Magistarski radovi

Rezultati su pokazali da je balkanska endemska nefropatija (BEN) hronična tubulointersticijska bolest, dijagnostikovana u nekoliko agrarnih regija Balkana, progresivnog toka i postepeno dovodi do terminalnog zatajenja bubrega. Do sada su istraživane različite hipoteze i mogući etiološki agensi za njen nastanak. Recentna istraživanja podupiru hipotezu da je aristolohična kiselina glavni rizični faktor za BEN u genetski predisponiranih stanovnika endemskih regija, te da je BEN nefropatija aristolohične kiseline. Do sada nije otkriven specifični i senzitivni dijagnostički biomarker za BEN i koristi se kombinacija epidemioloških i funkcionalnih dijagnostističkih kriterija koji nisu jedinstveni. Cilj skrining programa u sjeveroistočnoj Bosni je identiifikacija osoba sa BEN i povećanim rizikom za progresivnu bubrežnu bolest, te poboljšanje prevencije hronične bubrežne bolesti. U dva sela Bosanske Posavine obavljen je skrining populacije (604 ispitanika), kao dio “Programa rane detekcije hronične bubrežne bolesti visokorizične populacije u Bosni i Hercegovini“: endemskom selu Domaljevac gdje su ispitanici podijeljeni obzirom na prisustvo (odsustvo) porodičnog opterećenja i kontrolnom neendemskom selu Svilaj. Broj ispitanika sa proteinurijom/mikroalbuminurijom je bio statistički značajno veći u grupi sa porodičnim opterećenjem na BEN u odnosu na grupu bez porodičnog opterećenja i u odnosu na kontrolnu neendemsku grupu, dok nije bilo statistički značajne razlike između ove tri grupe kada se uporede samo ispitanici sa pozitivnom mikroalbuminurijom. Iako ranu fazu BEN karakterizira oštećenje proksimalnog tubula određivanje A1MG i odnosa A1MG/ kreatinin u urinu se nije pokazalo korisno u razlikovanju rizične populacije za BEN i najveće vrijednosti smo pronašli u kontrolnoj grupi. U ovoj grupi su bili najfrekventniji i ostali faktori rizika (hipertenzija, prosječno veće vrijednosti glikemije, obima struka, BMI, hiperlipidemije, starosna dob > 60 godina) za hroničnu bolest bubrega (CKD) i kardiovaskularnu bolest (CVD). U grupi rizičnih za BEN, anemija je prisutna u najvećem procentu, kao i smanjenje uzdužnog promjera i parenhima bubrega, ali nismo pronašli značajnu razliku između tri grupe ispitanika. U sastavu dijagnostičkog algoritma za BEN je i procjena veličine glomerularne filtracije kod odraslih (eGFR) ali ni ovdje nismo pronašli značajnu razliku između rizične grupe za BEN i ostalih. Naša ciljna populacija su bili ispitanici pregledani u svrhu skrininga za rizik od CKD generalno, ne samo isključivo za BEN, što treba imati u vidu prilikom interpretacije rezultata.

Studijom je obuhvaćen 61 pacijent randomiziran u dvije grupe 30 u grupi čaj, i 29 u grupi kafa, dva pacijenta su isključena iz studije jer nisu konzumirali kafu prije operacije. Vrijeme dobijanja stolice u postoperativnom periodu nakon elektivnih resekcijskih zahvata na kolonu i rektumu je signifikantno kraća nakon konzumacije kafe za oko 15 h ( p<0,01). Takođe dužina trajanja hospitalizacije je bila statistički značajno kraća nakon konzumacije kafe ( p<0,01). Vrijeme hospitalizacije kod ispitanika konzumenata kafe je u prosjeku trajala 8,6 dana kod konzumenata čaja 16 dana. Učestalost postoperativnih komplikacija je bila signifikatno manja nakon konzumacije kafe (p<0,05).

Istraživanje predstavljaja prvi primjer primjene Alvarado sistema na nivou primarne zdravstvene zaštite u BiH. Rezultati su pokazali da primjena jednostavnog skor sistema kakav je Alvarado skor dovodi do bržeg i pouzdanijeg diferenciranja akutne hirurške boli u abdomenu od nehirurške boli. Time se znatno skraćuje vrijeme potrebno za dijagnozu akutne abdominalne boli, smanjuje se nekritična upotreba dijagnostike. To bi moglo da dovede do smanjenja troškova na nivou primarne zdravstvene zaštite kada je u pitanju diferenciranje akutne abdominalne boli kako u TK tako i na teritoriji cijele BiH.

Rezultati ovog istraživanja su pokazali da su žene sa iskustvom silovanja u ratu imale značajno veći intenzitet simptoma anksioznosti, depresivnosti i simptoma posttraumatskog stresnog poremećaja u odnosu na žene bez iskustva silovanja u ratu. Žene sa iskustvom silovanja u ratu imale su niži stepen zadovoljstva kvalitetom života u većini domena u odnosu na žene bez iskustva silovanja u ratu. Kvalitetom života u ukupnom uzorku više su zadovoljne udate žene, zaposlene i sa višom ili visokom stručnom spremom. Žene sa iskustvom silovanja u ratu imale su značajno niži nivo ukupne percipirane socijalne podrške, posebno nizak nivo podrške od kolega/suradnika. Utvrđena je negativna korelacija između nivoa ukupne socijalne podrške i simptoma posttraumatskog stresnog poremećaja, anksioznosti i depresivnosti. Također, značajna negativna korelacija utvrđena je između zadovoljstva kvalitetom života i simptoma depresivnosti, anksioznosti i simptoma posttraumatskog stresnog poremećaja. Nađena je pozitivna korelacija između zadovoljstva kvalitetom života i percipirane ukupne socijalne podrške, podrške unutar porodice, od prijatelja i kolega. Značajni prediktori posttraumatskog stresnog poremećaja su broj traumatskih događaja, nivo depresivnosti i anksioznosti, a značajni prediktori zadovoljstva kvalitetom života su nivo depresivnosti i nivo ukupne percipirane socijalne podrške.

Neopterin je ispitivan kod 66 novorođenčadi, od kojih je 34 (51,52%) bilo sa neonatalnom infekcijom i 32 (48,48%) bez simptoma bolesti. U ukupnom uzorku bilo je 57,58% novorođenčadi muškog spola i 42,42% novorođenčadi ženskog spola. Novorođenčad eksperimentalne grupe novorođenčadi su rođeni prije vremena i srednja gestacijska dob bila je 35,8±3,7 nedelja. Novorođenčad kontrolne grupe su bila rođena u terminu sa srednjom gestacijskom dobi od 38,3±1,6 nedelja.

Testiranjem je obuhvaćeno 60 pacijenata oboljelih od Parkinsonove bolesti (PB) prosječne dobi od 59.60 godina (SD± 8.99 ) godina, od čega je 28 ženskog (46.67%) i 32 muškog spola (53.33%). Kontrolna skupina je obuhvatila 30 ispitanika prosječne dobi 60.30 godina (SD±8.03), od čega je 16 ženskog (53.33%) i 14 muškog spola (46.67%). Najveći procenat ispitanika ima III stadij težine bolesti (28.30%), dok je najmanji procenat ispitanika koji imaju ustanovljen V stadij bolesti (8.30%). Prema unificiranoj skali za kvantificiranje Parkinsonove bolesti (Unified Parkinson's Disease Rating Scale-UPDRS) najveći skor je dobijen u trećem dijelu UPDRS, odnosno očuvanost pojedinih motornih funkcija u pacijenta sa PB. Najmanje se javljaju motorne komplikacije PB (diskinezije, motorne fluktuacije, distonija). Depresija je bila prisutna kod oko 73.6% ispitanika kontrolne skupine i 75% oboljelih od PB. Kod oboljelih od PB značajno češće je depresivnost bila prisutna kod ženskog spola (p=0.017) i onih kod kojih bolest duže traje. Nije bilo statistički značajne razlike u depresivnosti u odnosu na gradsko i ruralno stanovništvo, bračni status, konzumiranje alkohola, pušenje, doživljaj stresnih situacija. Kod pacijenata sa umjerenom i teškom depresijom preovladava teška onesposobljenost (stadij IV bolesti procijenjen Hoehn Yahr skalom), za razliku od blage depresije i pacijenata bez depresije kod kojih su dominantne unilateralna ili bilatelarna blaga forma PB. Tkođe pacijenti sa PB koji su depresivniji imaju i izraženije simptome PB (prema UPDRS testu) u odnosu na pacijente bez depresivnih simptoma. Utvrđena je značajna korelacija (p<0.05) između depresivnosti i svih skala UPDRS, kao i između samih skala UPDRS. Poremećaji spavanja (procjenjeni PDSS) su bili prisutni kod 26 (43.33%) pacijenti sa PB. U kontrolnoj skupini ispitanika nije bilo pacijenata koji su imali poremećaj spavanja. Postoji statistički značajna razlika u prisustvu poremećaja spavanja kod depresivnih i nedepresivnih pacijenata sa PB. Depresivni pacijenti sa PB imaju izraženije poremećaje spavanja. Pacijenti sa uznapredovalom i težom formom PB, samim tim većim stadijem Hoehn Yahr skale (stadij 4-5), imaju i teže noćne smetnje, u poređenju sa pacijentima koji imaju blagi i umjereni oblik PB (Hoehn&Yahr stadij 1-3).

Rezultati su pokazali da je tonziloadenoidektomija uspješna operacije i da se nameće kao primarno rješenje tonzilarnog problema u djece, kod pravilno postavljenih indikacija. Klinički put „Hirurški tretman tonzialrnog problema“ pokazao se kao dobra vodilja u rješavanju tonzilarnog problema, a njegova primjena opravdana u svakodnevnom radu.

Rezultati ovog istraživanja su pokazali sljedeće: a) Postoji statistički značajno veći udio abnormalnosti epitela grlića maternice kod trudnica nego kod ispitanica koje nisu trudne; b) Šansa i rizik da pacijentica ima abnormalnost epitela grlića materica 1,5 puta veća u trudnoći nego kad pacijentica nije trudna; c) Stepen displazije ispitanica kontrolne skupine je u pozitivnoj korelaciji sa brojem poroda i trudnoća, dok kod ispitanica eksperimentalne skupine nije ustanovljena statistički značajna korelacija; d) Incidenca Trichomonas vaginalis je bila statistički značajno veća u kontrolnoj skupini i iznosila je 17,2%, dok je u skupini trudnica iznosila 8,5%; e) U skupini trudnica, čak 56,37% imalo infekciju sa Candida albicans, dok je u kontrolnoj skupini incidenca kandide iznosila 21,9%, što je statistički značajna razlika; f) Prisustvo Trichomonas vaginalisa i Candide albicans je statistički značajno povećavao stepen displazije kod ispitanica koje su imale pozitivan PAP nalaz, te je stepen displazije bio veći u odnosu na ispitanice koje nisu u vaginalnom i cervikalnom brisu imale prisutne ove mikroorganizme; g) stepen displazije epitela grlića maternice statistički značajno veći kod ispitanica koje su imale veći broj poroda u odnosu na nulipare i primipare; h) ispitanice kontrolne skupine koje su koristile oralne kontraceptive su imale statistički značajno veći stepen displazije u odnosu na ispitanice koje su koristile drugi vid kontracepcije, ili koje nisu koristile kontracepciju.

Rezultati ovog istraživanja su pokazali da. a)Uočeno je odsustvo značajnije razlike srednjih životnih dobi ispitanika muškog i ženskog spola, kao i odsustvo razlike prema ukupnoj životnoj dobi svih ispitanika ; b) Postoji veoma značajna razlika u koncentraciji svih biohemijskih parametara izuzev Mg prije i nakon transplantacije. c) Ne postoji značajna razlika biohemijskih parametara kada se osmatraju periodi: do 2 godine i 2 godine i više nakon transplantacije; d) Transplantacija bubrega dovodi do značajne regresije patoloških morfoloških promjena parath.žijezda ; e) Postoji značajna korelacija dužine HD tretamana sa svim biohemijskim parametrima; f) Hemodijaliza prije transplantacije duža od 2 godine negativno utiče na PTH, P, Ca i ALP nakon transplantacije, ali nema signifikantnog uticaja na nivo Mg; g) Parathormon pozitivno korelira sa visinom kretininina, a negativno sa jačinom glomerularne filtracije nakon transplantacije bubrega; h) Ukupno preživljavanje grafta ne korelira niti sa jednim biohemijskim parametrom, ali je 5-godišnje preživljavanje uslovljeno sekundarnim post-transplantacionim hiperparatireoidizmom, odnosno, ispitanici sa vrijednostima paratireoidnog hormona, zatim kalcija, te alkalne fosfataze iznad referentnih vrijednosti su imali značajno kraće 5-godišnje preživljavanje grafta u odnosu na ispitanike sa vrijednostima paratireoidnog hormona u referentnim vrijednostim. Ispitanici sa vrijednostima fosfora ispod referentnih vrijednosti su imali značajno kraće 5-godišnje preživljavanje grafta u odnosu na ispitanike sa vrijednostima kalcija u referentnim vrijednostima. Uočeno je odsustvo značajnije povezanosti serumske koncentracije magnezija nakon transplantacije i 5-godišnjeg preživljavanja grafta; i) Studija predstavlja baznu analizu za eventualne kasnije radove koji će obuhvatili radiološke i druge hormonalne poremećaje u sklopu hiperparatireoidizma; j) Rezultati ove studije naglašavaju značaj pravovremenog liječenja bolesti u fazi dok se bolesnici liječe nekom dijaliznom metodom, što bi bila pretpostavka za kvalitetniji rad presađenog bubrega u perspektivi.