Magistarski radovi

Ovo istraživanje je pokazalo da je učestalost primjene transfuzijske terapije na Odjeljenju za novorođenčad Klinike za ginekologiju i akušerstvo Univerzitetskog kliničkog centra u Tuzli za vremenski period od tri godine bila 1,2%, a učestalost transfuzijskih reakcija je iznosila 0,38%. Od ukupno 95 ispitanika bilo je 68,42% ispitanika muškog spola i 31,58% ispitanika ženskog spola, sa odnosom muški: ženski od 2,16:1. Prosječna gestacijska dob ispitanika bila je 36,51±3,24 nedjelja, a prosječna dužina 50,58±5,48 cm. Ukupno 45,3% ispitanika imalo je porođajnu težinu ispod 2500 grama, dok je njih 54,7% bilo teže od ovog limita. Transfuziju plazme imalo je 97,9% ispitanika, dok je po jedan ispitanik (1,1%) imao transfuziju kombinacije plazme sa eritrocitima i plazme sa punom krvlju. Nije nadjena statistički signifikantna razlika u učestalosti transfuzijskih reakcija između četiri glavne krvne grupe, kao ni u odnosu na pozitivnost Rh faktora. Nije bilo statistički signifikantnih razlika u učestalosti transfuzijskih reakcija kombinirano prema krvnoj grupi i Rh faktoru. Gestacijska dob je statistički signifikantan prediktor postojanja transfuzijske reakcije, odn. sa svakim dodatnom gestacijskom nedeljom starosti, rizik za transfuzijsku reakciju smanjuje se 1,153 puta. Nisu nađene statistički signifikantne razlike u učestalosti transfuzijskih reakcija u odnosu na spol i prethodnu transfuzijsku terapiju u anamnezi. Nađena je granično signifikantna razlika u učestalosti transfuzijskih reakcija sa najvećim odsustvom reakcija u grupi ispitanika koji su imali metabolički poremećaj kao indikaciju za terapiju transfuzijom. Najučestaliji simptomi transfuzijske reakcije su bili hipotonija (27,37%), tahikardija (17,89%) i bradikardija (10,53%), potom gastrointestinalni simptomi: dijareja (10,53%), bljuckanje (8,42%), odbijanje hrane (7,37%) i abdominalna distenzija (6,32%). Nije bilo nijednog slučaja sa prisustvom hipertermije i hipotermije, iritabilnosti, konvulzija, osipom, urtikarijom i angioedemom. Nije nađena statistički signifikantna razlika u učestalosti simptoma transfuzijske reakcije prema krvnoj grupi, pozitivnosti Rh faktora, spolu, i anamnezi prethodnih transfuzija. Postoji statistički signifikantna povezanost tahikardije i gestacijske dobi. Postoji statistički signifikantna razlika u odsustvu hipotonije među ispitanicima tretiranih zbog metaboličkih poremećaja, a najveći broj slučajeva hipotonije je zabilježen među novorođenčadima tretiranim zbog respiratornih poremećaja. Nisu nadjene statistički signifikantne promjene metaboličkih parametara koje se mogu dovesti u vezu sa transfuzijskim reakcijama.

Rezultati se sastoji od slijedećih elemena: Ispitanici bez varijacija površnih vena donjeg ekstremiteta i bez DVT i varikoziteta, Ispitanici bez varijacija površnih vena donjeg ekstremiteta sa DVT i/ili varikozitetima, Ispitanici bez varijacija povr-šnih vena donjeg ekstremiteta sa DVT, Ispitanici bez varijacija površnih vena donjeg ekstre-miteta sa varikozitetima, Ispitanici sa varijacijama površnih vena bez DVT i varikoziteta, Ispi-tanici sa varijacijama površnih vena donjih ekstremiteta sa DVT i/ili varikozitetima, Ispitani-ci sa varijacijama površnih vena donjih esktremiteta i varikozitetima, Ispitanici sa varijacija-ma površnih vena donjih esktremiteta i DVT, Dominantni tip površnih vena noge (najzastu-pljeniji tip venskog crteža noge). U njemu su detaljno opisani rezultati istraživanja koji su do-kumentavani sa 59 slika i jednom tabelom i Dominantni tip distribucije površnih vena donjih ekstremiteta (tip bez varijacija) obuhvatao je ukupno 97 ispitanika (53,89%), dok je ostatak od 83 ispitanika imao neku od varijacija površnih vena donjih ekstremiteta (46,11%). Zastu-pljenost DTV u ovoj skupini ispitanika iznosila je 11,3% i pokazala je neujednačenu distri-buciju duboke venske tromboze kod muškaraca i žena. Dok su kod muškaraca dominantne bile lokalizacije trombotskih promjena u v. poplitei (50%) i v. femoralis (25%), kod žena je lokalizacija prvenstveno obuhvatala v. tibialis anterior, posterior i v. fibularis istovremeno (28,57%), v. tibialis anterior (14,29%) i v. femoralis (14,29%). Zastupljenost varokoziteta u skupini ispitanika bez varijacija iznosila je 39,17% i pokazala je ujednačenu distribuciju varikoziteta u obje spolne skupine. Kod muškaraca su varikozne promjene zahvatale u 52,63% slučajeva potkoljenicu difuzno, dok je kod žena taj procenat bio neznatno viši 58,62%. Druga po zastupljenosti lokalizacija varikoznih promjena je medijalni dio potko-ljenične regije sa 21,05% zastupljenosti kod muškaraca i 27,59% kod žena. Najzastupljenije varijacije površnih vena donjih ekstremiteta bile su duplicirane forme v. saphenae magnae i topografske varijacije safenopoplitealnog ušća. Najzastupljenija varijacija u skupini muškaraca bila je duplikacija v. saphenae magnae u 53,85% slučajeva, dok je ta procentualna zastupljenost u skupini žena iznosila 57,89%. Zastupljenost DTV u ovoj skupini ispitanika iznosila je 20,48% i uočena je donekle drugačija ditribucija lokalizacija trombo-tskih promjena kod muškaraca i žena. Kod muškaraca je dominantna lokalizacija tromboze bila v. poplitea (66,67%) i v. femoralis (16,67%), dok je kod žena to bila v. tibialis posterior (27,25%). Ostatak su činile v. tibialis anterior, posterior sa 18,18% i v. tibialis anterior, v. ti-bialis posterior i v. fibularis udruženo. Zastupljenost varokoziteta u skupini ispitanika bez varijacija iznosila je 39,75%. Najčešće lo- kalizacije varikoznih promjena na donjim ekstremitetima kako u skupini sa dominantnom di-stribucijom površnih vena, tako i u skupini sa varijacijama vena bile su potkoljenica difuzno i medijalni dio potkoljenice, dok je duboka venska tromboza u skupini muškaraca zahvatala prvenstveno v. popliteu i v. femoralis, dok je u skupini žena prvenstvena lokalizacija v. ti-bialis anterior, v. tibialis posterior, v. fibularis pojedinačno ili sve duboke vene potkoljenične regije udruženo. Sve skupine u studiji su pokazale veći udio ženske populacije, kako kod prisustva varijacija površnih vena donjih esktremiteta, tako i kod dijagnostikovanja varikoznih i trombotskih pro-mjena u venama. Istraživanjem je utvrđena veće zastupljenost DTV u skupini ispitanika sa varijacijama povr-šnih vena donjih ekstremiteta za 50%, dok je postojanje varikoziteta u obje skupine ispitanika pokazalo skoro identičnu procentualnu zastuplenost.

U ovom istraživanju pokazano je da postoji statistički značajno veća proporcija prisustva metaplazije u skupini koju čine zaposleni u rudnicima na jamskoj i površinskoj eksploataciji uglja u odnosu na opštu populaciju. Ukupno je ispitano 122 ispitanika, a kod njih 50 ili 40,98 % je zabilježeno prisustvo jednog od oblika metaplazije. Ispitano je ukupno 89 zaposlenih u rudnicima (površinska i jamska eksploatacija uglja), a kod njih 42 zabilježeno je prisustvo jednog od stepena metaplazije, što u procentima iznosi 47,19%. U kontrolnoj skupini je kod 8 ispitanika od ukupno njih 33 zabilježeno prisustvo jednog od stepena metaplazije, što u procentima iznosi 24,24 %. Od ukupnog broja zaposlenih na površinskoj eksploataciji uglja, kod njih 28 zabilježeno prisustvo metaplazije bilo kog stepena ili kod 54,90%. U jamskoj eksploataciji uglja je od ukupnog broja zaposlenih, kod njih 14 zabilježeno prisustvo metaplazije bilo kog stepena ili kod 36,84 %. Nije registrovana statistički značajna razlika u prisustvu metaplazija između zaposlenih na površinskoj i jamskoj eksploataciji uglja.

Prosječna dob ispitanika bila je 55 ±14. Od 68 analiziranih ispitanika 24 su bili muškog (35,3%), a 44 ženskog spola (64,7%). Kopmracijom dobi između grupe ispitanika na HD i CAPDnađena je statistički sugnifakntna razlika od 9,6 godina u korist HD grupe. U pogeldu zastupljenosti spolovanije nađena statistički signifikantna razlika između 2 ispitaničke grupe. Prosječna dužina dijaliznog liječenja svih ispitanika je iznosila 7±6 mjeseci sa minimumom od tri i maksimumom od 28 mjeseci, pri regrutaciji u istraživanje. Komparacijom između ispitanika na HD i CAPD nije nađena signifikantna razlika u medijanu dužine dijaliznog liječenja ( Z  1,06; p0,29). U toku trajanja istraživanja, 1/68 (1,5%) pacijent je imao smrtni ishod, doke je njih 8/68 ( 11,8%) imalo hospitalizaciju. S obzirom na solitarni smrtni ishod komparacija između dvije grupe nije pravljena, dok je nakon komparacije s obzirom na broj hospitalizacija nađena tendenca prema češćoj hospitalizaciji na CAPD, ali bez statističke signifikantnosti ( Fisher-ov test; p 0,10). Prosječna vrijednost (SD) rezidualne diureze u uzorku je iznosila 287 ml i kretala se u rasponu od 0 do 1500 ml. U HD grupi proječna vrijednost je iznosila 243 ml, dok je u CAPD grupi iznosila 377 ml. Ova prosječna razlika od 143 ml ( %95 CI10 do 277) je bila granično signifikantna ( t 1,86; df66; p 0,07). Paraetri uhranjenosti praćeni u ovoj studiji su komparirani između 2 grupe ispitanika. Pacijenti iz kontrolne skupine imali su značajno veći BMI, veći obim struka, viši nivo holesterola, više vrijednosti kreatinina u serumu. Takođe je korelirana vrijednost Kt/V sa parametrima uhranjenosti. Nisu nađene statistički signifikantne korelacije između Kt/V i parametara uhranjenosti. Upoređene su vrijednosti parametara uhranjenosti između ispitanika koji su imali normalan i snižen Kt/V ( < 2 za CAPD i < 1,2 za HD). Nisu nađene statistički signifikantne razlike.Takođe je korelirana vrijednost dužine dijaliznog liječenja sa parametrima uhranjenosti, te volumena rezidualne diureze. Postaojala je značajna negativna korelacija između dužine liječenja dijalizom sa jeden strane i BMI i OS. Takođe statistički signifikantna korelacija je nađena između volumena rezidualnog urina sa jedne strane i BMI, obima struka i holesterola sa druge strane.

U studiju je uključeno 1 000 trudnica porođenih na Klinici za ginekologiju i akušerstvo, koje su analizirane prema životnoj dobi, prebivalištu i stepenu obrazovanja. Analizirani su i prethodni pobačaji i porođaji, te je utvrđeno da 83% porodilja nije prethodno imao pobačaje. Od ukupnog broja od 1000 analiziranih porođaja, 55,7% porodilja je očekivalo prvo dijete u aktuelnom porođaju, dok je višerotki bilo 44,3%. U prethodnim porođajima 0,9% porodilja rodilo je mrtvu djecu. Suboptimalnu prenatalnu zaštitu je imalo samo 1,1% ispitivanih trudnica. Od ukupnog broja porodilja, 77% je porođeno prirodnim putem, a 23% carskim rezom. Srednja dužina gestacije u toku porođaja je iznosila 38,84 gestacijske nedelje, sa rasponom od 24 do 42 gestacijske nedelje. Od ukupnog broja porođaja, dva su rezultirala rađanjem mrtvog novorođenčeta. Lijekove u trudnoći je koristilo 940 žena. Jedan lijek je koristilo 113 žena, dva lijeka 144 žene. U prosjeku svaka žena je u trudnoći koristila 3,55 vrsta lijekova. Ukupno je korišteno 77 vrsta lijekova, od toga je najčešće korišten diazepam (56% trudnica), zatim vitaminsko-mineralni kompleksi (52,7% trudnica). Prema FDA klasifikaciji zapažena je značajna upotreba lijekova iz grupe C, dok nije bilo upotrebe lijekova iz X grupe. U prvom trimestru je 462 žene koristilo lijekove i to najčešće iz grupe vitminsko-mineralnih kompleksa, i hormonskih lijekova, te antiemetika. Ukupno 22 žene (2,2%) su odbile krištenje preporučenih lijekova od strane ljekara u prvom trimestru trudnoće. Najčešće propisivani lijekovi u trudnoći su bili iz grupe B, zatim iz grupe C, te iz grupe A, a najmanje iz grupe D prema ATC klasifikaciji. Od ukupno1015 rođene djece 61 (6,1%) je rodilo djecu sa malformacijama, i sve žene iz te grupe su koristile lijekove u trudnoći (iz grupe C i D prema ATC klasifikaciji). Time je dokazana hipoteza da žene koje koriste lijekove u trudnoći češće rađaju djecu sa anomalijama od žena koje ne koriste lijekove u trudnoći.

Analizirano je ukupno 60 pacijenata hospitaliziranih na Klinici za aneseteziologiju i reanimaciju i Klinici za bolesti uha nosa i grla UKC Tuzla u periodu od 2.12.2008. do 30.9.2010. godine. Utvrđeno je da endotrahealna intubacija uzrokuje statistički značajnu učestalost promjena na trahealnom zidu pacijenata priključenih na aparat za mehaničku ventilaciju. Korištenjem regresione analize je dokazano da postoji statistički značajan uticaj endotrahealne intubacije na morfološke promjene u trahealnom zidu. Na kraju je potvrđeno (mada djelomično i sa oprezom) da postoji statistički značajna povezanost između dužine vremena provedenog na aparatu za mehaničku ventilaciju i težine promjena na trahealnom zidu.

U studiju je uključeno 80 pacijenata sa transplantiranim bubregom od čega 34 u ispitaničkoj i 46 u kontrolnoj grupu. U ukupnom uzorku bilo je 54 muška i 26 ženskih ispitanika. Kompariran je odnos muškaraca i žena u ispitivanoj i kontrolnoj grupi te starosna struktura u obje grupe gdje rezultati nisu popkazali statistčki značajnu razliku. Tip transplantacije preovladavala je živa srodnička transplantacija gdje nije dokazan statistički značajna broj kadaveričnih transplantacija. Komparacijom relevantnih praćenih parametara vrijednosti sistolnog i dijastolnog pritiska kao i prosjeka kreatinina, su statistički značajno viši u ispitaničkoj grupi. Rane komplikacije su znatno više zastupljene uispitaničkoj u odnosu na kontrolnu grupu, dok kasne komplikacije nisu statistički značajne. U ishodu grafta statistički značajno je veće odbacivanje grafta u ispitivanoj u odnosu na kontrolnu grupu. Iako je smrtnost veća u ispitaničkoj grupi po broju slučajeva, ova razlika nije statistički signifikantna. Prisustvo ranih i kasnih hirurških komplikacija je signifikantno uticalo na preživljavanje grafta. Prisustvo ranih komplikacija nije imalo signifikantan uticaj na ukupno preživljavanje pacijenta a slična situacija nađena je i kada su u pitanju kasne komplikacije. Učinjena je i binomna regresiona analiza koja je pokazala da je dob donora značajan prediktor postojanja ranih hirurških komplikacija, a kada su u pitanju kasne hirurške komplikacije, dob donora nije bila značajan prediktor za pojavu komplikacija. Posmatrajući dobnu granicu za pojavu ranih komplikacija, dobni prag donora od 45 godina je imao najbolju negativnu vrijednost, jer je ispod ovoga dobnog praga zabilježen samo jedan slučaj ranih hirurških komplikacija.

U toku studije, 40 pacijenata su ispunjavali kriterije za uključivanje u studiju. Prosječna dob svih ispitanika, izražena kao prosječna vrijednost ili SEM, iznosila je 19,0 mjeseci. Srednja vrijednost tjelesne mase pacijenata iznosila je 13, 5 kg. Kontrolnim pregledom pacijenata, niti kod jednog pacijenta nije potvrđeno prisustvo postoperativnih komplikacija. Srednje vrijednosti totalnog antioksidativnog kapaciteta seruma u preoperativnom i 2. postoperativnom mjerenju se nisu statistički značajno razlikovale. Podaci su prezentirani kao medijana i 95% interval pouzdanosti, te kao medijana i interkvartilni interval. Uočena je statistički značajna pozitivna povezanost srednje vrijednosti koncentracije TAK-a seruma preoperativno sa nivoom TAK-a pri 1. postoperativnom mjerenju i pri 2. postoperativnom mjerenju. Nije pronađena statistički značajna razlika u nivou totalnog antioksidativnog kapaciteta seruma u odnosu na dob i tip operativnog zahvata. Srednje koncentracije kortizola prije i nakon operativnog zahvata, prikazani kao medijana i 95% interval pouzdanosti, te kao medijana i interkvartilni interval, pokazale su statistički značajan porast u 1.postoperativnom mjerenju i pad u 2. postoperativnom mjerenju, pri čemu nisu dostigle preoperativne vrijednosti nakon 24 sata. Nisu pronađene statistički razlike u koncentraciji kortizola u odnosu na dob i tip operativnog zahvata. Nije pronađena statistički značajna korelacija preoperativnih i postoperativnih srednjih koncentracija kortizola. Srednje koncentracije prolaktina prije i nakon operativnog zahvata, prikazani kao medijana i 95% interval pouzdanosti, te kao medijana i interkvartilni interval, značajno su porasle u 1.postoperativnom mjerenju, da bi u 2.postoperativnom mjerenju pad bio izražen i statistički signifikantan u odnosu na preoperativno mjerenje. Nije pronađena korelacija između koncentracija prolaktina i tipa operativnog zahvata, ali je pronađena statistički značajna negativna korelacija između prolaktina i starosne dobi preoperativno. Nije pronađena statistički značajna korelacija preoperativnih i postoperativnih srednjih koncentracija prolaktina. Nisu pronađene značajne korelacije između totalnog antioksidativnog kapaciteta, kortizola i prolaktina.

Analiziran je 81 pacijent, a svi su liječeni u Klinici za neurologiju i bili su uključeni u RRT unutar prva 72 sata po prijemu u bolnicu. U cjelokupnom uzorku je bilo 42 (52%) žene, te 39 (48%) muškaraca. Prosječna dob ispitanika je bila od 66 (10) godina, a u rasponu od 38 do 85 godina. Posmatrajući socijalno-epidemiološke parametre vezane za uzorak, ukupno 26 (32.1%) ispitanika su bili pušači, njih 14 (17.3%) su bili redoviti konzumenti alkohola, dok je njih 32 ili 39.5% imalo recidiv moždanog udara pri uključenju u istraživanje. Na mjerenju prije rehabilitacije, a prema vrijednosti HAM-D skale zabilježeno je ukupno 40 (49.4%) ispitanika koji su bili depresivni, dok je ostatak od 41 (50.6%) ispitanika bio bez znakova depresije. Ove dvije grupe su tretirane kao ispitanička (depresivni) i kontrolna (bez depresije) grupa pacijenata. U kompletnom uzorku je neznatno dominirala ljevostrana oduzetost u 46 ili 56.8% ispitanika, a pri komparaciji razlika prema strani oduzetosti dvije ispitivane grupe bolesnika nije uočena značajna razlika. Od poremećaja govora primjećena je dominacija blage dizartrije, a potom anomičke afazije i dizartrije, ali nije bilo signifikantnih razlika u učestalosti različitih poremećaja govora između ispitaničkih grupa. Prosječne vrijednosti HAM-D skora za depresiju prije početka rehabilitacije su iznosile 8.68±4.80, dok su poslije rehabilitacije iste iznosile 7.30±5.48, ova prosječna razlika od je bila statistički signifikantna (p=0.002), a što se očitovalo i u broju depresivnih pacijenata prije (40;49.4%) i poslije (30;37%) rehabilitacije, gdje je prosječan pad u broju depresivnih pacijenata je bio statistički signifikantan (McNemar test; p=0.05). Komparirane su vrijednosti NIHSS i Rankin skale, kao i Barthel index-a i MMSE prije i nakon provedene rane rehabilitacije, promjene u vrijednosti istih u cjelokupnom uzorku je bio statistički signifikantan (p<0.0001). Dok pri komparaciji razlika u vrijednosti NIHSS i Rankin skora, te Barthel i MMSE skora nakon RRT između ispitaničkih grupa nije bilo od statističke značajnosti. Nakon provedene rane rehabilitacije, razlike u vrijednosti ukupnog, motoričkog i kognitivnog segmenta FIM skora su bile statistički signifikantne (p<0.0001), ali nije bilo statistički signifikantne razlike u efikasnosti rehabilitacije prema FIM skorovima između depresivnih i nedepresivnih pacijenata. Međutim, kada se slična komparacija učinila između depresivnih i nedepresivnih pacijenata podijeljenih prema vrijednostima HAM-D skora nakon rehabilitacije, pacijenti koji nisu imali znakove depresije imali su značajno veće poboljšanje u Barthel indeksu, Rankin skoru, te ukupnom i motoričkom FIM skoru.

Procijenjeno je da je ukupno oboljelih od inflamatornih, degenerativnih i metaboličkih bolesti mišićno-koštanog sistema 195.500 i 47.208 od ostalih MKB na području Tuzlanskog kantona. U ukupnom uzorku je bilo 2.518 (43%) muškaraca i 3.307 (57%) žena. Ekspiremantalnu–istraživačku grupu (4.692) činile su: inflamatorne artropatije (M00-M14), degenerativni oblici reumatizma (artroze M15-M19; spondiloze M45-M49; dorzopatije M50-M54) i metaboličke bolesti (M80-M84), a kontrolnu grupu (1.133) sve ostale mišićno-koštane bolesti iz grupe „M“ MKB-10. Evidentan je bio porast standardiziranih (kumulativnih) bolničkih stopa incidencije u grupi MKB kod oba spola. U 2000. godini standardizirana stopa incidencije je iznosila 15,66% kod muškaraca, 15,05% kod žena, a najveći porast je registrovan u 2004. godini kod oba spola. U 2004. godini standardizirana stopa incidencije je iznosila 28,21% kod muškaraca i 24,37% kod žena, sa blagim padom vrijednosti u 2005. godini, kada je iznosila 24,64% kod muškaraca, a 22,02% kod žena. Značajno (p<0,05) su obolijevale žene eksperimentalne grupe (3.307) u odnosu na muškarce (2.518), u definisanom periodu. Porast standardiziranih bolničkih stopa prevalencije za MKB je bion identičan porastu vrijednosti standardiziranih bolničkih stopa incidencije, dostižući najveće vrijednosti u 2004. godini, 36,21% kod muškaraca i 37,99% kod žena, sa blagim i neznatnim padom vrijednosti u 2005. godini na 32,40% kod muškaraca i 36,51% kod žena. U ovom istraživanju, značajno (p<0,05) su se bolnički registrovali novooboljeli od svih MKB u starosnim grupama 35-64 godine starosti, što je potvrdila hipoteza bolešću opterećenog radno-sposobnog dijela stanovništva. Prema prosječnim standardiziranim bolničkim stopama incidencije do 65 godina starosti, muškarci su se (15,45%) neznačajno više bolnički liječili nego žene (13,54%). Stanovnici Tuzlanskog kantona značajno (p<0,05) su više obolijevali od bolesti istraživačke grupe (inflamatorne artropatije, degenerativni oblici reumatizma i metaboličke bolesti) nego zbog ostalih MKB, čime je istraživanje potvrdilo prvu postavljenu hipotezu. U definisanom periodu novooboljelih je bolnički liječeno značajno više u istraživačkoj (4.692) nego u kontrolnoj grupi ispitanika (1133), a rasponi godišnjih X2 testova su se kretali u vrijednostima od 2,70-4,59. Od bolesti mišićno-koštanog sistema značajno su bolnički registrovani novooboljeli u starosnim grupama od 35 do 64 godine starosti, što znači da je mišićno-koštanim bolestima opterećeno radno sposobno stanovništvo. Prema prosječnim standardiziranim bolničkim stopama incidencije do 65 godina starosti, muškarci su se (15,45%) neznačajno više bolnički liječili nego žene (13,54%). Značajno je bila veća incidenca obolijevanja žena nego muškaraca, od istraživanih u odnosu na ostale MKB. Prema ishodu bolničkog liječenja ukupnog uzorka, neizliječenih je bilo 2.211 što je značajno (p<0,05) više od izliječenih 1.833. Značajno (p<0,05) je bilo manje osposobljenih za rad uz promjenu radnog mjesta (67) i osposobljenih samo za obavljanje svakodnevnih –životnih aktivnosti (695). Važno za ishod bolničkog liječenja a statistički neznačajni su: osposobljeni za svoj posao (958), osposobljeni za rad uz uvjet da se prekvalifikuju (27) i ispitanici letalnog ishoda (34). Bolnički ishod ispitanika nesposobnih za rad eksperimentalne grupe, <65 godina starosti, bilo je 38% žena i 75% muškaraca. Bolnički ishod liječenih u ovoj studiji upućivao je na hospitalizacije u uznapredovaloj fazi bolesti i vjerovatno, nedovoljne bolničke kapacitete za istraživanu patologiju. Nesposobnost za rad, kao ishod bolničkog liječenja žena <65 godina starosti je bila (38%) . Istovremeno je bilo 75% muškaraca <65 godina starosti na našem području nesposobnih za rad prema ishodu bolničkog liječenja. Žene su, na našem području,bile manje zaposlene od muškarca (75%) koji su obično zaposleni, a zbog istraživanih MKB često su bili nesposobni za rad. Za period prvih 6 mjeseci 2005. godine je bilo detaljno obrađeno 102 bolesnika. Uposlenici starosne dobi od 35-54. godine su koristili najviše dana bolovanja (9.043 dana), u prvih 6 mjeseci 2005. godine. U prosjeku su ispitanici (n=102) koristili 88,66 dana bolovanja, u rasponu od 99-179 dana bolovanja. Značajno (p<0,05) je bio registrovan apsentizam u eksperimentalnoj (87) u odnosu na kontrolnu grupu (15), čime je bila potvrđena druga radna hipoteza. U bolničkoj bazi je bilo registrovano 34 umrlih, a izgubljene godine života su se kretale u ukupnom godišnjem rasponu od 12 (2005) i 186 (2000), što čini prosječni raspon po umrlom od 6 (2005) do 31 (2000) godine. Umiranje od mišično-koštanih bolesti je bilo značajno (p<0,05) registrovano u starosti oboljelih (24) od 35-55 godina, kada su se javljala oboljenja drugih sistema u organizmu. Pošto je populacioni registar mortaliteta pratio direktne uzroke smrti, predpostavljala se i multikauzalnost u umiranju. Uzorak umrlih u ovoj studiji je registrovao bolničke smrtne ishode istraživane patologije.