povišena temperatura i poremećaj akta mokrenja) ima nižu senzitivnost (29%) i PPV (54%), a višu specifičnost (92%) i NPV (80%), te slab LR+ (3,7) i LR-(0,7). U ispitanika sa pozitivnim nalazom urinokulture u drugoj grupi najčešći simptomi su bili povišena temperatura u 19 (70,3%), poremećaj akta mokrenja u 17 (62,9%) i prisutnost neugodnog mirisa urina u 16 (59,2%) ispitanika. Statistički značajno veća učestalost povišene temperature (P= 0,0093), poremećaja akta mokrenja (P= 0,0202), neugodanog mirisa urina (P= 0,002) i udruženih parametara (povišena temperatura, poremećaj akta mokrenja i neugodan miris urina) (P= 0,0062) bila je u ispitanika sa pozitivnom u odnosu na negativnu urinokulturu. Pouzdanosi simptoma i znakova u otkrivanju IUT u djece uzrasta od 12 mjeseci do 6,9 godina ima senzitivnost (raspon 11-70%), specifičnost (raspon 59-97%), PPV (raspon13-60%), NPV (raspon 68-84%), LR+ (raspon 1,2-4,0) i LR- (raspon 0,5-1,2). Udruženost najćešćih simptomai znakova (povišena temperatura, poremećaj akta mokrenja i neugodan miris urina ima nižu senzitivnost (30%) i PPV (57%), a višu specifičnost (92%) i NPV (78%) te slab LR+ (3,6) i LR-(0,7). U ispitanika sa pozitivnim nalazom urinokulture u trećoj grupi najčešći su poremećaj akta mokrenja u 18 (72,0%), bolovi u trbuhu u 17 (68,0%), povišena tjelesna temperatura u 14 (56,0%) i prisutnost neugodnog mirisa urina u 12 (48,0%) ispitanika. Statistički značajno veća učestalost poremećaja akta mokrenja (P< 0,0001), bolova u trbuhu (P< 0,0001), povišene temperature (P< 0.0001), prisustva neugodnog mirisa urina (P< 0,0022) i udruženih parametara (poremećaj akta mokrenja, bolovi u trbuhu, neugodan miris urina i povišena temperatura) (P= 0,002) bila je u ispitanika sa pozitivnom u odnosu na negativnu urinokulturu. Pouzdanosi simptoma i znakova u otkrivanju IUT u djece uzrasta od 7 do 14 godina ima senzitivnost (raspon 20-72%), specifičnost (raspon 60-89%), PPV (raspon33-60%), NPV (raspon 16-87%), LR+ (raspon 1,3-4,5) i LR- (raspon 0,4-0,9). Udruženost najčešćih simptoma i znakova (povišena temperatura, poremećaj akta mokrenja, bolovi u trbuhu i neugodan miris urina) ima nižu senzitivnost (80%) i PPV (54%) od specifičnosti (83%) i NPV (86%) i slab LR+ (3,5) i LR-(0,5). Analizom pouzdanosti biohemijskog pregleda urina test trakom u dijagnosticiranju IUT utvrđeno je da nitrit test ima senzitivnost 57%, specifičnost 98%, PPV 91%, NPV 87%, dijagnostičku tačnost 87%, LR(+) 31,7 I LR- (0,4) Test leukocitne esteraze ima senzitivnost 82%, specifičnost 74%, PPV 52%, NPV 92%, dijagnostičku tačnost 76%, LR(+) 3,1 i LR- (0,2). Test na proteine ima senzitivnost 36%, specifičnost 92%, PPV 60%, NPV 81%, dijagnostičku tačnost 77%, LR(+) 4,4 i LR- (0,7). Test na krv ima senzitivnost 38%, specifičnost 942%, PPV 67%, NPV 82%, dijagnostičku tačnost 79%, LR(+) 6,1 i LR- (0,7). Test na leukocite u sedimentu urina ima senzitivnost 72%, specifičnost 88%, PPV 67%, NPV 90%, dijagnostičku tačnost 84%, LR(+) 6,0 i LR- (0,3). Test na bakterije u sedimentu urina ima senzitivnost 75%, specifičnost 84%, PPV 61%, NPV 91%, dijagnostičku tačnost 81%, LR(+) 4,7 i LR- (0,3). Kombinacija parametara nitrit testa i leukocitne esteraze ima senzitivnost 58%, specifičnost 99%, PPV 94%, NPV 87%, dijagnostičku tačnost 88%, LR(+) 43,2 i LR- (0,4). Kombinacija parametara bakterije i leukociti u sedimentu ima senzitivnost 75%, specifičnost 95%, PPV 83%, NPV 92%, dijagnostičku tačnost 89%, LR(+) 14,0 i LR (-) 0,3.

. Prvi dio rezultata se odnosio na demografske podatke. Od 50 operisanih pacijenata 21 (42%) je bilo ženskog a 29 (58%) muškog pola. Prosječna životna dob pacijenata je bila 81 mjesec (SD ± 45). Prosječno vrijeme praćenja pacijenata je bilo 41,8 mjeseci (SD ± 15,2). Pilocitični astrocitomi su se češće pojavljivali kod dječaka i to u odnosu 2,6:1, dok su se astricitomi gradus II javljali češće kod djevojčica i to u odnosu 6:1. Od 25 tumora astrocitnog porijekla 14 se javilo kod dječaka a 11 kod djevojčica. Od 13 pacijenata sa meduloblastomia 9 je bilo muškog a 4 ženskog pola. Kod ependimoma 3 su bila muškog a 3 ženskog pola. Od 5 analiziranih kavernoma 3 su bila muškog a 2 ženskog pola. Dermoidna cista se javila kod djevojčice. Neastrocitni tumori su se javili kod 15 dječaka i 10 djevojčica. Prosječna dužina hospitalizacije kretala se od 13 dana do 25 dana. Kliničkom slikom su najčešće dominirali znaci intrakranijalne hipertenzije (glavobolja, povraćanje, edem papile). Od 18 pacijenata sa pilocitičnim astrocitomom glavobolja se pojavila kod 13 (26%) a bila je praćena povraćanjem kod 10 (20%). Ataksija se javila kod 9 (18%) a lezija kranijalnog nerva kod 2 (4%), statički cerebelarni znaci, također, kod 2 (4) pacijenta. Kod 3 (6%) pacijenta je dijagnostikovan tortikolis. Kod 14 pacijenata simptomi i znaci su bili udruženi. Kod pacijenata sa astrocitomima gradus II glavobolja se javila kod 5 (10%), povraćanje kod 4 (8%), ataksija kod 3 (6%), statički cerebelarni znaci kod 1 (2%), lezija kranijalnog nerva kod 1 (2%), tortikolis , također, kod 1 (2%), dok su se udruženi znaci javili kod svih pacijenata. Kod 13 pacijenata sa meduloblastomima glavobolja se pojavila kod njih 12 (24%), povraćanje kod 5 (20%), ataksija kod 8 (16%), statički cerebelarni znaci kod 2 (4%), lezija kranijalnog nerva kod 1 (2%), tortikolis kod 1 (2%) a udruženost znakova je bila prisutna kod 5 (10%) pacijenata. Od 6 pacijenata sa ependimomima glavobolja se javljala kod njih 5 (10%), povraćanje kod 3 (6%), ataksija kod 3 (6%), statički cerebelarni znaci kod 2 (4%), lezija kranijalnig nerva i tortikolis kod po 1 (2%) pacijenta a udruženost znakova je bila kod 5 (10%). Od 5 pacijenata sa kavernomima kod 4 ((5%) se javila glavobolja, kod po 3 pacijenta (6%) povraćanje i ataksija, dok su se lezija kranijalng nerva i tortikolos javili kod po 1 (2%) pacijenta. Udruženo su se znakovi javili kod 4 (8%) pacijenata. Dermoidna cista se manifestovala glavoboljom, povraćanjem i ataksijom. Najčešća lokalizacija tumora je bila u predjelu vermisa 15 (30%) te u predjelu moždanog stabla i četvrte komore u po 12 (24%) slučajeva. U cerebelarnoj hemisferi je bilo locirano 10 (20%) a u pontocerebealrnom uglu 1 (2%). Od 50 analiziranih tumora 14 (28%) su bili manji od 30 mm, 26 (52%) su bili između 31mm i 50 mm, dok je 10 (20%) bilo iznad 51 mm. Cistična komponeneta je bila prisutna kod 20 (40%) pacijentata i najčešće je bila locirana kod tumora u hemisferama cerebeluma. Metastaze su u momentu dijagnostike bile prisutne kod 2 meduloblastoma i jednog ependimoma. Na CT ili NMR neurokranijuma četvrta komora je bila vidljiva kod 33 pacijenta. Korišćenjem FOIP indeksa hidrocefalus je bio dijagnostikovan kod 33 (66%) i to kod 18 tumora u medijalnoj liniji, kod 8 u hemisferama i 7 u moždanom stablu. Odnos između pojedinih lokalizacija tumora i pojave hidrocefalusa nije bio signifikantan.. U cilju liječenja hidrocefalusa kod 12 pacijenata je preoperativno implantirana ventrikuloperitonealna drenaža a kod jednog je implantirana postoperativno. Ostali pacijenti su tretirani kortikosteroidima, vanjskom ventrikularnom drenažom i ranom ekstirpacijom tumora. Hidrocefalus i intrakranijalna hipertenzija su se javljali najčešće kod tumora veličine iznad 31 mm. Hidrocefalus se najčešće javljao kod ependimoma. Intrakranijalna hipertenzija se javila kod 17 pacijenata sa astrocitnim tumorima i 20 pacijenata sa neastrocitnim tumorima i nije zavisila od patohistološkog tipa, dok su tumori srednje linije signifikantno uzrokovali intrakranijalnu hipertenziju u odnosu na tumore moždanog stabla. Postoperativne komplikacije su bile najčešće vezane za likvorski sistem (pseudomeningocele, likvoreje na ranu, higromi, opstikcije ventrikuloperitonealna drenaže, hidrocela testisa), dok su infektivne komplikacije bile rjeđe. Najčešći perzistirajući postoperativni neurološki deficit bila je ataksija. Totalna resekcija tumora je načinjena kod 28 pacijenata, subtotalna kod 6, parcijalna kod 13 pacijenata i biopsija kod 3 pacijenta.

Rezultati su podijeljeni su shodno planiranom istraživanju ne četiri logički odvojene cijeline. Analizirano je ukupno 100 ispitanika oboljelih od dijabetes melitusa tipa 2, a ispitanici su podijeljeni u dvije skupine na osnovu terapije:58 pacijenata na terapiji oralnim antidijabeticima i 42 pacijenata na kombinovanoj terapiji (istovremeno primaju inzulin i oralne antidijabetike). S obzirom na uposlenost, ispitanici su podijeljeni u dvije skupine: uposleni i neuposleni. Nađena je statistički signifikantna razlika u vrijednosti SF-36 skora između muških i ženskih ispitanika (Mann Whitney; Z=3,29; p=0,001), sa prosječno većim vrijednostima SF-36 skora među ženskim ispitanicima. Ispitanici koji su bili zaposleni imali su medijanu vrijednost SF-36 skora od 87,22 u odnosu na nezaposlene ispitanike, čiji je medijanu vrijednost SF-36 skora iznosio 70,62. Ova razlika u vrijednostima SF-36 između zaposlenih i nezaposlenih ispitanika je bila statistički signifikantna (Mann Whitney; Z=4,30; p<0,001). Zaposleni ispitanici imali su značajno veće vrijednosti SF-36 dimenzije fizičkog i dimenzije mentalnog zdravlja u odnosu na nezaposlene.Univarijantna linearna regresiona analiza je primjenjena kako bi se ispitao uticaj statusa zaposlenosti ispitanika na vrijednost SF-36 skora. Status zaposlenosti je bio značajan prediktor vrijednosti SF-36 skora, nevezano za pripadnost ispitaničkoj grupi (B=10,43; %95CI=6,26-14,61; p<0,001) Multiplom komparacijom između grupa u odnosu na primjenjenu terapiju nađena je signifikantna razlika u vrijednosti SF-36 skora (Kruskal-Wallis; Ht=104,41; p<0,0001). Dodatna parna analiza (svaka grupa sa svakom) je pokazala da je postojala signifikantna razlika između svih grupa kada su poređene analizom 1 na 1 (Mann Whitney; p<0,001) i to ispitanici na kombinovanoj terapiji su imali najniže vrijednosti SF-36 skora, zatim slijede ispitanici na oralnoj terapiji, te potom ispitanici koji su pripadali kontrolnoj grupi. Analogno analizi za ukupnu vrijednost SF-36 skora, učinjena je komparacija vrijednosti dimenzije fizičkog i mentalnog zdravlja SF-36 između ispitaničkih grupa te je nađeno da postoji signifikantna razlika u vrijednosti fizičke kao i mentalne dimenzije SF-36 skora među ispitanicima pojedinih grupa. Ispitanici na kombinovanoj terapiji su imali najniže vrijednosti SF dimenzije za fizičko i mentalno zdravlje, zatim slijede ispitanici na oralnoj terapiji, te potom ispitanici koji pripadaju kontrolnoj grupi. Koristeći Kruskall-Wallisov test, učinjena je komparacija između 3 ispitaničke grupe u pogledu individualnih dimenzija SF-36 skora Postoji signifikantno niži stepen kvalitete života u svih osam domena SF-36 skale u obje grupe ispitanika, bilo da su tretirani oralnom ili kombinovanom terapijom, izuzev u području domene: Ograničenje zbog fizičkih poteškoća gdje ne postoji signifikantna razlika između ispitanika tretiranih oralnom terapijom u odnosu na kontrolnu grupu. Kvalitet života u oboljelih od dijabetes melitusa tip 2 je znatno niži u odnosu na opću populaciju.

Ciljevi ovog istraživanja su bili: utvrditi kvalitet života u pacijenata sa srčanom insuficijencijom i utvrditi uticaj stadija srčane insuficijencije na kvaliteta života. Analiza je obuhvatila 130 ispitanika, podijeljenih u 4 NYHA skupine po 30 ispitanika (23,1%), te jednu kontrolnu grupu od 10 ispitanika (7,7%) (slika 1). U ispitivanom uzorku analizirana je distribucija ispitanika prema dobi i vidi se da su najzastupljeniji u dobi od 71 do 75 godina (22,3%), dok su najmanje zastupljeni u dobi od 41 do 45 godina (3,1%) i ispitanici preko 80 godina (3,8%). Prosječna dob (SD) u cjelokupnom uzroku je iznosila 66 (±10) godina sa minimumom od 41 i maksimumom od 83 godine (slika 2). Prosječne vrijednost dobi ispitanika iznosile su: u kontrolnoj grupi 69 godina, ispitanika u NYHA I klasi 64 godine, u NYHA II klasi 66 godina, u NYHA III klasi 68 godina i u NYHA IV klasi 70 godina. Komparacijom dobi između ispitaničkih grupa nije nađena statistički signifikantna razlika (ANOVA; F=0,74; p=0,57) (slika 3). Analizirana je distribucija ispitanika u uzorku prema spolu gdje muškaraca ima 66 (51%) i žena 64 (49%) (slika 4). Analizirana je i spolna zastupljenost ispitanika unutar grupa. Unutar kontrolne grupe podjednaka je spolna zastupljenost muškaraca i žena. U NYHA I klasi muškarci su manje zastupljeni (43,3%) u odnosu na žene (56,7%), dok je u NYHA II klasi zastupljenost obrnuta. Zastupljenost žena (53,3%) je veća u odnosu na muškarce (46,7%) u NYHA III klasi. Zastupljenost po spolu u NYHA IV klasi je identična zastupljenosti u klasi NYHA II. Komparacijom spolne zastupljenosti između ispitaničkih grupa nije nađena statistički signifikantna razlika (X2=1,70; df=4; p=0,79) (slika 5). Analizom vrijednosti SF-36 skora prema spolu i dobijene vrijednosti su se kretale u rasponu od 16 do 98,6. Prosječna vrijednost SF-36 skora kod muškaraca iznosi 60, a kod žena 64. Nije bilo statistički signifikantne razlike u vrijednosti SF-36 skora između muških i ženskih ispitanika (Mann Whitney; Z=1,01; p=0,31) (slika 6). Multiplom komparacijom između ispitivanih grupa oboljelih od srčane insuficijencije nađena je statistički signifikantna razlika u vrijednosti SF-36 skora (Kruskal-Wallis; Ht=116,84; p<0,0001) (slika 7). Ispitanici sa većom kvalifikacionom NYHA klasom su imali niže vrijednosti SF-36 skora (tabela 7) (slika 7). Analogno analizi za ukupnu vrijednost SF-36 skora, učinjena je komparacija vrijednosti dimenzije fizičkog zdravlja SF-36 između ispitivanih grupa oboljelih od srčane insuficijencije (tabela 8). Multiplom komparacijom između ispitivanih grupa oboljelih od srčane insuficijencije nađena je signifikantna razlika u vrijednosti fizičke dimenzije SF-36 skora (Kruskal-Wallis; Ht=117,28; p<0,0001). Više vrijednosti NYHA klase imaju niže vrijednosti SF-36 dimenzije fizičkog zdravlja (slika 8). Takođe je učinjena komparacija vrijednosti mentalne dimenzije SF-36 između ispitivanih grupa oboljelih od srčane insuficijencije (tabeli 9). Multiplom komparacijom između ispitivanih grupa nađena je statistički signifikantna razlika u vrijednosti mentalne dimenzije SF-36 skora (Kruskal-Wallis; Ht=104,54; p<0,0001). Više vrijednosti NYHA klase imaju niže vrijednosti SF-36 dimenzije mentalnog zdravlja (slika 9). Učinjena je neparametrijska korelacija između kategorija srčane insuficijencije i vrijednosti SF-36 skora, te fizičke i menalne dimenzije SF-36 skora. Postoje veoma visoke, negativne i statistički signifikantne korelacije između NYHA klase i parametara SF-36 skora (tabeli 10). Takođe je učinjena neparametrijska korelacija između pojedinih segmenata SF-36 skora i srčane insuficijencije. Postoji veoma visoka, negativna i statistički signifikantna korelacija između srčane insuficijencije (NYHA klase) i segmenata SF-36 skora (tabela 11). Analizirane su vrijednosti Minnesota skora prema spolu i dobijene vrijednosti su se kretale kod muškaraca u rasponu od 0 do 4,4 dok je kod žena raspon od 0 do 3,1. Prosječna vrijednost Minnesota skora kod muškaraca iznosi 2,2, a kod žena 2,1. Komparacija vrijednosti Minnesota skora između muških i ženskih ispitanika nije dala statistički signifikantnu razliku (Mann-Whitney; Z=1,21; p=0,22) (slika 10). Napravljena je komparacija medijanih vrijednosti Minnesota skora između ispitivanih grupa (tabela 12). Multiplom komparacijom između grupa nađena je signifikantna razlika u vrijednosti Minnesota skora (Kruskal-Wallis; Ht=113,42; p<0,0001). Više vrijednosti NYHA klase imaju više vrijednosti Minnesota skora (slika 11). Vrijednosti fizičke dimenzije Minnesota skora su poređene između ispitivanih grupa oboljelih od srčane insuficijencije (tabeli 13). Multiplom komparacijom između ispivanih grupa nađena je signifikantna razlika u vrijednosti fizičke dimenzije Minnesota skora (Kruskal-Wallis; Ht=108,58; p<0,0001). Povećavaju se vrijednosti fizičke dimenzije Minnesota skora sa povećanjem NYHA klase (slika 12). Multiplom komparacijom između ispivanih grupa nađena je signifikantna razlika u vrijednosti emocionalne dimenzije Minnesota skora (Kruskal-Wallis; Ht=91,91; p<0,0001) (slika 13). Analogno analizi za SF-36 skor, učinjena je neparametrijska korelacija između pripadnosti ispitivanoj grupi i vrijednosti ukupnog Minnesota skora i njegovih poddimenzija.Vidljivo je da postoji veoma visoka, značajna i pozitivna korelacija između srčane insuficijencije (NYHA klase) i vrijednosti segmenata Minnesota skora (tabeli 15). Broj velikih i malih kriterija prema Framingham-skoj klasifikaciji je takođe koreliran sa vrijednostima SF-36 i Minnesota skora. Broj velikih i malih kriterijuma značajno pozitivno korelira sa vrijednostima Minnesota skora, dok je sa SF-36 skorom postojala negativna korelacija (tabela 16). Veliki i mali kriteriji su značajni prediktori vrijednosti SF-36 (p<0,05). Analiza govori da je potvrđen signifikantan prediktivni potencijal i broja velikih (B=-15,23; %95CI=-19,55 do -10,90; p=0,01) i malih kriterijuma (B=-4,67; %95CI=-8,18 do -1,16; p<0,001) na vrijednost SF-36 skora. Sa povećanjem broja velikih kriterija za 1, SF-36 skor se smanji za 15,23. Analogno tome povećanjem malih kriterija za 1, SF-36 se smanji za 4,67. Uticaj broja velikih kriterija na SF-36 skor značajno veći. Broj malih (B=0,23; %95CI=0,07 do 0,39; p=0,006) i broj velikih kriterijuma (B=0,69; %95CI=0,49 do 0,89; p<0,001) statistički signifikantni prediktori kvalitete života izražene kroz Minnesota skor. Povećanjem broja velikih kriterija poveća za 1, Minnesota skor se poveća za 0,69. Analogno tome ako se broj malih kriterija poveća za 1, Minnesota skor se poveća za 0,23.

Poglavlje Rezultati je podijeljeno u tri podpoglavlja: masa i volumen istraživanih placenti, relativne stereološke varijable i apsolutne stereološke varijable. U prvom dijelu ovog poglavlja tabelarno i grafički izneseni su rezultati ispitivane mase i volumena placenti dvije pomenute grupe trudnica. Nije uočena statistički značajna razlika u vrijednostima mase i volumena placenti trudnica sa sideropeničnom anemijom i trudnica kontrolne grupe. Volumenska gustoća terminalnih, ostalih resica i interviloznog prostora placenti trudnica navedenih grupa se značajno ne razlikuju. Volumenska gustoća krvnih sudova terminalnih resica placenti trudnica sa sideropeničnom anemijom značajno je veća u odnosu na kontrolnu grupu. Površinska gustoća terminalnih i ostalih resica placenti trudnica sa sideropeničnom anemijom značajno je veća u odnosu na kontrolnu grupu. U poglavlju apsolutne stereološke varijable, tabelarno i grafički, prikazani su rezultati analize za apsolutni volumen i površinu navedenih parametara. Apsolutni volumen terminalnih resica placenti trudnica sa sideropeničnom anemijom značajno je manji, dok je apsolutni volumen krvnih sudova terminalnih resica značajno veći u odnosu na kontrolnu grupu. Usporedbom dobijenih rezultata za vrijednosti apsolutnog volumena ostalih resica i apsolutnog volumena interviloznog prostora nisu uočene statistički značajne razlike kod ispitivanih grupa. Apsolutne površine terminalnih i ostalih resica placenti kompariranih grupa ne razlikuju se značajno.