Magistarski radovi

Od ukupno 60 (100%) pacijenata koji su odabrani za kliničko ispitivanje zbog neregulisane tip 2 šećerne bolesti, svi su dali dobrovoljan pristanak i završili su kompletno ispitivanje.Bilo je 45% (n=27) muškaraca i 55% ( n=33) žena, a medijan starosne dobi je bio 59,8 godina (SD). Trajanje šećerne bolesti tip 2 je iznosilo 10,3¬ ±0,7 u skupini (bifazični humani inzulin + metformin (BHI 30+met), a 11,0±0,7 u skupini bifazični inzulin aspart +metformin (BIAsp 30 +met).Pozitivnu porodičnu anamnezu je imalo 21 ( 70%) ispitanika u skupini BHI 30 +met, a u skupini BIAsp 30+met je imalo 14 ( 47%) ispitanika.Nije nađena statistički signifikantna razlika kada je u pitanju , spolna distribucija,starosna dob ispitanika. Takođe nije nađena statistički signifikantna razlika prije uvođenja inzulinoterapije u vrijednostima krvnog pritiska, tjelesne težine, BMI, GUK na tašte, 2h GUK, HbA1C između ispitivanih skupina.Što se tiče ukupne dnevne doze inzulina u skupini BIAsp 30 usljedio je veći pad u odnosu na ordinirane početne doze inzulina, ali nije nađena statistički značajna razlika između skupina. Šest mjeseci nakon započinjanja terapije, uočene su značajno niže vrijednosti i sistolnog (Student-ov t-test; p<0,05) i dijastolnog krvnog pritisa (Student-ov t-test; p<0,01) u ispitanika tretiranih BIAsp 30+met u odnosu na ispitanike tretirane BHI 30+met. Nije nađena statistički značajna razlika u vrijednostima GUK-a na tašte, 2h-GUK-a,HbA1C između BIH 30 i Biasp 30 skupina. Ispitanici sa tip 2 šećernom bolešću prije tretmana imali su srednju vrijednost tjelesne težine 82,8±2,8 kg. Nakon 6 mjeseci tretmana kombinovanom terapijom ( BIAsp 30 + met; BHI 30+met) do postizanja ciljne glikemijske kontrole u BHI 30 skupini usljedio je značajan porast tjelesne težine za 4,1 kg, dok je u skupini BIAsp 30 porast bio značajno manji za 1,3 kg (86,9 vs.84,1;p<0,001). U poređenju sa ispitanicima tretiranim BHI 30+met, ispitanici tretirani BIAsp 30+met su imali značajno manji broj i minor i maior hipoglikemija 6 mjeseci nakon tretmana u odnosu na 3 mjeseca nakon tretmana (minor hipoglikemije nakon 3 mjeseca vs. minor hipoglikemije nakon 6 mjeseci vs. maior hipoglikemije nakon 6 mjeseci: p<0,01 vs. p<0,001 vs. p<0,01). Nakon 3 mjeseca tretmana kombinovanom terapijom ( BHI 30+met, BIAsp 30+met) rezultati analize su pokazali da su trigliceridi <1,7 mmol/l ( RR= 0,53 95% CI:0,21-0,64;p<0,001) bili signifikantno niži, dok je HDL-holesterol > 0,9 mmol/l ( RR=0,65 95% CI:0,30-0,75;p<0,001) bio signifikantno viši u BIAsp 30 skupini u odnosu na BHI 30 skupinu.Značajnih razlika nije bilo u u srednjim vrijednostima ukupnog holesterola<5 mmol/l ( RR=0,81 95% CI: 0,70-0,91;p<0,6), LDL-holesterola < 3 mmol/l (RR=0,80 95% CI:0,69-0,90;p<0,7) između BIAsp 30 i BHI 30 skupina. Nakon dodatnog tretmana sa statinom rezultati analize su pokazali da su srednje vrijednosti triglicerida <1,7 mmol/l ( RR=0,61 95% CI: 0,52-0,87;p<0,001) bile signifikantno niže, dok je HDL-holesterol >0,9 mmol/l ( RR=0,72 95 % CI:0,56-0,84;p<0,001) bio signifikantno viši u skupini Biasp 30 u odnosu na BHI 30 skupinu. Značajnih razlika nije bilo u srednjim vrijednostima ukupnog holesterola <5 mmol/l (RR=0,96 95 % CI:0,79-0,99;p<0,9), LDL holesterola < 3 mmol/l ( RR= 0,96 95 % CI: 0,77-0,99;p<0,9), između BIAsp 30 i BHI 30 skupina. U postizanju ciljne lipidne kontrole na kraju studije sa protokolom kombinovane terpije ( BIAsp 30 +metformin+statin) ,bifazični inzulin aspart je smanjio ukupni holesterol za 4 %, LDL-holesterol za 4 % u odnosu na bifazični humani inzulin. Značajno je smanjio trigliceride za 35 % ( p<0,001), značajno povisio HDL-holesterol za 28 % ( p< 0,001) u komparaciji sa BHI 30.

U provedenom istraživanju dobili smo slijedeće rezultate. Starosna dob majke- grupe trudnica <18 i >35 godina starosti sa zastupljenošću 4,4% i 14% su grupe sa najvećom učestalošću javljanja prijevremenog porođaja. Trudnice niže stručne spreme bile su zastupljene sa 44,6% i imale su veću učestalost prijevremenog porođaja. Trudnice sa opterećenom akuserskom anamnezom zastupljene su sa 39% i imale su veću učestalost prijevremenog porođaja. Učestalost ekstragenitalnih bolesti majke bila je prisutna kod 10,3% prijevremeno porođenih trudnica. Prijevremeno prsnuće plodovih ovoja bilo je uzrok prijevremenog porođaja u 35% trudnica. Karlični stav ploda imali smo kod 18,4% prijevremeno rođene novorođenčadi. Za prijevremeno rođeno novorođenče analizirali smo tjelesnu masu i Apgar skor nakon prve i pete minute. Srednja tjelesna masa prijevremeno rođenog novorođenčeta iznosi 2382 gr., srednja vrijednost Apgar skora prijevremeno rođenog novorođenčeta nakon prve minute iznosi 7,32, a nakon pete minute iznosi 7,79. Učestalost komplikacija prematuriteta posebno RDS-a sa 50%>, intrakranialne hemoragije sa 28,1%, kongenitalnih anomalija sa 8,5% i sepse sa 4,8% je viša kod prijevremeno rođene novorođenčadi. Respiratorni distres sindrom najviše se javljao kod novorođenčadi rođene prije 32 nedjelje gestacije. Mortalitet prijevremeno rođene novorođenčadi zastupljen je sa 9,1% i viši je nego kod temninski rođene novorođenčadi.

Istraživanje je potvrdilo veću učestalost bolesti kod dojenčadi i male djece s obzirom na anatomske karakteristike dječijeg grkljana. Zbog virusne etiologije bolesti veća je učestalost bolesti između kasne jeseni i ranog proljeća. Mnoga istraživanja pokazala su da se bolest češće javlja kod osoba sa astmom i drugim atopijskim bolestima. Liječenje subglotičnog laringitisa izaziva kontraverze jer postoji nekoliko terapijskih pristupa. Različiti pristupi su uvjetovani stanjem djeteta, starošću djeteta i prisutnim komorbiditetima. S obzirom da dužina hospitalizacije djece sa ovom bolešću zavisi od terapijskog pristupa, značaj ovog istraživanja je u tome da se utvrdio terapijski pristup koji obezbjeđuje kraću hospitalizaciju.

Ukupno je analizirano 120 ispitanika, prosječne životne dobi (SD) od 65,9 (10,6) godina, u rasponu od 41 do 80 godina. U uzorku je detektovano 95 (79,2%) muških i 25 (20,8%) ženskih ispitanika, a što je odgovaralo odnosu M:Ž=1:3,81 Kad je u pitanju zastupljenost pojedinih stepena maligniteta najzastupljeniji je bio G1 stepen maligniteta. Značajno veći broj ispitanika je imao T1 stepen invazije. Ukupno 67/120 (55,8%) ispitanika je imalo recidiv u toku vremena praćenja. Kada je u pitanju prvi recidiv, zabilježeno je dakle 67 (44,2%) ispitanika sa prvim recidivom. Prosječno vrijeme bez recidiva je iznosilo 15,49 mjeseci (%95 CI=13,96 do 17,02). Drugi recidiv je zabilježen u 27/120 (22,5%) ispitanika. Prosječno vrijeme do drugog recidiva je iznosilo 21,58 mjeseci (%95 CI=20,70 do 22,46. Treći recidiv je zabilježen u 6 ispitanika (5%). Prosječno vrijeme do pojave recidiva je iznosilo 23,74 mjeseci (%95 CI=23,49 do 23,99). Naposlijetku, četvrti recidiv je takođe zabilježen u 6 slučajeva, sa nešto većim prosječnim vremenom pojave od 23,93 mjeseci (%95 CI=23,83 do 24,02). Progresija bolesti je zabilježena u 22/120 (18,3) ispitanika u toku vremena praćenja Prosječno vrijeme bez progresije bolesti među onima koji su istu imali je iznosilo 14,09 mjeseci (%95 CI=12,10 do 16,08). Posmatran je uticaj pojedinačnih faktora na rizik od recidiva i progresije bolesti. Kada je u pitanju recidiv bolesti, posmatrani su svi pacijenti sa recidivom, bez obzira na broj recidiva. Učinjena je univarijantna Cox-ova regresiona analiza uticaja broja tumora, veličine, te gradusa i stepena invazije na rizik od recidiva, te je dokazano da su broj tumora i stepen invazije imali signifikantan prognostički uticaj. Učinjena je univarijantna Cox-ova regresiona analiza uticaja broja tumora, veličine, te gradusa i stepena invazije na rizik od progresije i kako je vidljivo, svi faktori, osim broja tumora su imali signifikantan prognostički uticaj. U multivarijantnoj se analizi međutim pokazalo, da je samo gradus signifikantan prognostički factor. Evaluiran je EORTC score za rizik od recidiva bolesti, koristeći Cox-ovu regresionu analizu. Pokazano je da je EORTC score visoko signifikantan prediktor recidiva sa OR=1,237 (%95 CI=1,115-1,374), p<0,001. Ovo praktično znači da se za svaki dodatni bod EORTC scora za recidiv, rizik od istog uvećavao u prosjeku za 1,237 puta.Učinjena je i analiza prediktivnog potencijala EORTC skora na progresiju bolesti. I ovdje je pokazano da je ovaj skor signifikantan prediktor rizika od progresije sa OR=1,273 (%95 CI=1,127-1,438); p<0,001, a što praktično znači da se sa svakim povećanjem skora za jedan bod, rizik od progresije za pacijenta uvećava za u prosjeku za 1,273 puta.

U istraživanje je bilo uključeno 60 ispitanika, podijeljena u dvije grupe po 30 ispitanika, kojima je urađena femoropoplitealna premosnica. Od ukupnog broja ispitanika njih 26 (86,7%) je bilo muškog a 4 (13,3%) je bilo ženskog spola. Posmatrana je analiza koegzistirajućih oboljenja te njihov odnos prema polnoj i dobnoj distribuciji ispitanika. Svakoegzistirajuća oboljenja su bila podijeljena u četiri grupe: kardio-vakularna, respiratorna, bubrežna i gastrointestinalna. Od kardiovaskularnih oboljenja registrovani su: arterijska hipertenizija, atrijalna fibrilacija, kardiomiopatija, stanje iza ugradnje pacemaker-a, te stanja nakon infarkta miokarda ili cerebrovaskularnog inzulta. Od respiratornih oboljenja registrovani us: hronična obstruktivna bolesti i hronični bronhitis. Od bubrežnh oboljenja hronična bubrežna insuficijencija oa do gastrointestinalih Kronova bolest. Ispitanici sa diabetes mellitus-om su imali značajno češće koegzistirajuća obolejnja u odnosu na ispitanike bez diabetes mellitus-a (p<0,05), sa podjednakon spolnom distribucijom. Dužina hospitalizacije, tretman u jedinci intenzivnog liječnja i vremena mobilizacija podjednako je dugo trajalo u obje grupe ispitanika (p>0,05). Postoperativne komplikacije zabilježene su kao: infekcija rane, ishemija potkoljenice i ishemija stopa.a Smrtni ishod nije registrovan niti u jednoj od ispitivanih grupa. Ispitanici sa Daibetes mellitus-om imali su značajno češće postoperativne komplikacije u odnosu n a drugu grupu (p<0,05). U obje ispitivane grupe, ispitanici koji su razvili postoperativne komplikacije su bili značajno duže tretirani u jedinici intenzivnog liječenja u odnosu na ispitanike bez postoperativnih komplikacija (p<0,01 za oba mjerenja). Takođe analizirana je i postoperativna amputacijagdje je zabilježena amputacija stopala i amputacija potkoljenice, gdje je kod pacijenata sa diabetes mellitus-om u odnosu na ispitanike bez diabetes mellitus-a, značajno češće je urađena amputacija (p<0,05). U obje ispitivane grupe, ispitanici kojima je izvršena amputacija su imali značajno duže vrijeme postoperativne mobilizacije u odnosu na ispitanike bez amputacije (p<0,001 za oba mjerenja). Dužina vremena potrebnog za postoperativnu mobilizaciju u ispitanika sa amputacijom je bila jednako distribuirana između ispitivanih grupa (p>0,05), kao i u ispitanika bez amputacije u boje ispitivane grupe (p>0,005).

Rezultati ovog istraživanja su pokazali da: a) incidenca iznenadne srčane smrti u Klinici za interne bolesti, koja je indirektni pokazatelj incidence ISS-i za područje Tuzlanskog kantona u 2008 godini iznosila je 0,078, u 2009 godini 0,11, a u 2010 godini 0,12/1000 stanovnika u svim dobnim skupinama. To je manje od svjetskog prosjeka koji se kreće u rasponu od 0,36 do 1,28/1000 stanovnika b) od iznenadne srčane smrti je umrlo 64% osoba muškog spola i 36 % osoba ženskog spola. Ispitanici muškog spola su bili 1,8 puta češće zastupljeni u odnosu na ispitanike ženskog spola c) srednje životne dobi ispitanika muškog i ženskog spola su podjednako distribuirane, kako međusobno, tako i u odnosu na ukupnu životnu dob svih ispitanika. Prosječna starost umrlih osoba od ISS iznosi 64,05 (±0,97) godina. Osobe muškog spola su umirale u životnoj dobi čija je prosječna starost iznosila 63,0 (±1,2) godine, a osobe ženskog spola su umirale u životnoj dobi čija je prosječna starost iznosila 65,9 (±1,7) godine d) iznenadna srčana smrt je 2,2 puta češće dijagnosticirana u prijemnoj ambulanti u odnosu na ostala odjeljenja u Klinici, a potom u Odjeljenju za intenzivnu njegu i terapiju (50% od ukupnih smrti na drugim odjeljenjima), a zatim na Odjeljenju za kardiologiju (21%) i Odjeljenju za endokrinologiju (17%) e) elektrokardiografski zapisi pacijenata umrlih od ISS pokazuju daje asistolija bila 5 puta više zastupljena u odnosu na ventrikularnu fibrilaciju f) pacijenti, koji su imali prethodno oboljenje su bili 5,6 puta češće zastupljeni u odnosu na pacijente bez prethodnog oboljenja g) Najveći broj pacijenata umrlih od ISS, u odnosu na ostale komorbiditete je imao predhodno verifikovanu arterijsku hipertenziju (49% pacijenata), kao najčešće registriran konvencionalni faktor rizika h) u prisustvu drugih komorbiditeta, infarkt miokarda je značajno češće bio udružen sa arterijskom hipertenzijom u poređenju sa drugim oboljenjima. Kod 45% pacijenata koji su umrli od ISS je verifikovan infarkt miokarda. Infarkt miokarda i arterijska hipertenzija su najučestalija oboljenja kod pacijenata umrlih od ISS-i i) od tipa 2 šećerne bolest je liječeno 34% pacijenata koji su umrli od ISS-i, a od karidiomiopatije je liječeno 29% pacijenata. Ishemijska kardiomiopatija je bila značajno češće zastupljena u poređenju sa valvulamim i dilatitivnim oblikom ovog oboljenja, a učestalost valvularne i dilatativne kardiomiopatije je podjednaka j) hiperlipoproteinemiju, kao povećan rizik za CAD i ISS je imalo 28% pacijenata umrlih od ISS-i, a atrijalnu fibrilaciju 15 % pacijenata umrlih od ISS-i k) predhodno verifikovan moždani udar je imalo 14 % pacijenata umrlih od ISS-i, a hroničnu obstruktivnu bolest pluća 12 % pacijenata umrlih od ISS-i 1) na hroničnom programu hemodijalize je bilo 7% pacijenata umrlih od ISS-i.

U ovom dijelu studije između dvije grupe komparativno su se pratili spolna distribucija ispitanika, međusbni odnos srednjih životnih dobi ispitanika, odnos srednje životne dobi sa spolom ispitanika, učestalost upotrebe antiagregacione terapije (acetlsalicilna kiselina), učestalost uživanja duanskih proizvoda. Brzina strujanja krvi kroz unutrašnju karotidnu arteriju u ispitivanoj grupi je bila značajno niža nakon operativnog zahvata u odnosu na brzinu strujanja prije zahvata (p<0,001), kao i odnosu na na brzinu u kontronoj grupi ispitanika (p<0,001), s tim da je brzina strujanja krvi u unutrašnjoj karotidnoj arteriji u ispitivanoj grupi prije operativnog tretmana bila značajno viša u odnosu na brzinu u kontrolnih ispitanika (p<0,01). U ispitanika starosne dobi 65 godina i manje, brzina strujanja krvi kroz unutrašnju karotidnu arteriju u ispitivanoj grupi je bila značajno niža nakon operativnog zahvata u odnosu na brzinu strujanja prije zahvata (p<0,001), te u odnosu na brzinu u kontrolnoj grupi ispitanika (p<0,01). U ispitanika muškog pola, brzina strujanja krvi kroz unutrašnju karotidnu arteriju u ispitivanoj grupi je bila značajno niža nakon operativnog zahvata u odnosu na brzinu strujanja prije zahvata (p<0,001), te u odnosu na brzinu u kontrolnoj grupi ispitanika (p<0,001). Istovremeno, brzina strujanja krvi u ispitivanoj grupi prije operativnog tretmana je bila značajno viša u odnosu na kontrolnu grupu (p<0,01). U ispitanika ženskog pola, brzina strujanja krvi kroz unutrašnju karotidnu arteriju u ispitivanoj grupi je bila značajno niža nakon operativnog zahvata u odnosu na brzinu strujanja prije zahvata (p<0,001), te u odnosu na brzinu u kontrolnoj grupi ispitanika (p<0,001). Istovremeno, brzina strujanja krvi u ispitivanoj grupi prije operativnog tretmana je bila značajno viša u odnosu na kontrolnu grupu (p<0,05). U ispitanika, koji su aktivno uživali duhanske proizvode, brzina strujanja krvi kroz unutrašnju karotidnu arteriju u ispitivanoj grupi je bila značajno niža nakon operativnog zahvata u odnosu na brzinu strujanja prije zahvata (p<0,001), kao i odnosu na na brzinu u kontronoj grupi ispitanika (p<0,001). Istovremeno, brzina strujanja krvi u unutrašnjoj karotidnoj arteriji u ispitivanoj grupi prije operativnog tretmana je bila značajno viša u odnosu na brzinu u kontrolnih ispitanika (p<0,05). Brzine strujanja krvi u unutrašnjoj karotidnoj arteriji su bile podjednako distribuirane između ispitanika sa i bez aktivnog aktivnog uživanja duhanskih proizvoda, prije i nakon operativnog tretmana, kao i u kontrolnoj grupi ispitanika (p>0,05 za sva mjerenja). Brzina krvne struje u unutrašnjoj karotidnoj arteriji od 1,8 m/s i više, je bila značajno češće zastupljena u ispitanika ispitivane grupe prije operativnog tretmana u odnosu na iste ispitanike nakon operativnog tretmana (p<0,001), kao i u odnosu na ispitanike kontrolne grupe (p<0,001). Ispitanici nakon operativnog tretmana imali su značajno rjeđe patološki ubrzanu krvnu struju unutrašnje karotidne arterije u odnosu na kontrolnu grupu ispitanika (p<0,001). U ispitanika starosne dobi 65 godina i manje, brzina krvne struje u unutrašnjoj karotidnoj arteriji od 1,8 m/s i više, je bila značajno češće zastupljena u ispitanika ispitivane grupe prije operativnog tretmana u odnosu na iste ispitanike nakon operativnog tretmana (p<0,001), kao i u odnosu na ispitanike kontrolne grupe (p<0,001). Ispitanici iz kontrolne grupe su značajno češće uživali duhanske proizvode u odnosu na ispitanike ispitivane grupe (p<0,05).

U ovom istraživanju pokazano je da u dva slučaja nije bilo moguće registrovati senzorni odgovor lijevog n. medianusa a u tri slučaja desnog n. medianusa kod ispitanika I-grupe. U II-grupi svi senzorni i gotovo svi motorni parametri su bili izmjenjeni ka neuropatskom šablonu u odnosu na I-grupu ispitanika. Signifikantno su se razlikovali: SNAP amplituda (p=0.0376) za n. medianus sin.; SKB (p=0.0448) i SNAP amplituda (p=0.0062) za n. ulnaris sin.; SKB (p=0.0225) za n. ulnaris dex.; KMAP-I (p=0.0301) i KMAP-II (p=0.0315) površine za n. medianus dex.; MKB (p=0.0060) i TML (p=0.0431) za n. ulnaris sin.. U III-grupi ispitanika u četiri slučaja se nije mogao registrovati senzorni odgovor lijevog n. medianusa, u dva slučaja lijevog n. ulnarisa, u šest slučajeva to nije bilo moguće u desnom n. medianusu a u jednom slučaju u desnom n. ulnarisu. Svi senzorni i gotovo svi motorni parametri su bili izmjenjeni ka neuropatskom šablonu u odnosu na II-grupu ispitanika. Signifikantno su se razlikovale: SKB (p=0.0326) za n. ulnaris sin.; sve vrijednosti SNAP amplituda ((p=0.0082) za n. medianis sin, (p=0.0008) za n. medianus dex., (p=0.0023) za n. ulnaris sin. i (p=0.0027) za n. ulnaris dex.); TML (p=0.0256) za n. medianus dex.; MKB (p=0.0185) za n. ulnaris sin.; MKB (p=0.0002), KMAP-I (p=0.0253) i KMAP-II (p=0.0151) površine za n. ulnaris dex.. Svi senzorni i motorni parametri u III-grupi ispitanika su bili izmjenjeni ka neuropatskom šablonu u odnosu na I-grupu. Signifikantno su se razlikovale: amplitude SNAP-a (p<0.0001) za sve ispitivane nerve; sve SKB ((p=0.0099) za n. medianus sin., (p=0.0107) za n. medianus dex., (p=0.0005) za n. ulnaris sin. i (p=0.0008) za n. ulnaris dex.); MKB (p=0.0030) i TML (p=0.0130) za n. medianus sin.; MKB (p=0.0012), TML (p=0.0112) i KMAP-I (p=0.0437) površina za n. medianus dex.; MKB (p<0.0001) i TML (p=0.0023) za n. ulnaris sin.; MKB (p<0.0001), KMAP-I (p=0.0358) i KMAP-II (p=0.0184) površine za n. ulnaris dex..

Hirurška revaskularizacija srca je jedan od tretmana za koronarnu bolest srca. Može se izvesti uz upotrebu kardiopulmonalnog bajpasa (tzv. on – pump tehnikom) ili na kucajućem srcu (tzv. off – pump tehnikom). Negativne posljedice upotrebe kardiopulmonalnog bapasa, uključujući aktiviranje hemostaze i upalni odgovor, nepulsatilni protok i moguće zračne embolije, povećavaju interes za off – pump revskularizaciju srca. Tokom proteklog desetljeća, nekoliko randomiziranih kontroliranih studija su pokazale prednosti off – pump tehnike, uključujući i niže stope morbiditeta, smanjenje dužine boravka u bolnici, i niže troškove liječenja (Van Dijk D et al. 2001; Nathoe HM et al. 2003; Angelini GD, 2002; Raja SG, 2005) Krvarenje je jedna od čestih i ozbiljnih komplikacija nakon operacije srca i može dovesti do povećanja morbiditeta i mortaliteta. Krvarenje može biti uzrokovano hirurškom greškom ili poremećajem hemostaze, ili kombinacijom oba. Predviđanje predispozicija za prekomjerno postoperativno krvarenja nakon hirurške revaskularizacije miokarda bilo bi veoma korisno u kliničkoj praksi, pogotovo ako bi promjene laboratorijskih testova mogle usmjeriti terapiju prema uzroku krvarenje. Ova studija je osmišljen kako bi istražili prisutnost ili odsutnost prediktivnog odnosa između standardnih laboratorijskih testova i testova koagulacije i postoperativnog krvarenja. Studija prati koagulacijske testove (INR, APTT), koncentraciju fibrinogena u plazmi i broj trombocita, preoperativno i postoperativno, te postoperativno krvarenje nakon dvadeset i četiri sata. Istraživanje je provedeno na šezdeset pacijenata koji su podijeljeni u dvije grupe od po trideset pacijenata. Prvu grupu su činili pacijenti kojima je hirurška revaskularizacija rađena sa upotrebom kardiopulmonalnog bajpasa (tzv. on – pump tehnika), a druga grupa je operisana off-pump tehnikom. Rezultati naše studije su pokazali da je prosječna vrijednost preoperativnog fibrinogena u grupi sa postoperativnim krvarenjem većim od 1000ml bila 3,25 g/l, a u grupi sa krvarenjem manjim od 1000ml je 3,75 g/l što predstavlja statistički značajnu razliku (p<0,05). To znači da je preoperativna koncentracija fibrinogena prediktor velikog postoperativnog krvarenja. Neposredno nakon operacije, po prijemu u jedinicu intenzivne terapije, zabilježen je pad vrijednosti fibrinogena, u obje grupe pacijenata, u CPB grupi prosečna vrijednost je bila ispod donje referentne granice 2,2 ± 0,6 g/l, a u drugoj (off – pump grupi) se zadržala u granicama referentnih vrijednosti i iznosila je 3,0 ± 1,2 g/l. Porast vrijednosti fibrinogena je zabilježen u obje grupe pacijenata dan nakon operacije, te je u prvoj grupi iznosio 3,8 ± 1,1 g/l, a u drugoj grupi 3,6 ± 0,8 g/l. Postoperativne promjene vrijednosti fibrinogena su statistički značajno veće kod pacijenata koji su operisani sa CPB u poređenju sa pacijentima operisanim off-pump tehnikom. Slične promjene smo zabilježili i kada je u pitanju broj trombocita. Preoperativni broj trombocita kod svih posmatranih bolesnika je bio u granicama referentnih vrijednosti. Nakon operacije dolazi do pada broja trombocita u obje grupa pacijenata, te je u JIT broj trombocita u CPB grupi bio ispod donje referentne granice (138 ± 39 × 109/l), a u off – pump grupi se zadržao u normalnim granicama (196 ± 62 × 109/l). Dan nakon operacije broj trombocita u CPB grupi je bio 148 ± 41 × 109/l, a u off- pump grupi 187 ± 46 × 109/l. Pad broja trombocita je zapažena u obje grupe pacijenata, ali je ona statistički značajno veći kod pacijenata koji su operisani sa CPB. Isto tako i postoperativne promjene APTT-a i INR-a su statistički značajno veće kod pacijenata operisanih sa kardiopulmonalnim bajpasom. Po prijemu u JIT dolazi do porasta vrijednosti oba koagulacijska testa u odnosu na preoperativnu, a dan nakon operacije njihova prosječna vrijednost opada ka preoperativnim u obje grupe pacijenata. Međutim ove promjene su statistički značajno veće u grupi pacijenata operisanih sa CPB-om. Rezultati naše studije upućuju na zaključak da nizak preoperativni nivo fibrinogena povećava rizik za ekscesivno postoperativno krvarenje nakon hirurške revaskularizacije srca bilo da se ona izvodi on – pump ili off – pump tehnikom. Kod pacijenata operisanih off – pump tehnikom promjene u sistemu hemostaze su znatno manje.