Doktorske disertacije

Po sadržaju, opsegu istraživanja i originalnim rezultatima, ova disertacija pruža značajan naučni doprinos u oblasti procjene rizika po zdravlje od okolišnih riziko-faktora. Naučni doprinos posebno se ogleda u sljedećem: - Uspostava Katastra emisije polutanata u zrak omogućava identifikaciju riziko-faktora iz zraka po zdravlje ljudi. - Upotreba podataka monitoringa zraka daje podatke o ekspoziciji populacije koja živi na ugroženom prostoru. - Metodološka upotreba epidemioloških informacija omogućava kvantifikaciju pripisivih zdravstvenih ishoda. - Procjena rizika po zdravlje polutanata iz zraka do sada nije rađena na ovim prostorima, te će ovaj rad doprinijeti osvjetljavanju problema aerozagađenja sa stanovišta javnog zdravstva. - Ovo istraživanje upućuje na kratkotrajne, dnevne varijacije polutanata u zraku te na manje učestale, ali najozbiljnije zdravstvene ishode, mortalitet i hospitalizacije. Ukazuje da je aerozagađenje značajan javnozdravstveni problem na području općine Tuzla. Dobiveni rezultati su značajan doprinos nauci i biće relevantni za buduća istraživanja u oblasti javnog zdravstva i zdravstvene ekologije, a posebno procjeni rizika po zdravlje.

. Analizom rezultata istraživanja utvrđeno je da starosna dob ispitanika u obje grupe pokazuje neznatno odstupanje (P>0.05=0.062), pa se može reći da su grupe homogene. Primjetna je mlađa populacija ispitanika (M=43) sa implantiranim multifokalnim IOL-a, u odnosu na ispitanike sa implantiranim monofokalnim IOL-a (M=50), ali nije zabilježena statistički značajna razlika. Homogenost grupa ispitanika utvrđena je u polnoj strukturi i strani operacije (P>0.05). Nije utvrđena statistički značajna razlika (P>0.05=0.92) između ispitivanih grupa, u odnosu na dioptrijsku jakost implantiranih IOL-a. U grupi sa multifokalnim IOL-a srednja vrijednost bila je M=22.5, dok je u monofokalnoj grupi srednja vrijednost iznosila M=22.64, što pokazuje neznatna odstupanja u izboru ispitanika za uključejnje u ispitivanje. Kako je i očekivano nije zabilježena statistički značajna razlika (P>0.05=0.083) između grupa u postignutoj oštrini vida bez dodatne korekcije na daljinu. Srednja vrijednost oštrine vida na daljinu bez dodatne korekcije u multifokalnoj grupi iznosila je M=0.83, a u monofokalnoj grupi M=0.80. Statistički značajna razlika zabilježena je u postoperativnoj oštrini vida na srednju distancu bez dodatne korekcije (P<0.05). Srenja vrijednost u multifokalnoj grupi iznosila je M=0.86, a u monofokalnoj grupi M=0.52. Bolju oštrinu vida od 0.5, na srednju distancu bez dodatne korekcije u grupi sa multifokalnim IOL-a postiglo je 68 % ispitanika, dok u grupi sa monofokalnim IOL-a oštrinu vida 0.5 i bolju postiglo je 36 % ispitanika. Analizom rezultata postignute oštrine vida na blizinu bez dodatne korekcije utvrđeno je da su ispitanici u multifokalnoj grupi postigli oštrinu vida J3 i bolju u 98 % uzorka, dok u grupi sa monofokalnim IOL-a oštrinu vida J3 i bolja je bila u 26 % ispitanika. Korelacijom varijabli (Paersonova korelacija) utvđjena je statistički značajna razlika (r = 0.745; P < 0.001), odnosno da ispitanici sa implantiranim multifokalnim IOL-a imaju bolju oštrinu vida na blizinu bez dodatne korekcije od ispitanika sa monofokalnim IOL-a. Subjektivne vidne poteškoće i fotopski fenomeni (zablještenja, iluzije likova,haloi oko posmatranog lika i jako veliki sveukupni problemi), su rijeđe prijavljivani u grupi sa implantiranim monofokalnim IOL-a (ukupno 23) u odnosu na broj prijavljenih vidnih poteškoća u multifokalnoj grupi (ukupno 30), ali neparametrijskim statističkim testom nije utvrđena statistički značajna razlika (P > 0.001 = 0.896). Izbor razičitog optičkog dizajna multifokalna il monofokalna IOL-a ne utječe značajno na niže nivoe binokularnog vida (P > 0.001 = 0.002). U ovom istrživanju utvrđeno je da 86 % ispitanika u grupi sa multifokalnim IOL-a odgovorilo pozitivno na Bagolinijev test dok je u grupi sa monofokalnim IOL-a taj procenat iznosio 72 %. Statistički značajnu razlika, utvđena je u ispitivanju višeg nivoa binokularnog vida, odnosno stereopsije (P = 0.001). Ispitanici sa implantiranim multifokalnim IOL-a postigli su prag dispariteta od 100 lučnih sekundi u 68 % uzorka, dok je samo 22 % ispitanika u monofokalnoj grupi prešlo ovaj prag, te se može reći da optički dizajn multifokalne zonsko-progresivne IOL-e obezbjeđuje bolji stereo vid, pogotovu na blizu. Rezultati ovog istraživanja predstavljaju prvu studiju utjecaja monokularnog, multifokalnog zonsko-progresivnog implanta nakon operacije katarakte u Bosni i Hercegovini i širem regionu, te predstavljaju značajan doprinos razumjevanju kvaliteta vida i subjektivnih vidnih poteškoća operisanih pacijenata.

Istraživanje je po svojoj metodologiji i području istraživanja nastavak ranije započetog istraživanja opštih kliničkih karakteristika i kontinuiranog sistematskog praćenja djece sa UAS na području Tuzlanskog kantona. Koncipirano je prema sličnim istraživanjima rađenim u svijetu i prvo je ove vrste na našem području. Respektabilan broj ispitanika uključenih u studiju, dužina praćenja, kao i broj pribavljenih antropometrijskih mjerenja prilika je za rasvjetljavanje kliničke problematike rasta djece sa UAS. Rezultati istraživanja utvrdili su odstupanja u rastu djece sa UAS, u odnosu na opštu populaciju, te definisati stepen zastoja i izmijenjenu dinamiku rasta kod različitih tipova anomalija i sa različitim stepenom hemodinamskih smetnji. Uz korisne opšte informacije o rastu djece sa različitim tipovima UAS, s obzirom na stepen razvoja dječije kardiohirurgije u našim uslovima, za očekivati su bile i evidentne razlike u dostignutom rastu, brzini rasta i stepenu nadoknade rasta u odnosu na rezultate studija objavljenih u razvijenom svijetu. Rezultati istorije rasta, stepena zastoja u koštanom i pubertetskom razvoju u djece sa različitim tipovima UAS u odnosu na dob i vrstu liječenja će, s obzirom na značaj rasta u djetinjstvu, biti parametri uspješnosti primijenjene terapije i osnova za razvoj strategije u preventivnom djelovanju. Rezultati ovog istraživanja predstavljaju prvu studiju o rastu djece sa UAS u Bosni i Hercegovini i širem regionu, te predstavljaju značajan doprinos u razumjevanju mehanizma negativnog uticaja izmjenjene hemodinamike i drugih faktora vezanih za UAS na rast djece.

Prvo su prikazani opći podaci o pacijentima: dob, spol, prevalenca karcinoma glave pankreasa i ampularne regije. Lokalizacija tumora je češća u glavi pankreasa (56%) u odnosu na ampularnu regiju (44%). Detaljno su analizirane dijagnostičke metode, uključujući i pato-histološku obradu reseciranog materijala. Na osnovu tih nalaza utvrđivana je radikalnost operativnog zahvata, gdje su resekcioni rubovi i zahvaćenost limfnih čvorova imali signifikantnu razliku. Kliničke karakteristike pacijenata koji su podvrgnuti operativnom zahvatu bile su slijedeće: u grupi sa karcinomom glave pankreasa bilo je 92% pacijenata kod kojih je zabilježen bilo koji simptom bolesti. Isti broj 92% zabilježen je u grupi pacijenata sa karcinomom ampule Vateri. Broj postoperativnih komplikacija u grupi sa karcinomom glave pankreasa bio je 25 (18.75%) i 7 (5.25%) kod ampularnog karcinoma. U histološkoj diferencijaciji tumora najčešće je preovladavao umjereni tip. Ukupno preživljavanje nakon prvog mjeseca je iznosilo 83,8%, nakon 6 mjeseci 67,6%, nakon 12 mjeseci 55,4%, nakon 24 mjeseca 29,7% i nakon 36 mjeseci 13,5%. Dobijeni rezultati predstavljaju značajan doprinos razumijevanju problema malignih tumora glave pankreasa i ampularne regije i osnovu za pravljenje strategije pristupa, pravovremenom dijagnosticiranju i operativnom liječenju te postoperativnim praćenju ovakvih pacijenata.

Po sadržaju, opsegu istraživanja, a posebno po orginalnim rezultatima, ova disertacija pruža značajan naučni doprinos u oblasti rane prognoze težine i ishoda akutnog pankreatitisa. Naučni doprinos posebno se ogleda u sljedećem: - Utvrđivanje značaja citokina i kompjuterizirane tomografije u ranoj prognozi težine i ishoda akutnog pankreatitisa do sada nije rađena u našoj zemlji, te će ovaj rad doprinjeti osvjetljavanju patogeneze akutnog pankreatitisa i postavljanju doktrinarnog stava u terapijskom pristupu ovakvim pacijentima. - Određivanje ranih prediktora težine akutnog pankreatitisa omogućava pravilan terapijski pristup pacijentima sa teškim formama oboljenja i doprinosi smanjenju stope morbiditeta i mortaliteta u ovakvih pacijenata. - Ovo istraživanje o ulozi citokina kao ranih markera težine akutnog pankreatitisa je u mnogo čemu dalo terapiji akutnog pankreatitisa prve rezultate ovakve vrste u BiH. Dobiveni rezultati su značajan doprinos nauci i biće relevantni za buduća istraživanja u oblasti patofiziologije i terapije akutnog pankreatitisa.

Dobijeni rezultati dodatno objašnjavaju fiziologiju posteljice, te potvrđuju mišljenje da EPH gestoze imaju uticaja na građu parenhimskog dijela posteljice, odgovornog za fetomaternu izmjenu tvari. U posteljicama kod trudnoća komplikovanih EPH gestozom nađena je redukcija volumenske, površinske i duljinske gustoće, zatim apsolutnog volumena, površine i duljine krvnih žila resorpcijskih resica; a značajno veće vrijednosti volumenske i površinske gustoće fibrinoida u odnosu na kontrolnu grupu. Iako se rezultati pojedinih istraživača razlikuju , saglasni su da u humanoj posteljici morfološke promjene horionskih resica ovise o prisustvu EPH gestoze, ali i o brojnim još nedovoljno istraženim faktorima.