Magistarski radovi

Rezultati ovog istraživanja se mogu porediti sa rezultatima drugih istraživanja iz ove problematike, što je od velike važnosti jer se radi o relativno rijetkim operativnim zahvatima pa su i studije iz ove oblasti često limitirane malim brojem pacijenata. Istraživanje je dalo precizne informacije o gubitcima krvi i potrošnji krvnih preparata kod operacija adolescentne idiopatske skolioze, te korisne smjernice ljekarima u praksi i racionalizaciji cijelog postupka liječenja. Ovo istrživanje otvara prostor za nastavak rada u ovoj oblasti. Pregledno su prikazani osnovni statistički parametri ispitivanih podataka u uzoku koji je ispitivan. Grafički su predstavljeni opšti podaci ispitivane grupe (pol, starost, trajanje operacije, broj fuzioniranih pršljenova, srednje vrijednosti hematokrita i leukocita po danima. Grafički je predstavljen procijenjeni gubitak krvi u odnosu na Risser stepen i Cobb ugao, gdje se vidi da je procijenjeni gubitak krvi bio veći u grupi pacijenata sa Cobb uglom ≥70° u odnosu na grupu pacijenata sa Cobb uglom <70°, odnosno da je procjenjeni gubitak krvi bio veći u grupi koštano zrelih pacijenata. Zavisnost promijena vrijednosti eritrocita, hemoglobina i hematokrita u odnosu na procijenjeni gubitak krvi je prikazana dijagramima rasipanja, ucrtana je linearna zavisnost (regresijski pravac) i prikazana vrijednost koeficijenta determinacije R2. Dobijeni rezultati pokazuju da se preko 35% promjena vrijednosti eritrocita, hemoglobina i hematokrita, respektivno, može objasniti procijenjenim gubitkom krvi.Rezultati regresije su pokazali da su koeficijenti nagiba prethodno analiziranih modela značajni (p<0,05). Korištenjem t-testa hipoteze o srednjoj vrijednosti je dokazana je hipoteza 1, odnosno da je ukupan gubitak krvi kod operacija adolescentne idiopatske skolioze u ovoj grupi pacijenata statistički značajan (2073,44±999,8ml). Hipoteza 2. je testirana t-testom sa dva uzorka sa nejednakim varijansama, te je u ispitivanom uzorku uočena statistički značajna razlika u ukupnom gubitku krvi kod koštano zrelih (Risser =5) i koštano nezrelih pacijenata (Risser <5). Prosječni gubitak krvi kod pacijenata sa Cobb uglom ≥70° je bio veći od prosječnog ukupnog gubitka krvi kod pacijenata sa Cobb uglom <70°, Rezultati t-testa sa dva uzorka sa nejednakim varijansama su pokazali da u ispitivanom uzorku razlika u gubitku krvi kod pacijenata Cobb uglom ≥70° i pacijenata sa Cobb uglom <70° nije statistički značajna. Korelacijskom analizom je je utvrđivana umjerana korelacija (pozitivnog smjera) procjenjenog gubitka krvi u odnosu na dužinu trajanja operacije, broj fuzioniranih pršljenova, starost pacijenata, tjelesnu težinu pacijenata, i Risser stepen. Statistička značajnost korelacije je utvrđena testiranjem značajnosti koeficijenta korelacije. Uz rizik od 0,05 ustanovljeno je da je stepen linearne zavisnosti posmatranih pojava statistički značajan.

Od ukupnog broja pacijenata (1158) kod njih 323 ili 27,9% su bile prisutne varijacije u broju renalnih arterija, što predstavlja statistički značajnu razliku (hi kvadrat=1277,6 p<0,0001). Od toga su u 215 (68,7%) slučajeva to bile akcesorne arterije, dok su u 98 (31,3%) slučajeva bile polarne, što takođe predstavlja statistički značajnu razliku (hi kvadrat=43,735, p<0,001), dok nema statistički značajne razlike u učestalosti varijacija u broju renalnih arterija između desnog i lijevog bubrega. Takođe nema statistički značajne razlike u učestalosti akcesornih i polarnih arterija između desnog u odnosu na lijevi bubreg. 307 (95%) pacijenata je imalo jednu dodatnu renalnu arteriju na jednom od bubrega, dok je 16 (5%) pacijenata imalo multiple renalne arterije, što predstavlja statistički značajnu razliku (hi kvadrat=262,170, p<0,001). Razlika među polovima u učestalosti varijacija renalnih arterija je bila statistički značajna ( hi kvadrat=6,340, p=0,012). Kod 263 (22,7%) pacijenta je pronađena jedna ili više dodatnih renalnih arterija na desnom ili lijevom bubregu, dok su kod 60 (5,2%) pacijenata dodatne renalne arterije istovremeno pronađene na oba bubrega, što predstavlja statistički značajnu razliku (hi kvadrat=127,582, p<0,001). Nema statistički značajne razlike u učestalosti jednostranih i obostranih varijacija u broju renalnih arterija kod muškaraca i žena (hi kvadrat= 0,248, p=0,618).

Studija je obuhvatila 40 ispitanika životne dobi od 40 godina do 85 godina. Pacijenti dobi iznad 65 godina činili su preko 50% ispitanika, dok je samo 10% ispitanika bilo dobi ispod 50 godina. Kada je u pitanju spolna zastupljenost, ona je bila podjednako distribuirana, odnosno ispitivanjem je bilo obuhvaćeno 20 muškaraca i 20 žena. Najveći broj pacijenata, njih 28, je bio u trećem stadijumu bolesti, dok je 12 pacijenata bilo u prvom stadijumu. Kada je u pitanju podstadijum, kod šest pacijenata je bilo prisutno oštećenje bubrežne funkcije, odnosno bili su u podstadijumu B, dok su ostala 34 pacijenata bili u podstadijumu A. Kada je u pitanju frakcija serumskog imunoglobulina, kod 29 ispitanika je bio prisutan imunoglobulin G, a kod ostalih 11 ispitanika imunoglobulin A. Primjenom Pearsonovog koeficijenta korealcije r, utvrđena je statistički značajna pozitivna korelacija između vrijednosti serumskog beta-2 mikroglobulina i serumskog imunoglobulina G, kao i statistički značajna pozitivna korelacija između vrijednosti serumskog beta-2 mikroglobulina i serumskih globulina. Kada je u pitanju serumski imunoglobulin A, nije utvrđena statistički značajna pozitivna korelacija između vrijednosti serumskog beta-2 mikroglobulina i navedenog parametra. Zahvaćenost koštane srži CD138+ plazma ćelijama kod ispitanika je iznosila od 15 do 90%. Primjenom Pearsonovog koeficijenta korealcije r, utvrđena je statistički značajna pozitivna korelacija između vrijednosti serumskog beta-2 mikroglobulina i procenta infiltracije koštane srži CD138+ plazma ćelijama. Samo 30% pacijenata nije imalo proširenu zahvaćenost koštanog sistema, dok je kod 70% pacijenata bila prisutna izražena zahvaćenost koštanog sistema u vidu litičkih lezija kostiju ili patoloških fraktura. Statističkim postupkom korelacije, primjenom Spearmanovog koeficijenta korealcije, utvrđena je statistički značajna pozitivna korelacija između vrijednosti serumskog beta-2 mikroglobulina i stepena koštanih lezija.

U istraživanje je uključeno 35 ispitanica medijane dobi od 44 godine (interkvartilni raspon: 39-49 godina), sa minimumom od 40 i maksimumom od 49 godina. Kada je bio u pitanju obim operativnog zahvata, dominirale su pacijentice sa obostranom mastektomijom (27/35; 77,1%) Kad je u pitanju bila dijagnoza koja je bila indikacija za operativni zahvat – premaligne promjene su dominirale u uzorku (24/35; 68,6%). Manji broj od 3/35 (8,6%) ispitanica kojima je uradjena profilaktička mastektomija je imao hormonski poremećaj, što je bio i slučaj kada su u pitanju bila oboljenja dojke u porodici (8/35; 22,9%) Broj pacijentica sa pozitivnom anamnezom o prethodnim intervencijama na dojci je bila skoro podjednako zastupljena kao i broj pacijentica koje nisu imale nikakve prethodne intervencije. Komparirane su vrijednosti Zung-ove skale za depresiju i anksioznost prije i nakon operativnog zahvata. Medijana vrijednost anksioznosti po Zung-u prije operativnog zahvata je iznosila 35 (IQ raspon: 31,25-42,5) dok je vrijednost iza operativnog zahvata iznosila 31,25 (IQ raspon: 27,5-37,5). Ova razlika je bila statistički signifikantna (Wilcoxon test; Z=2,93; p=0,003). Medijana vrijednost depresivnosti po Zung-u prije operativnog zahvata je iznosila 42,5 (IQ raspon: 33,75-60) dok je vrijednost iza operativnog zahvata iznosila 36,25 (IQ raspon: 31,25-48,75). Ova razlika je bila statistički signifikantna (Wilcoxon test; Z=2,18; p=0,029. Analogno gore navedenoj analizi, komparirane su vrijednosti obje glavne komponente SF 36 skora prije i nakon operativnog tretmana. Medijana vrijednost mentalne komponente SF 36 skora prije operativnog zahvata je iznosila 70,03 (IQ raspon: 44,25-91,125) dok je vrijednost iza operativnog zahvata iznosila 84,875 (IQ raspon: 79,15-90,25). Ova razlika je bila statistički signifikantna (Wilcoxon test; Z=2,29; p=0,022). Medijana vrijednost fizičke komponente SF 36 skora prije operativnog zahvata je iznosila 74,75 (IQ raspon: 53-91,25) dok je vrijednost iza operativnog zahvata iznosila 72,75 (IQ raspon: 55,5-86). Ova razlika nije bila statistički signifikantna (Wilcoxon test; Z=0,04; p=0,97). Komparirane su pojedine sfere prema SF 36 skoru prije i nakon operativnog zahvata. Statistički signifikantne razlike su uočene kada je u pitanju bilo opšte zdravlje, mentalno funkcionisanje i vitalnost, dok u ostalim sferama nije nađena statistički signifikantna razlika. Zapažena je i granično signifikantna razlika u pogledu mentalnih problema prije i nakon operativnog zahvata sa vidnim poboljšanjem ovoga skora.

Ispitivanje je obavljeno na 60 bolesnika koji su liječeni u Internoj klinici od kojih su ispitivanu grupu činili 30 bolesnika sa verifikovanim reumatoidnim artritisom dok je kontrolnu grupu činilo 30 bolesnika sa osteortritisom. U uzorku od 30 ispitanika u ispitivanoj grupi bilo je 28 (93,3%) žena dok su ostatak uzorka činili ispitanici muškog spola. Ova dominacija ženskog spola u uzorku je u skladu sa epidemiološkim podacima i studijama drugih autora. Prosječna dob ispitanika (±SD) je iznosila 60,50±13,058 godina. Najveći broj ispitanika je pripadao dobnoj grupi od 51-60 i 71-80 godina. Prosječno trajanje bolesti u cijeloj grupi je iznosio 4,5 godina (±5,686), medijan trajanja bolesti je iznosio 2 godine sa minimumom od 3 mjeseca i maksimumom od 22 godine. Najveći broj ispitanika njih 13 imao je dužinu trajanju bolesti do godinu dana, kod 8 bolesnika bolest je trajala od 2 do pet godina dok su preostali bolesnici preko pet godina imali reumatoidni artritis. U uzorku od 30 ispitanika u kontrolnoj grupi bilo je 29 (96,7 %) žena dok su ostatak uzorka činili ispitanici muškog spola. Prosječna dob ispitanika (±SD) u kontrolnoj grupi je iznosila 60,467±8,633 godina. Najveći broj ispitanika je pripadao dobnoj grupi od 51-60 godina njih ukupno 14. Prosječno trajanje bolesti u kontrolnoj skupini ispitanika iznosilo je 11,03 godine (± 5,846). U ispitivanoj grupi bolesnika prosječne vrijednosti ispitivanih laboratorijskih parametara su bile povišene što je u skladu sa očekivanim rezultatima. Prosječna vrijednost SE(±SD) je 62,6333 mm/h (±26,5427), CRP (±SD) je 31,0800 mg/l (±27,969), RF(±SD) je 126,06 IU/ml (±119,15 ), anti CCP (±SD) je 116,8 IU/ml(±48,007) dok je prosječna vrijednost DAS 28(±SD) iznosila 7,34 (±0,86). U kontrolnoj grupi bolesnika vrijednosti praćenih parametara se iznosile: SE(±SD) 17,00mm/h (±7,62), CRP (±SD) je 2,84 mg/l (± 2,64), RF(±SD) je 10,7667 IU/ml(±5,46) dok je vrijednost anti CCP(±SD) iznosila 16,96 IU/ml(±3,71). Kod 80 % ispitanika sa reumatoidnim artritisom verificirane su povećane vrijednosti RF u serumu dok su kod 90 % bolesnika povećane vrijednosti anti CCP. Pozitivan titar anti citrulinskih antitijela detekovan je kod tri od šest bolesnika sa reumatoidnim artritisom kod kojih RF nije detektovan. Kod 13,3 % bolesnika sa osteoartritisom verifikovan je pozitivan RF u serumu dok ni kod jednog oboljelog iz ove grupe nisu detektovana pozitivna anti CCP. Kod ispitanika sa reumatoidnim artritisom verifikovane vrijednosti reumatoidnog faktora u serumu su statistički značajno veće u poređenju sa vrijednostima kod ispitanika sa osteortritisom ( P < 0,0001). Verifikovane vrijednosti anticitrulinskih antitijela u serumu kod ispitanika sa reumatoidnim artritisom su statistički značajno veće u poređenju sa vrijednostima kod ispitanika sa osteortritisom ( P < 0,0001). U cilju ispitivanja međusobne povezanosti ispitivanih parametara od značaja unutar ispitivane grupe urađena je korelaciona analiza te je utvrđeno da postoji jako izražena pozitivna korelacija od s= 0,561 između vrijednosti DAS 28 i vrijednosti SE, statistički značajna (p<0,0001) i jako izražena pozitivna korelacija od s= 0,686 između trajanja bolesti i anatomskog stadijuma bolesti te da nema statistički značajne korelacije između visine anti citrulinskih antiijela i skora aktivnosti bolestis= -0,00637 (P=0,9733). Receiver Operating Characteristics (ROC) krivom za procjenu specifičnosti RF i antiCCP za detekciju pacijenata sa reumatoidnim artritisom utvrđeno je da površina ispod krive (AUC) za anti CCP je iznosila iznosila 0,946 (%95 CI=0,855-0,988; p<0,05) dok je povrišina ispod krive za RF iznosila 0,902 (%95 CI=0,798-0,964; p<0,05). Utvrđeno je da nema statistički značajne razlike između RF i anti CCP iako su anti CCP specifičniji marker.

U periodu od 01.01. 2000. do 31.12. 2010. u Klinici za dječije bolesti UKC u Tuzli dijagnostikovano je 114 djece sa juvenilnim idiopatskim artritisom, sa mjestom življenja u Tuzlanskom kantonu. Prosječna godišnja incidenca javljanja ovog oboljenja iznosila je 10,1/105 djece ispod 16 godina. Ženskog pola je bilo 79 (69,3%) a muškog 35 (30,7%) ispitanika. Najveći broj pacijenata (65,8%) bio je u dobnoj skupini od 0-8,9godina. Od svih kliničkih oblika JIA najveću učestalost imao je oligoartikularni oblik sa 43,8% sa dominiranjem perzistentnog oblika 33,3%, zatim slijedi RF negativni poliartritis sa 24,6%, sistemski oblik 11,4%, dok je RF negativni poliartritis imao najmanju procentualnu zastupljenost od 3,5%. Najveća incidenca juvenilnog idiopatskog artritisa dobijena je u opštini Banovići 20,0/105djece ispod 16 godina, zatim slijedi Gradačac, Živinice, Kalesija, Tuzla a najniža incidenca dobijena je u Doboj Istoku 4,0/105. U 2010. godini ukupno je bilo 62 djece oboljele od juvenilnog idiopatskog artritisa tako da je prevalentna stopa za navedenu godinu iznosila 64,1/105 djece ispod 16 godina života. Od ukupnog broja oboljele djece sa JIA u 2010 godini 72,6% je bilo djevojčica a 27,4% dječaka. Odnos ženskog i muškog spola iznosio je 2,65:1. Incidenca JIA u odnosu na dobnu skupinu imala je najveću vrijednost u dobi od 3-5,9 godina. Oligoartikularni oblik je najučestalije bio zastupljen u dobi od 3-5,9 godina dok je poliartikularni oblik bio više zastupljen u dobi od 9-11,9 godina. Analizirajući broj zahvaćenih zglobova bolesnika sa oligoartikularnim oblikom 29 (58%) je imalo zahvaćen samo jedan zglob i pripadali su perzistentnom obliku oligoartritisa dok je 21 (42%) imalo zahvaćenost 2 i više zglobova sa asimetričnos raspodjelom u 80%. Poliartikularni oblik imao je 41% bolesnika sa zahvaćenošću 11-20 zglobova sa simetričnom raspodjelom u 81%. Koljeni zglob je bio najučestalije zahvaćen zglob sa čak 80,7%, zatim slijedi skočni zglob 55,3%, sitni zglobovi ruku 37,7% te ručni 34,2%. Oligoartritis je imao najveću učestalost koljenog zgloba dok je poliartikularni oblik imao sitne zglobove ruku. Najveći broj bolesnika 38 (41,3%) upućen je reumatologu unutar 3 mjeseca od početnih kliničkih manifestacija, 26 (28,3%) između 3-6 mjeseci, 20 (21,7%) od 6 mjeseci do 1 godinu i 8 (8,7%) od 1-3 godine. Konsultacija reumatologa od strane ortopeda tražena je kod 18 (15,8%) oboljelih, koji su prvo bili upućeni ortopedu od strane ljekara u primarnoj zdravstvenoj zaštiti zbog podatka o prethodnoj traumi koja je mogla biti predisponirajući faktor u nastanku JIA.