Magistarski radovi

Rezultati rada ukazuju na značaj određivanja vrijednosti cerebro-placentarnog omjera posebno kod visokorizičnih trudnoća u koje se svakako ubraja trudnoća komplikovana preeklampsijom i intrauterinim zastojem u rastu ploda. Dobra korelacija sa tjelesnom masom novorođenčeta i vitalnošću novorođenčeta na porodu ukazuju na važnost cerebro-placentarnog omjera kao pokazatelja respiratorne insuficijencije i ugroženosti ploda u toku trudnoće. Rezultati ovog istraživanja su poticaj za širu primjenu parametara kolor doplera u praksi.

Ukupno je analizirano 30 pacijentica, prosječna dob (SD) u uzorku je iznosila 52,8 (8,3) godina i kretala se minimum od 36 i maksimum do 67 godina. U odnosu na histološku dijagnozu karcinoma jajnika najzastupljeniji je bio serozni karcinom, na drugom mjestu mucinozni karcinom, nediferencirani karcinom imali smo kod 5 (17%) pacijentica. U odnosu na FIGO klasifikaciju u više od 75% žena dijagnoza je postavljena u trećem stadijumu. Na osnovu Wilcoxon – ovog testa (test zavisnih uzoraka) uočene su signifikantno veće vrijednosti TML n.ulnaris sin. (p = 0,0013) i n. ulnaris dex. (p = 0,0002) nakon trećeg ciklusa hemoterapije u odnosu na nulti ciklus hemoterapije. Nije bilo signifikantnih odstupanja u neurofiziološkim parametrima n.medianusa i n.ulnarisa ispitanica sa tumorom jajnika nakon trećeg i šestog ciklusa hemoterapije. Nije uočena signifikantna razlika u ispitanica sa tumorom jajnika u nivou stresa – Skala djelovanja događaja (Impact of Event Scale: IES), neposredno nakon operativnog zahvata, nakon trećeg hemoterapijskog ciklusa i šestog hemoterapijskog ciklusa.

Rezultati istraživanja predstavljaju prvi izvještaj o epidemiološkim karakteristikama povreda oka na području Bosne i Hercegovine. Najveći broj povreda se dešava u toku samostalnih zanatskih aktivnosti, kod osoba muškog pola i niskog socio-ekonomskog položaja. Utvrđena je povezanost slabije prognoze vidne oštrine nakon povrede oka kod pacijenata sa starijom životnom dobi, ženskim polom, osoba iz ruralnih područja, osoba niže stručne spreme, pacijenata sa otvorenim povredama oka i nižim Okularnim trauma skorom. Istraživanje je dalo prediktore za procjenu broja mehaničkih povreda kao i osnovu za uspostavljanje strategije prevencije povreda oka na području Tuzlanskog kantona ali i čitave Bosne i Hercegovine.

. Analizirana je medicinska dokumentacija 171 hospitalizirane osobe u Klinici za Infektivne bolesti u Tuzli kod kojih je hospitalizacija bila zbog dijagnoze bruceloze. U cilju utvrđivanja korelacije godišnje incidence bruceloze u ljudi prema godinama prijavljivanja oboljenja, korišten je Pearsonov koeficijent korelacije. Utvrđeno je da u analiziranom period godišnja incidence raste i postoji pozitivna korelacija između godine prijavljivanja bolesti i broja hospitaliziranih bolesnika (Pearsonov koeficijent korelacije r=0,745, t=3,16, P=0,013, df=8). Za utvrđivanje statistički značajne razlike u učestalosti hospitalizacija bolesnika od bruceloze u Tuzlanskom kantonu u različitim vremenskim periodima korišten je test proporcija kojim je utvrđeno je da u ukupnom broju hospitaliziranih bolesnika prevladavaju hospitalizacije u vremenskom period od 2006.-2010. godine. Učestalost bruceloze u ljudi u periodu od 2006.-2010. godine je statistički značajno veća, jer 90% slučajeva hospitalizacija se odnosi na ovaj vremenski period. Analizom 95% intervala sigurnosti proizilazi da bar 85% slučajeva oboljenja obuhvata taj period. Za utvrđivanje značajne razlike u javljanju bolesti tokom proljeća, testom proporcija utvrđeno je da je udio hospitalizacija u proljeće značajno viši nego udio hospitalizacija u ljeto (Z=5,2, P=0,0001). Do istog se zaključka dolazi usporedbom učestalosti u drugim godišnjim dobima sa učestalošću u proljeće (P=0,0001). Za utvrđivanje razlike u hospitalizaciji osoba muškog spola u odnosu na bolesnice ženskog spola testom proporcija, utvrđeno je da je udio hospitaliziranih bolesnika muškog spola značajno viši od 50% (P=0,0001) i da se sa sigurnošću od 95% nalazi u granicama od 77,8% do 80,0% . Značajnost razlike u obolijevanju osoba koje žive u ruralnoj sredini u odnosu na urbanu sredinu, testom proporcija utvrđeno je da je udio hospitaliziranih bolesnika koji žive u ruralnim područjima značajno viši od 50% (P=0,0001) i da se sa sigurnošću od 95% nalazi u granicama od 85% do 87%. Za utvrđivanje značajne razlike u obolijevanju osoba koje se bave rizičnim zanimanjem u odnosu na druga zanimanja korištenim testom proporcija utvrđeno je da je udio hospitaliziranih bolesnika koji se bave rizičnim zanimanjem značajno viši od 50% (P=0,042) i da se sa sigurnošću od 95% nalazi u granicama od 55,9% do 59,5% . Značajnost razlike u obolijevanju od bruceloze obzirom na dodatno zanimanje u odnosu na druga zanimanja, testom proporcija utvrđeno je da je udio hospitaliziranih bolesnika koji se kao dodatnim zanimanjem bave uzgojem goveda i ovaca značajno viši od 50% (P=0,003) i da se sa sigurnošću od 95% nalazi u granicama od 60,0% do 62,32%. Značajnost razlike u obolijevanju ljudi obzirom na pretpostavljeni način infekcije, testom proporcija utvrđeno je, da je udio hospitaliziranih bolesnika koji su bili u kontaktu sa zaraženim životinjama u odnosu na one koji su konzumirali meso, mlijeko i mliječne proizvode, značajno viši od 50% (P=0,0005) i da se sa sigurnošću od 95% nalazi u granicama od 62,3% do 64,6% .

Od ukupno ispitanih 115 ispitanika, u grupi oboljelih od psorijaze je bilo 40, u grupi hroničnih alergijskih dermatoza 39, a u grupi hroničnih rana 36. Ukupni skor kvaliteta života iznosio je 39,01, odnosno predstavljao je umjereni nivo ukupnog oštećenja kvaliteta života. Najlošiji, teški, uticaj na kvalitet života imali su pacijenti sa psorijazom i iznosio je 48,77. Nije postojala razlika u kvalitetu života među ispitanicima različitih spolova. Nije postojala korelacija između kliničkih oblika pojedinih hroničnih dermatoza i ukupnog skora oštećenja kvaliteta života.

Ovo istraživanje ima naučni i praktični značaj. Naučni značaj se ogleda prvenstveno u istraživanju povezanosti dužine korištenja interneta i ovisnosti o internetu sa psihičkim zdravljem mladih. Istraživanje je pokazalo da dužina korištenja interneta nije povezana sa nivoima depresivnosti, anksioznosti i agresivnosti. Ali je dokazana značajna povezanost ovisnosti o internetu sa depresivnosti i anksioznosti i kod mladića i djevojaka. Ovisnost o interentu je širi i sveobuhvatniji pojam koji uključuje dužinu korištenja interneta. Duže korištenje interneta je samo jedan od parametara koje determinišu ovisnost o internetu i samo nije dovoljno da bi dovelo do ovisnosti o internetu i posljedično promjena u nivoima depresivnosti, anksioznosti i agresivnosti. Potrebno je ispuniti i druge parametre koje sadrži test za izračunavanje ovisnosti o internetu da bi se osoba mogla proglasiti ovisnom. Dobijeni rezultati bi trebali imati i praktičnog značaja pri sačinjavanju programa prevencije ovisnosti o internetu i uopšte pretjeranog korištenja interneta (kao parametra ovisnosti o internetu), kako bi se spriječila rana pojava psihičkih poremećaja kod mladih i svih mogućih štetnih posljedica po zdravlje.

U ovom istraživanju signifikantno veća učestalost patoloških rezultata reoloških parametara utvrđena je kod ispitanika sa metaboličkim sindromom u odnosu na grupu zdravih ispitanika. Utvrđene su signifikantno veće vrijednosti maksimalnog ubrzanja u sistoli desne unutrašnje karotidne arterije (p=0.0096), lijeve unutrašnje karotidne arterije (p=0.001), desne vanjske karotidne arterije (p=0.0174) i lijeve vanjske karotidne arterije (p=0.0114), kod ispitanika sa metaboličkim sindromom u odnosu na kontrolnu grupu. Učestalost patoloških rezultata reoloških parametara je bila statistički značajnija kod ispitanika sa dijabetes melitusom u odnosu na druge dvije ispitivane grupe. Signifikantno veće vrijednosti maksimalnog ubrzanja u sistoli u desnoj unutrašnjoj karotidnoj arteriji (p=0.0015), utvrđene su kod ispitanika sa metaboličkim sindromom i dijabetesom u odnosu na grupu bez dijabetes melitusa. Utvrđene su signifikantno veće vrijednosti maksimalnog ubrzanja u sistoli, desne zajedničke karotidne arterije (p=0.0038), desne unutrašnje karotidne arterije (p<0.0001), lijeve unutrašnje karotidne arterije (p=0.0002), desne vanjske karotidne arterije (p=0.0008) i lijeve vanjske karotidne arterije (p=0.0022), kod ispitanika sa metaboličkim sindromom i dijabetesom u odnosu na kontrolnu grupu. Nadalje, utvrđeno je da vrijednosti sistolnog i dijastolnog arterijskog pritiska ispitanika kontrolne grupe pozitivno koreliraju sa vrijednosti maksimalnog ubrzanja u sistoli lijeve vanjske karotidne arterije; u grupi ispitanika sa metaboličkim sindromom i dijabetesom uočava se signifikantno pozitivna korelacija dijastolnog arterijskog pritiska i maksimalnog ubrzanja u sistoli u lijevoj zajedničkoj karotidnoj arteriji; uočena je statistički značajna negativna korelacija između vrijednosti glukoze u krvi i maksimalnog ubrzanja u sistoli u lijevoj unutrašnjoj i vanjskoj karotidnoj arteriji.

Rezultati ovog istraživanja su pokazali slijedeće: a) najveći broj trudnica sa intrapartalnim riziko faktorima za nastanak rane neonatalne infekcije je imalo optimalan broj kontrolnih pregleda, suboptimalno kontrolisane su u grupi novorođenčadi sa dokazanom ranom neonatalnom infekcijom, b) najučestalije su majke prvorotke, a višerotke su najzastupljenije kod novorođenčadi sa vjerovatnom ranom neonatalnom infekcijom c) u grupi novorođenčadi sa vjerovatnom infekcijom najčešći fiziko faktor je prolongirano prsnuće plodovih ovoja i urinarna infekcija, a kod novorođenčadi sa dokazanom infekcijom su horiomanionitis i febrilna stanja, d) za pojavu dokazane neonatalne infekcije najjači prediktori su horoamnionitis i febrilna stanja, što znači da su oko 308 puta veće šanse pojave dokazane rane neonatalne infekcije ukoliko se radi o majkama sa horioamnionitisom u odnosu na one koje nemaju taj riziko faktor, e) prisustvo patoloških virjednosti leukocita zabilježeno je u 84,21% novorođenčadi sa dokazanom neonatalnom infekcijom.

Studija je provodena prema principima dobre kliničke prakse. Svim potencijalnim pacijentima koji su uključeni u studiju objašnjena je svrha studije, način provođenja, potencijalna korist, potencijalni rizici, te su svi dali pismeni pristanak za uključivanje u studiju. Pacijenti su upoznati sa svojim pravom da se bez obaveze obrazloženja isključe iz studije. Brojne studije su dokazale da terapija statinima pacijenata sa svim vrstama aterosklerotske bolesti (koronarne, cerebrovaskularne i periferne) dovodi do snižavanja morbiditeta i mortaliteta u odnosu na iste pacijenta koji nisu liječeni statinima, neovisno o tome da li ti pacijenti imaju povišene vrijednosti LDL holesterola ili snižene vrijednosti HDL holesterola. Stoga učešće pacijenata u studiji ne dovodi pacijente koji u njoj učestvuju u situaciju da im je uskraćen optimalni tretman. Iz studije su biti isključeni pacijenti: Koji nisu uzimali statine prema uputi; Koji su razvili nuspojave (bolove u mišićima) ili značajan (trostruki) porast transaminaza i/ili kreatin-kinaze; Kojima je tokom trajanja studije uključena terapija antagonistima kalcija, ACE-inhibitorom ili blokatorom angiotenzinskih receptora. Pacijentima je urađen ultrazvučni pregled kojim se određuje o protoku ovisna dilatacija a.brachialis (flow-mediated dilatacija - u daljem tekstu FMD). Preduslov za mjerenje je da arterija ima širinu lumena između 2,5 i 5 mm. Promjene u lumenu arterija užih od 2.5 mm su suviše male da bi se mogle pouzdano mjeriti, dok je poznato da se velike arterije (lumena preko 5 mm) relativno slabije dilatiraju u odnosu na arterije manjeg lumena2,69,71. Prema iskustvu i podacima iz literature 97,98 promjene u dijametru do 0,1 mm se mogu pouzdano registrirati. Mjerenja FMD obavljeno je na high-definition ultrazvučnom aparatu, poštujući tehničke smjernice za izvođenje mjerenja preporučene od strane radne grupe70. Ovo je naročito bitno radi konzistentnosti podataka i uspoređivanja rezultata FMD iz drugih studija. Prema smjernicama protok je mjeren u vremenskom prozoru 15-45 sekundi nakon dekompresije dok je FMD mjeren u vremenskom prozoru 45-60 sekundi. Pacijentima je urađena baterija laboratorijskih nalaza koji uključuje LDL-holesterol, HDL-holesterol, transaminaze, CK. Na kraju pregleda provjereno je da pacijenti ispravno shvaćaju dozu lijeka, te su im date upute da se u slučaju nuspojava odmah jave na kontrolu. Pacijentima u terapijskom kraku rosuvastatinom prilikom prvog pregleda uručena je doza za mjesec dana. Uspoređivano je djelovanje dva statina na FMD. Obzirom da je prema rezultatima dostupnih studija efekt statina na endotelnu funkciju ovisan o dozi i opažen je kod viših doza, studija je rađena sa relativno višim ali ne maksimalnim dozama statina (atorvastatin 40 mg dnevno). Prema podacima iz literature, doza rosuvastatina sa hipolipemičnim efektom ekvivalentnim 40 mg atorvastatina je 20 mg rosuvastatina dnevno, te je ta doza određena kao doza za terapijski krak rosuvastatina. Kontrola jre rađena nakon mjesec dana (raspon 25-35 dana). Tada je ponovo, na isti način, urađen kontrolni UZV pregled i isti laboratorijski nalazi koji su rađeni kod prvog pregleda. Prema rezultatima dosadašnjih istraživanja bilo je očekivano da će i atorvastatin i rosuvastatin dovesti do poboljšavanja flow-mediated dilatacije odnosno do poboljšavanja funkcije endotela arterija, ali se iz pretraživanja literature ne može unaprijed zaključiti koji od ovih statina bi mogao imati jači efekt u tom smislu. Isto važi i za efekte na kvocijent apoA1/apoB i efekte na smanjivanju hsCRP. Obzirom da su doze atorvastatina i rosuvastatina određene prema principu ekvipotencije a prema odnosu koji je dobijen iz brojni istraživanja (aproksimativno 1:2), moglo se očekivati da će efekt atorvastatina i dvostruko niže doze rosuvastatina slične. Statini su zadnjih dvadesetak godina proizveli revoluciju u liječenju hiperlipidemije odnosno prevenciji kardiovaskularnih događaja. Zbog pleotropnih efekata (koji mogu biti različito izraženi kod pojedinih statinane), ne može se staviti znak jednakosti između hipolipemičnog efekta i efekta na endotelnu funkciju, pogotovo zato što rezultati nekih studija sugeriraju da je pleotropni efekt na vaskularni endotel možda i bitniji od hipolipemičnog djelovanja. Stoga je potrebno objektivizirati razlike u potentnosti raspoloživih statina prema njihovom uticaju na endotelnu funkciju. Značaj rezultata ovog istraživanja je u tome što može sugerirati kliničarima koji od ova dva statina je onaj od kojeg bi pacijenti imali više koristi.