Magistarski radovi

Prva skupina rezultata je obuhvatila opće kliničke i demografske podatke. Naredna skupina rezultata obuhvatala je analizu uticaja anestetika na kognitivne funkcije pacijenta. Procjena uticaja anestetika na kognitivne funkcije je ispitivana na osnovu skora pri testu orijentacija-pamćenje-koncentracija (OPK). Nakon prve minute u grupi 1 ispitanika OPK skor je iznosio 8.41 (SD±10.21); u grupi 2 je iznosio 11.57 (SD±10.64), a u grupi 3 je OPK bio 17.13 (SD±10.80). Ova razlika u OPK skoru nakon prve minute je statistički značajno bolja u grupi pacijenata u kojih je anestezija vođena sa propofolom (p=0,008). Nakon pete minute u grupi 1 ispitanika OPK skor je iznosio 2.41 (SD±3.33); u grupi 2 je iznosio 4.03 (SD±5.67), a u grupi 3 je OPK bio 7.20 (SD±7.80). Ova razlika u OPK skoru nakon pet minuta je statistički značajno bolja u grupi pacijenata u kojih je anestezija vođena sa propofolom (p=0,009). Nakon deset minuta u grupi 1 ispitanika OPK skor je iznosio 0.76 (SD±1.53); u grupi 2 je iznosio 1.73 (SD±2.36), a u grupi 3 je OPK bio 2.97 (SD±5.39). Ova razlika u OPK skoru nakon deset minuta nije pokazala statističku značajnost (p=0,06). Među grupama pacijenata koji su vođeni intravenskim anestetikom propofolom i inhalacionim anestetikom izofluranom primjećena je statistički značajna razlika u oporavku kognitivnih funkcija. U svim mjerenjima OPK skor je pokazivao ogromnu razliku u korist intravenskog anestetika propofola (OPK skor-1min p=0,002, OPK skor-5min p=0,004, OPK skor-10min p=0,038). Drugi dio studije se odnosio na brzinu oporavka pacijenata od anestezije, pri čemu je korišten test koji je bodovan prema Brzom ciljnom sistemu bodovanja. Na osnovu testa brzog ciljnog sistema skorovanja nakon prve minute, u grupi 1 (propofol) je skor iznosio 12,4 (SD ±2.78), skor u grupi 2 (sevofluran) je iznosio 10.90 (SD ± 2.92), a u grupi 3 je iznosio 10.67 (SD ± 2.07) (Tabela 6). Upoređujući dobijene rezultate za ove tri grupe, grupa 1 je imala najbolji skor, što je bilo i statistički značajno (p=0,025). Procjena koja je uslijedila pet minuta nakon buđenja je pokazala sljedeće rezultate: skor 12,93 (SD ± 2.64) u grupi 1; skor 12,37 (SD ± 2.65) u grupi 2 i skor 12,53 (SD ± 1.25) u grupi 3, što nije bilo statistički značajno (p=0,61). Nakon deset minuta ponovna procjena je imala sljedeće rezultate: skor je iznosio 12,53 (SD ± 3.54) u grupi 1; 12,73 (SD ± 2.60) u grupi 2 i 13,27 (SD ± 1.01) u grupi 3, što takođe nije bilo statistički značajno (p=0,61). U zavisnosti od primjenjenog anestetika statistički značajna razlika je primjećena samo u skorovanju nakon jedne minute, te se razlika nakon 5 minuta i 10 minuta gubi (nakon 1min p=0,025).

Prosječna dob pacijenata je bila 62,81 godina (± 12,83) sa minimumom od 26 godina i maksimumom od 88 godina. Od ukupnog broja pacijenata 51,0 % je bilo muškog pola (52 pacijenta). Analizom je utvrđeno da nije bilo statistički zančajne razlike u incidenci opstruktivnog ikterusa između muškog i ženskog pola. Analizirajući pojavu opstruktivnog ikterusa u različitim dobnim skupinama utvrđen je simetričan porast incidence kod oba pola ispitanika. Najrizičniji period za pojavu opstruktivnog ikterusa u obje polne skupine je starosna dob preko 60 godina. Najveća razlika u incidenci opstruktivnog ikterusa evidentirana je kod pacijenata starosne dobi između 50 i 60 godina gdje je broj oboljelih muškaraca signifikantno veći.Ukupno 69,8 % pacijenata je imalo načinjen ERCP preoperativno. Baktibilija je bila prisutna kod 23,5 % (24 pacijenta). Dijeleći ukupan uzorak ispitanika na grupu sa i bez baktibilije utvrđeno je da ne postoji statistički značajna razlika u odnosu na starosnu dob, spol i etiologiju bolesti. Statistički značajna razlika u pomenute dvije grupe verificirana je jedino u odnosu na činjenicu da li su ispitanici preoperativno imali urađen ERCP ili ne. Grupa ispitanika sa preoperativnim ERCP-om imala je značajno veću statističku incidencu intraoperativne baktibilije (p=0.01). Vodeći uzrok opstruktivnog ikterusa uzimajući u obzir sve bolesti je bio neoplastični proces na pankreasu. Najčešće maligne bolesti koje su uzrokovale pojavu opstruktivnog ikterusa bile su pored pomenutog neoplastičnog procesa na pankreasu, neoplazma duktusa holedohusa i neoplazma na papili Vateri. Holedoholitijaza je bila najčešće benigno oboljenje koje je uzrokovalo opstruktivni ikterus Najčešći operativni zahvat koji je korišten u tretmanu pacijenata sa opstruktivnim ikterusom benigne etiologije bila je holecistektomija sa holedohotomijom, ekstrakcijom kalkulusa i T drenažom holedoha po Kehru. Kod operativno tretiranih pacijenata sa malignom etiologijom opstruktivnog ikterusa najčešće korištene operativne procedure bile su kreiranje holedohojejuno anastomoze, operativni zahvat po Whiplle-Childu te holedohoduodeno anastomza i palijativno T dreniranje holedoha. Uzimajući u obzir prirodu bolesti (maligno/benigno) koja je dovela do pojave opstruktivnog ikterusa utvrđeno je da više od 1/4 ispitanika sa benignom etiologijom ima dijagnostikovanu baktibiliju dok se kod ispitanika sa malignom etiologijom opstruktivnog ikterusa ona javlja u više od 1/5 slučajeva. I pored navedene relativne razlike statističkom obradom obje navedene skupine ne utvrđuje se značajniji rizik za nastanak baktibilije kod bilo koje od skupina (p=0.386) Infekcije rane su bile prisutne znatno češće kod pacijenata sa (skoro 30 %) nego kod pacijenata bez baktibilije (oko 8 %) (p=0.006). Analogno predhodnim podacima, učestalost postoperativnih intraabdominalnih infekcija je bila znatno veća kod pacijenata sa baktibilijom (p=0.004) Sa obzirom na jasan uticaj ERCP procedure na razvoj baktibilije, te na vezu baktibilije sa postoperativnom infekcijama načinjena je analiza uticaja ERCP procedure na pojavu infekcije. Pokazalo se da postoji statistički signifikantna asocijacija između preoperativne ERCP procedure i razvoja intraabdominalne infekcije (p=0.031). Iako su infekcije operativne rane bile češće kod pacijenata koji su imali preoperativno načinjenu ERCP proceduru (u odnosu na pacijente kod kojih preoperativno nije rađen ERCP), razlika nije bila statistički značajna (p=0.202). Regresiona analiza je primjenjena da bi se identificirali faktori koji utječu na pojavu infekcija operativne rane nakon operacije zbog opstruktivnog ikterusa. Sledeći su faktori evaluirani kao potencijalni prediktori razvoja infekcije: tip patologije (benigno/maligno), tip operativnog zahvata, prisustvo baktibilije, preoperativna ERCP procedura i dob pacijenta. Nakon što su iz modela uklonjene nezavisne varijable čiji regresioni koificijent nije bio signifikantno različit od 0 (P>0.05) u modelu su ostale samo dvije varijable (tip patologije (maligna ili benigna) i prisustvo baktibilije, pri čemu je vidljivo da je baktibilija najtačniji prediktor razvoja infekcije rane preoperativno (korelacijski koificijent od preko 2,5).

Naši demografski podaci ukazuju da je bilo više mušakaraca nego žena u obje grupe ispitivanja. U grupi bolesnika do jedne godine hemodijalize bilo je više mušakara od 50% (62) dok je u ostale dvije grupe zastupljenost muškaraca i žena bila ravnomjerno-jednako raspoređen. U našim istraživanjima bolesnici su razvrstani u dvije osnovne grupe kao temelj istraživanja. Testna grupa od 57 ispitanika u momentima istraživanja nije imala ciljnu kocentraciju Hgb a druga grupa od 57 ispitanika postigla je ciljnu koncentraciju Hgb. Evidentno je da postoji značajna razlika u prosječnoj koncentraciji CRP između testne 6,5 mg/l i kontrolne grupe 3,2 mg/l. CRP je bio prosječno značajno povišen. Između koncentracija fibrinogena i feritina između testne i kontrolne grupe nije bilo statističke značajnosti. Prema dužini hemodijaliznog liječenja prosječne vrijednosti CRP su nam iznosile 5,1 mg/l što je značajno povećanje u odnosu na referentne vrijednosti (od 3,2 ). Međutim, najveća koncentracija iznosila je 13,5 mg/l što je veliki raspon. Prva grupa je bila sa najnižim hemodijaliznim stažom do jedne godine. Smatramo da su to bolesnici koji tek započinju hemodijalizno liječenje i u fazi su stabilizacije unutrašnje sredine a postoje i uticaji osnovne bolesti i komorbiditeta. U drugoj i trećoj grupi prema dužini hemodijaliznog liječenja manji su bili prosječni nivoi inflamatornih agenasa. Fibrinogen kao najbitniji znak upale bio je u referentnim koncentracijama u sve tri grupe ispitanika razvrstanih prema dužini hemodijaliznog liječenja. Rezultati su bili veoma homogeni u srednjim vrijednostima i veoma homogeni jer su SD bile od 1,2 do samo 1,8. U našim istraživanjima nije nađena statistička značajna razlika u nivoima fibrinogena u sve tri grupe ispitanika prema dužini hemodijaliznog staža. Ovakav rezultat serumskih koncentracija fibrinogena može biti rezultat dobre pripreme za hemodijalizu i dobrog praćenja bolesnika. Prema dužini hemodijaliznog liječenja prva grupa je imala najniže koncentraciie feritina što se i očekivalo jer je najkraće na hemodijalizi i najmanje je dobijala preparate željeza. Druga grupa prema dužini hemodijalize je imala najveće koncentracije feritina što je, takođe očekivano jer je duže vremena na hemodijalizi. Treća grupa je imala koncentracije kao u prvoj grupi što je inače veća vrijednost nego rezerve kod bolesnika koji su postigli ciljni hemoglobin ili kod stabilnih bolesnika na hemodijalizi. Gledajući 114 ispitanika, postoji značajna povezanosti između feritina, CRP i grupe koja je dobijala EPO i ciljnog Hgb. U analizi fibrinogena i ciljnog Hgb u svih ispitanika nema značajne povezanosti niti uticaja na vrijednosti ciljnog Hgb. Međutim, CRP i feritin su bili asimetrično distribuirani. Nakon njihove logaritamske transformacije pokazala se njihova jasna korelacija sa vrijednošću Hgb, (p<0,05) što svjedoči o povezanosti inflamacije i anemije, bez obzira na medijan CRP koji je unutar noramlnih granica i bez obzira na suplementaciju željezom. Korelacija između vrijednosti CRP i Hb je negativna za r= - 0,2. Povišen nivo CRP utiče na pad nivoa Hgb, odnosno pojavu anemije za p<0,05 što je statistički značajno. Veći CRP u serumu postoji kada je Hgb niži. Postoji pozitivna korelacija između fibrinogena i Hgb što ukazuje na to da fibrinogen nema uticaja na pojavu anemije, p>0,05 što statistčki nije značajno. Anemija se nije pogoršavala povećanjem dijaliznog staža. U našim istraživanjima postoji negativna korelaciju između Hgb i eritropoetina za r= - 0,25. Bilo je potrebno, što je i očekivano, da najviše doze eritropoetina, željeza i drugih supstituenata su potrebne u početku liječenja jer postoji anemija odnosno lošija krvna slika odnosno niže koncentracije Hgb. Nisu bile iste startne osnove koncentracije Hgb i željeza za sve ispitanike tako se za svakog ispitanika individualno određivalo, pratilo i kontrolisani su laboratorijski parametri. Centralno mjesto istraživanja je odnos inflamatorg agensa CRP kao sinonima inflamacije i Hgb. Odnos navedenih parametara je analiziran logističkom regresionom analizom. Prosječne srednje vrijednosti CRP u ispitivanim grupama upoređene prema logističkoj regresionoj analizi su sa postizanjem ciljnog Hb su imale interval pouzdanosti 95%. Poremećaj CRP za 1mg/L, iz praktičnih razloga računanja jedinica mjere, ogleda se u procentualnoj vjerovatnoći za postizanje ciljnog Hgb. Ako se poveća CRP za 1mg/L mogućnosti da se postigne ciljni Hgb se smanjuju za 7,5%. Ako se CRP smanjuje za 1 mg/L šanse da se postigne ciljni Hgb se povećavaju za 7,5%. Smanjenje CRP za 1 mg/L je povećavalo šansu za dostizanje ciljnog Hgb. To je sasvim razumljivo za grupu sa Hgb <10, ali sasvim neočekivano za Hgb >12, jer se ovdje pokazala pozitivna korelacija, tj, manji CRP odgovara većem Hgb i obratno. Ovo može biti i najveća vrijednost ovog rada, jer je neočekivano, tj može biti prijedlog za dalja istraživanja na ovom polju i poslužiti kao objašnjenje zašto je normalna krvna slika rizični faktor za mortalitet u uremiji. Predikcija vrijednosti CRP koja diskriminira grupe u odnosu na ciljni Hgb je prikazana i analizirana ( ROC analiza ,slika 8 ). ROC analiza na predstavlja analizu odnosa između CRP i ciljnog Hgb sa izvjesnom dozom predikcije – pouzdanosti. Prosječne vrijednosti CRP od 6,5 sa senzitivnošću od 51% i specifičnošću od 77% diskriminira između postignutog i nepostignutog ciljnog Hgb, uz AUC=0,61 (p=0,03). To znači, ako je CRP manji od 6,5mg/ L bolesnik će postići ciljni Hb sa pouzdanošću 51% i specifičnosti od 70%. Svaki CRP veći od 6,5 mg/L podrazumjeva da nije postignut ciljni Hb te treba tražiti razloge povišenog navedenog parametra. Veći CRP od 6,5 mg/L onemogućava postizanje ciljnog Hb sa pouzdanošću od 51 % i specifičnošću od 70%. Vrijednost CRP od 6,35 se pokazala kao „cut off point“ koji sa senzitivnošću od 51% i specifičnošću od 77% diskriminira uzmeđu postignutog i nepostignutog ciljnog Hb, uz AUC=0,61 (p=0,03) je perfektna orijentacija u praktičnom radu .

U obje analizirane skupine nije bilo signifikantne razlike među spolovima, kao ni među prosječnim vrijednostima starosti, ejekcione frakcije i EUROSCOR-a. Upoređivanje najzastupljenijih preoperativnih faktora rizika između dvije skupine nije pokalazalo signifikatne razlike ni za jedan analizirani faktor. Ukupan broj (27 naspram 29) kao i prosječan broj bajpas graftova (2.7 ±0.48 naspram 2.9 ±0.99, p=0.574) bio je nesignifikantno veći u skupini B. Broj arterijskih graftova bio je jednak u obje skupine (10), dok je broj venskih graftova (27 naspram 29, p=0.938) bio veći u skupini B, također bez signifikantne razlike. Nije bilo potrebe za nadoknadom krvi u obje skupine, kao ni signifikantne razlike u dužini operacije, vremenu provedenom na respiratoru, postoperativnom krvarenju ili dužni boravka u jedinici intenzivne terapije. Jedina signifikantna razlika zabilježena je kod dužine hospitalizacije koja je bila kraća kod ispitanika iz skupine B (7.2 ±0.4 naspram 6.7 ±0.5, p=0.024). Nisu zabilježene značajnije postoperativne komplikacije kod ispitanika u obje skupine. Nije bilo signifikantne razlike u vrijednostima hematokrita, kreatin kinaze i kreatin kinaze-MB između skupina u bilo kojem od analiziranih vremenskih intervala. Zabilježena je signifikantna bolja prohodnost graftova kod ispitanika iz skupine B. Naime, u skupini A, 9 od 27 graftova a u skupini B, 2 od 29 graftova bilo okludirano u vremenu kontrolne koronarografije (p=0.031). Najveća razlika zabilježena je u prohodnosti graftova za RCA teritoriju tj. u skupini A 5 od 7 graftova, te u skupini B 1 od 11 graftova je bilo okludirano u vremenu kontrolne koronarografije (p=0.019). Svi arterijski graftovi su bili prohodni u obje skupine. Kod venskih graftova je zabilježena signifikantna razlika u prohodnosti: u skupini A 9 od 17 venskih graftova je bilo okludirano, dok su u skupini B 2 od 19 graftova bilo okludirano u vremenu kontrolne koronarografije (p=0.016).

Operisano je ukupno 6 ženskih i 94 muška pacijenta. Prosječna starost pacijenata je bila manja u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (44,94 godine) nego u povidon jod grupi (48,54 godine). Prosječan broj bolničkih dana je nešto veći u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (5,94) nego u povidon jod grupi (5,50). Prosječan broj postoperativnih dana je manji u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (2,52) nego u povidon jod grupi (2,92). Prosječna dužina trajanja operacije je manja u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (37,6 minuta) nego u povidon jod grupi (38 minuta). Prosječna vrijednost bola prema vizuelno analognoj skali nakon 24 sata manja je u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (1,12) nego u povidon jod grupi (2,52). Prosječna vrijednost bola prema vizuelno analognoj skali nakon 48 sati manja je u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi (0,22) nego u povidon jod grupi (1,04). Nakon 24 sata crvenilo rane se pojavilo kod 20 pacijenta u povidon jod grupi dok u grupi koja je tretirana alkosolom i povidon jodidom crvenilo se javilo kod 3 pacijenta. Nakon 48 sati crvenilo rane se pojavilo kod 22 pacijenta u povidon jod grupi dok u grupi koja je tretirana etanolom, izopropanolonom, ortofenilfenolom i povidon jodidom nije bilo crvenila. Nakon 24 sata otok rane se pojavio kod 9 pacijenta u povidon jod grupi dok u grupi koja je tretirana otopinom etanol, izopropanaolon, ortofenilfenola i povidon jodom nije bilo otoka rane. Nakon 48 sati otok rane se pojavio kod 10 pacijenta u povidon jod grupi dok u grupi koja je tretirana otopinom etanol, izopropanaolon, ortofenilfenola i povidon jodom nije bilo otoka rane. Bez bakterijskog porasta je bilo 28 (56%) briseva u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod grupi a samo 12 (24%) u povidon jod grupi. Najznačajnije je djejstvo na Staphylococcus Aureus gdje je izoliran u prvoj grupi samo kod 8 pacijenata dok je u povidonskoj grupi izoliran kod 23 pacijenta. Na prvoj kontroli u etanol, izopropanolon, ortofenilfenol i povidon jod lokalni nalaz je bio uredan kod svih 50 pacijenata dok je u povidon jod grupi bilo 5 infekcija operativne rane i dva pacijenta sa lokalnim otokom.

U studiju je bilo uključeno je 100 ispitanika, od kojih je 53 (53%) pripadalo muškom, a 47 (47%) ženskom spolu. Kompariranjem spolne učestalost između dvije ispitivane skupine, nađena je signifikantna razlika (X2=7,87; df=1; p=0,005), sa značajno većom učestlošću muških ispitanika u grupi pacijenata sa adenotonzilarnom hipertrofijom (HAL), nasuprot grupe ispitanika sa hroničnim tonzilitisom (TC) u kojih su dominirali ženski ispitanici. Prosječna dob (SD) u ukupnom uzorku je iznosila 115 (39) mjeseci i kretala se u rasponu od 35 do 170 mjeseci. Kada su analizirane prosječne vrijednosti adenohoanalnog omjera (AHO), u cjelokupnom uzorku su iznosile 53,34 (33,14) i kretale su se u rasponu od minimalno 10,05 do maksimalno 98,41. Posmatrajući prosječne vrijednosti AHO između pojedinih ispitivanih skupina, vrijednosti AHO u grupi ispitanika sa HAL su iznosile 86,87 (11,38) i odgovarale su stepenu III opstrukcije ili izraženom stepenu opstrukcije. Analogno tome, posmatrane su i vrijednosti AHO u grupi ispitanika sa TC i njihove prosječne vrijednosti AHO su iznosile 23,79 (7,67). Navedene vrijednosti su odgovarale stepenu I opstrukcije, odnosno minimalnom stepenu opstrukcije. Stepen II opstrukcije, odnosno umjereni stepen opstrukcije je bio zastupljen u 7% cjelokupnog uzorka ispitanika. Analiziranjem vrijednosti AHO između TC i HAL skupina ispitanika, utvrdilo se da prosječna razlika iznosi 63,08 (%95 CI=59,23-66,93), i da je navedena razlika statistički signifikantna (t=32,50; df=98; p<0,001). U cjelokupnom uzorku najzastupljeniji su klinički skorovi 5 (20%) i 0 (25%). Pacijenata sa kliničkim skorom 3 nije bilo. Medijane vrijednosti kliničkog skora u ukupnom uzorku su iznosile 3,5 sa interkvartilnim rasponom od 0,25 do 5, te sa minimumom od 0 i maksimumom od 6. Komparativnom analizom između dvije grupe ispitanika, nađena je statistički signifikantna razlika u vrijednostima kliničkog skora (Mann-Whitney; Z=-8,78; p<0,001). Analiziranjem vrijednosti Brodsky skale, medijane vrijednosti u cjelokupnom uzorku su iznosile 2,5 sa interkvartilnim rasponom od 2 do 3, te sa minimumom od 1 i maksimumom od 4. Komparativna analiza vrijednosti Brodsky skale između HAL i TC skupina ispitanika, pokazala je da postoji statistički signifikantna razlika u vrijednostima (Mann-Whitney; Z=-9,20; p<0,001). Posmatrajući vrijednosti rinomanometrije na cjelokupnom ispitivanom uzorku, najzastupljeniji su bili veliki nivo opstrukcije (44%) i nivo bez opstrukcije (40%). Prosječne vrijednosti rinomanometrije su iznosile 350,65 (265.86) sa minimumom od 34 i maksimumom od 957. Komparirajući vrijednosti rinomanometrije između ispitaničkih grupa, ispitanici iz TC grupe imali prosječne vrijednosti od 577,44 (184,81) što odgovara nivou bez opstrukcije. Analogno tome, analizom vrijednosti rinomanometrije kod ispitanika HAL grupi nađene su prosječne vrijednosti rinomanometrije od 123,86 (60,72), što odgovara velikom nivou opstrukcije. Dakle, postojala je prosječna razlika od 453,58 (%95 CI=398,97-508,17), koja je bila statistički visoko signifikantna (t=14,49; df=98; p<0,001). Analiza koreliranja između vrijednosti kliničkog skora, rinomanometrije i adenohoanalnog omjera u ispitivanom uzorku je urađena multiplom Spearman-ovom korelacijom, iz koje se utvrdilo da vrijednosti adenohoanalnog odnosa imaju visoko signifikatnu i izraženu pozitivnu korelaciju sa vrijednostima kliničkog skora. Istovremeno, vrijednosti adenohoanalnog odnosa imaju visoko signifikantnu i izraženu negativnu korelaciju sa vrijednostima rinomanometrije. I naposlijetku, vrijednosti kliničkog skora su imale takođe visoko signifikantnu i izraženu negativnu korelaciju sa vrijednostima rinomanometrije.

U toku ovog istraživanja rezultati su pokazali da postoji statistički signifikatna razlika u subjektivnim i objektivnim parametrima vida prije i poslije operacije katarakte čime su potvrđene prva i druga hipoteza. S druge strane istraživanjem je nađena statistički signifikantna korelacija između subjektivnih i objektivnih parametara vida prije i poslije operacije katarakte i to jaka u grupi ispitanika sa okularnim komorbiditetom a slaba u grupi ispitanika bez okularnog komorbiditeta čime je potvrđena treća hipoteza studije. Stoga zaključujemo da i dalje postoji benefit od uvođenja upitnika za ispitivanje subjektivnih parametara vida odnosno vidno-zavisnog kvaliteta života u kliničku praksu zbog postojanja slabe korelacije između subjektivnih i objektivnih parametara vida u grupi ispitanika bez okularnog komorbiditeta.

Analiza je obuhvatila pacijentice 259, kojima su uzeti brisevi za citološku analizu, a potom je urađen kolposkopski pregled. Prema starosnim kategorijama u analizu su ušle 4 (1,5%) pacijentice u skupini <25 godina, 53(20,5%) u kategoriji 25-34 godine, 82(31,7%) kategorija 35-45 godine, i u skupini ≥ 45 godina 120 (46,3%) pacijentica. Najmlađa analizirana pacijentica je imala 21 godinu a najstarija 78 godina . Prema histogramu distribucije dobi, zaključuje se da je normalna raspodjela dobi u ispitivanom uzorku sa Mean-43.27 i SD-10.16. Uzorak je potom kategoriziran na 4 dobne skupine. Najveći broj pacijentica bio je u dobi preko 45 godina. Samo 4 pacijentice bile su mlađe od 25 godina. Iskazano u relativnom broju uredan nalaz zabilježen je u 44.4%, najčešća patološka kolposkopska slika bila je slika mozaika 20.5%. Prema kolposkopskom nalazu 44,4% pacijentica je imala urednu kolopskopsku sliku. U abnormalnoj kolopskopskoj slici prisustvo acetowhite epitel je bilo u 16,2%, mozaic u 20,5%, punktacije u12% i raznoliki (mješoviti) nalaz u 6,9%. Abnormalna kolposkopska slika viđena je najčešće kod starijih pacijentica, ali nema značajne razlike prama dobnim kategorijama (Pearson Chi-Square 0.47, df-3, p=0,923). Prema citološkom nalazu 104 (40,40%) pacijentica je imalo uredan nalaz, inflamaciju je imala 42(16,2%) pacijentica , skvamoznu intraepitelijalnu leziju niskog stupnja ( Low-grade) LSIL je imala 19,7% pacijentica, a skvamoznu intraepitelijanu leziju visokg stepena (High-grade) HSIL je imala 23,9% pacijentica. Unutar HSIL 15,1% ispitanica je imalo CIN II , a 8,9% CIN III/CIS. Prikazana ANOVA pokazuje značajnu statističku razliku u dobnoj distribuciji u odnosu na izabrani faktor odnosno nalaz kolposkopije (F-statistic 5.38, df-4, p<0.0001). Levene's statistic=0,655, df1=3, df2=255, sig.=0,581, pokazuje da su grupe homogene što je preduslov za analizu varijance. Post Hoc Bonferroni test ukazuje i na smjer značajne diferencijacije (raznolik kolposkopski nalaz i uredna slika mean difference -11.021, raznolik kolposkopski nalaz i Acetowhite epithelium -10.056, raznolik kolposkopski nalaz i Mozaic -11.169, raznolik kolposkopski nalaz i punktacije -8.18). Hi kvadrat test nezavisnosti koji testira hipotezu da postoji razlika u mjerenjima je statitički značajna. Postoji značajna razlika u raspodjeli kolposkopskih slika prama citološkom nalazu. Najviše abnormalnih kolposkopskih nalaza je u kategoriji citoloških nalaza HSIL i LSIL. Kada je kolposkopska slika bila uredna, citološki patološki nalaz odnosio se uglavnom na inflamaciju, znatno manje na LSIL i HSIL.

Prvi dio rezultata se odnosio na demografske podatke. Prosječna dob je iznosila 62.88 ± 11.10 godina. Grupa sa stabilnom bolesti (63.15±10.53 godina) nije bila statistički značajno starija od grupe ispitanika sa agresivnom bolesti (62.60±11.50 godina). Proporcija muškaraca u agresivnoj bolesti (Binet B i C) (12/20) je bila statistički značajno veća od proporcije muškaraca u stabilnoj bolesti (Binet A) (5/20). U grupi stabilne bolesti (Binet A) žene su bile procentualno zastupljenije u odnosu na muškarce (75% u odnosu na 25%). U grupi pacijenata u kliničkom stadijumu Binet A način infiltracije je bio sljedeći: 50% pacijenata (10/20) je imalo mješoviti način infiltracije, 30% pacijenata (6/20) je imalo intersticijalni način infiltracije, 15% nodularni način infiltracije (3/20) i 5% pacijenata (1/20) je imalo difuzni način infiltracije. U grupi pacijenata sa uznapredovalom bolesti (klinički stadijum Binet B i C) način infiltracije je bio sljedeći: 50% pacijenata (10/20) je imalo difuzni način infiltracije, 40% pacijenata (8/20) mješoviti način infiltracije, intersticijalni način infiltracije 5% pacijenata (1/20) i nodularni način infiltracije 5% pacijenata (1/20). Nađena je statistički značajna povezanost između kliničkog stadijuma bolesti i načina infiltracije. Šansa pojave nedifuzne infiltracije je 19 puta veća u stabilnoj bolesti (stadijum Binet A) u odnosu na agresivnu bolest (stadijum Binet B i C). Vrijednost imunofenotipskog skora 4 je imalo 5% pacijenata (2/40), imunofenotipski skor 3 je imalo 72,5% pacijenata (29/40), imunofenotipski skor 2, 20% pacijenata (8/40) i imunofenotipski skor 1 je imalo 2,5% pacijenata (1/40). Prema navedenom, imunofenotipski skor 3 i > 3 je imalo ukupno 77,5% pacijenata (31/40), od čega 42,5% pacijenata iz grupe stabilne bolesti (stadijum Binet A) i 35% pacijenata iz grupe agresivne bolesti (stadijum Binet B i C). Skor 2 je imalo 20% (8/40) pacijenata, od toga 3 pacijenta u kliničkom stadijumu Binet A i 5 pacijenata u Binet B i C stadijumu. Skor 1 je imalo 5% (1/40) pacijenata u stadijumu Binet C. Blagu do umjereno pozitivnu ekspresiju CD20 markera na leukemijskim ćelijama CLL je imalo 45% (18/40) pacijenata. Intenzivno pozitivnu ekspresiju CD20 markera je imalo 55% (22/40) pacijenata, od čega 22,5% (9/40) pacijenata iz grupe stabilne bolesti i 32,5% (13/40) pacijenata iz grupe agresivne bolesti. Nije utvrđena statistički značajna povezanost načina infiltracije i imunofenotipskog skora. U grupi pacijenata sa stabilnom bolesti, nijedan pacijent nije imao pozitivnu ekspresiju CD38 (0/20), nasuprot 45% (9/20) u grupi onih sa agresivnom bolesti. Utvrđeno je da postoji statistički značajna povezanost učestalosti pozitivnosti CD38 sa agresivnom bolesti. Biohemijski marker laktat dehidrogenaza (LDH) je bila povišena kod 5% (1/20) pacijenata u grupi Binet A i kod 35% (7/20) pacijenata u grupi Binet B i C. Nije utvrđena statistički značajna povezanost LDH sa pozitivnom ekspresijom CD38 markera. Citogenetske abnormalnosti su pronađene kod 12,5 % pacijenata (5/40), od čega kod 5% pacijenata (2/40) u Binet A stadijumu i kod 7,5 % pacijenata (3/40) u grupi Binet B i C. Nije utvrđena statistički značajna povezanost LDH sa citogenetskim abnormalnostima. Biohemijski marker 2-mikroglobulin je bio povišen kod 20% (4/20) pacijenata u grupi Binet A i kod 80% (16/20) pacijenata u grupi Binet B i C. Utvrđeno je da učestalost pojave povišenog 2-mikroglobulina ovisi o kliničkom stadijumu. Šansa pojave povišene vrijednosti 2-mikroglobulina je 16 puta veća u grupi Binet B i C nego u grupi Binet A. Utvrđeno je da postoji statistički značajna povezanost pojave vrijednosti 2 mikroglobulina sa ekspresijom CD38. Šansa pojave referentne vrijednosti 2 mikroglobulina je 12.67 puta veća u negativnoj ekspresiji CD38 u odnosu na pozitivnu ekspresiju CD38. Nije utvrđena povezanost visine 2-mikroglobulina sa citogenetskim abnormalnostima.

U prvoj grupi bilo je podjednako muških i ženski ispitanika (15), a u radnoj skupini bilo je 14 muških pacijenata i 16 ženskih pacijenata. Usporedbom po polu, prosječnoj godini starosti ispitanika, operisanom desnom ili lijevom oku utvrđeno je da se grupe ispitanika međusobno ne razlikuju, tj da su homogene. Također na preoperativnim pregledima nije nađena signifikantna razlika između dvije grupe ispitanika u pogledu nekorigovane vidne oštrine, preoperativnog pregzistirajuceg astigmatizma, kao i aksijalne zastupljenosti rožničnog astigmatizma. Signifikantna razlika nađena je na prvoj postoperativnoj kontroli, dan nakon operativnog zahvata, u pogledu nekorigovane vidne oštrine, kao i rožničnog astigmatizma. Aksijalna zastupljenost rožničnog astigmatizma na kontrolnom pregledu dan nakon operativnog zahvata u grupi sa 2,2mm rožničnim rezom pokazuje manje vrijednosti standardne devijance, što je govorilo da su spomenute vrijednosti bile grupisane oko jedne srednje vrijednosti. Na narednim kontrolnim pregledima nije bilo značajne razlike između dvije grupe ispitanika po svim parametrima koji su praćeni. U pogledu hirurški induciranog astigmatizma statistički značajna razlika nađena je među grupama ispitanika na prvom kontrolnom pregledu, u korist grupe ispitanika sa manjim tj 2,2mm rožničnim rezom.